Pakol

Пако‌л ёки паку‌л (пакол, паккул, пакколе, читрали топи, хавар, каусиа, пакол, павкул, хапол, ховар) (пашту, форс, дари ва урду пāḩūл; тож. пакол, инглизча пакол) - ан'анавий бош кийими Жанубий Осиё, энг кўп Афғонистоннинг марказий, жануби-шарқий ва шимоли-шарқида, шимоли-ғарбий ва ғарбий Покистонда кенг тарқалган.

Тарқалиши

Афг'онистонда бу ко'проқ афг'он ан'анавий бош кийими бо'либ, пуштунлар, нуристонликлар ва тожиклар - шимолий, шимоли-шарқидаги Афг'онистон ва Панжшир дараси киядилар. Қора, жигарранг, беж ва оқ рангга бо'ялган нозик жундан қилинган. Бу четлари ҳалқага о'ралган икки қаватли жун берет.

Покистонда у фақат пуштун аҳолиси томонидан кийилади, тарихан пуштунлар яшаган жойларда - бу мамлакатнинг шимоли-г'арбий қисми, қабилалар зонаси, Шимолий ва Жанубий Вазиристон, Хайбер Пахтунхва, Читрал, қисман Панжоб вилоятлари. (Покистон) ва бошқалар.

У Афг'онистон уруши йилларида (1979-1989) кенг тарқалиб, афг'он мужоҳидлари (душманлари) - "э'тиқод учун курашчилар" кийимларининг о'зига хос хусусиятларидан бирига айланди. Ма'лумки, паколни нуфузли дала қо'мондони, Афг'онистон Ислом жамияти партияси раҳбари ва Шимолий иттифоқ гуруҳи қо'мондони - Аҳмад Шоҳ Масуд (Панжшир Арслон) доимо кийиб юрган. Унинг қо'л остидагиларнинг ко'плари ҳам бош кийимларнинг бошқа турларидан ко'ра паколни афзал ко'рдилар.

Афг'онистондаги Совет Қо'шинларининг Чекланган Контингенти (ОКСВА) ҳарбий хизматчилари ко'пинча паколни "душманка" ёки "паштунка", камроқ "нуристанка" деб аташган.

1980-йилларда ОКСВАдан афғон қуролли мухолифатининг “озодлик кураши” рамзи бўлган паколни Ғарбдаги машҳур нашрлар саҳифаларидаги фотосуратларда “афғон исёни”сининг бошида кўриш мумкин эди.

Воқеа тарихи

Замонавий паколнинг аждоди эллинистик даврда (эҳтимол бундан олдин - Искандар Зулқарнайн давридан, Қадимги Римда) мавжуд бо'лган кичик о'лчамдаги текис македония қалпоқчаси (шляпа) эканлиги ҳақида фикрлар мавжуд - калиа ("каусиа", лат. Сабаб). У қашшоқлар томонидан жазирама қуёш нурларидан нажот сифатида фойдаланилган.

Тавсиф

Пакол - ан'анавий (миллий) мавсумий бош кийим - олти ёки ундан ортиқ тикувда қо'лда то'қилган, диаметри 60 см гача бо'лган юмалоқ шаклдаги, баландлиги бо'йича ечишга қодир.

Афг'онистондаги бир қатор этник гуруҳлар, кунар ва лаг'моннинг ба'зи пуштун қабилалари, Нуристон, Афг'онистон Бадахшони, Панжшир, Покистоннинг Читрал аҳолиси "Хоwар" деб аталган. Пакол Гилгит (Покистон), Жамму ва Кашмир вилоятларида, шунингдек, Жанубий Осиёнинг бошқа минтақаларида кийилади.

Пакол силиндрсимон асосли беретга о'хшайди. Паколнинг иккита асосий тури мавжуд, улардан энг классики "Читрал тури" дир.

Пакол паштун қабилаларининг вакиллари, Афг'онистоннинг бошқа халқлари, шунингдек, қо'шни Покистоннинг пуштунлари орасида фақат ХХ аср бошларида машҳурликка эришди. Амалийлик, ёзда салқин ва қишда иссиқ бо'лиш қобилияти асосан тог'ли ҳудудларда яшовчи маҳаллий аҳоли орасида машҳурликка эришди.

Пакол ан'анавий "катта" саллага қараганда арзон ва улардан фойдаланиш анча осон.

Турлари

У ҳар хил турдаги жундан, шу жумладан астарли жундан қилинган. Паcол ранглар палитраси диапазонда тақдим этилган: энгил тонлардан - деярли оқ (фил суяги, беж, кулранг) жуда қуюқ - турли хил соялар (жигарранг, тупроқли очер, ба'зан очиқ қора). Ҳеч қандай ёрқин рангларда - қизил ёки сариқ ва бошқа "провокацион" рангларда мутлақо топилмайди.