Palau sahifasining manbasini koʻrish

{{Palau_info}}
<!-- Bot tomonidan qoʻshilgan matn boshi -->

'''Palau''' (rasman: Palau Respublikasi, [[Ingliz tili|inglizcha]]: The Republic of Palau) – [[Tinch okeani|Tinch okeanning]] gʻarbiy qismidagi [[Karolina orollari]] turkumidagi 8 ta yirik orolda joylashgan davlat. Baʼzan [[Belau]] deb talaffuz etiladi. Orollarning eng kattasi – Babeltuap oroli. Maydoni 459&nbsp;km². (177 sq mi, 180-oʻrin). Aholisi – 17 678<ref>Manba: Worldometer (www. Worldometers.info)

[[Birlashgan Millatlar Tashkiloti]], Iqtisodiy va ijtimoiy masalalar departamenti, Aholishunoslik boʻlimi tomonidan maʼlumotlarni ishlab chiqish. Jahon aholisining istiqbollari: 2024 yilgi qayta koʻrib chiqish. (Oʻrta tugʻilish varianti).</ref> kishi (2025-yil 15-yanvar). Maʼmuriy-hududiy jihatdan 16 shtat (state)ga boʻlinadi. Poytaxti – [[Ngerulmud]]<ref>{{Citation |year= |title=Abdulatif Atxamov. ARMIYASIZ DAVLATLAR |url=http://www.geopolitikauz.com/2013/10/armiyasiz-davlatlar.html |access-date=2013-10-23 |archivedate=2013-10-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131029192344/http://www.geopolitikauz.com/2013/10/armiyasiz-davlatlar.html }}</ref> shahri.

== Geografiya ==
Barcha yirik orollari vulqon harakati natijasida vujudga kelgan, ular marjon riflari bilan oʻralgan. Fosfat konlari bor. Iqlimi nam, tropik iqlim. Yillik yogʻin 2250&nbsp;mm dan 3000– 4500&nbsp;mm gacha, Kusane o. togʻlarida 6000&nbsp;mm. Vulkan orollarida doim yashil oʻrmon va savannalar; [[marjon orollari]]<nowiki/>da, asosan, kokos palmasi va pandanus daraxti oʻsadi. Hayvonot dunyosi shimoliy orollarda mayda kemiruvchilar, kaltakesak, ilonlar va janubiy orollarda turli qush va hasharotlardan iborat. Sohil boʻyi suvlarida baliq koʻp.

== Demografiyasi ==
Aholisi – mikronezlar. Rasmiy til – [[ingliz]] va belau (palau) tillari. Dindorlarning aksariyati – katoliklar.

== Davlat tuzumi ==
Palau – respublika, AQSH bilan „erkin uyushgan“ davlat. Amaldagi konstitutsiyasi 1981-yil qabul qilingan. Davlat boshligʻi – prezident (2000-yildan [[Tomas Remengesau]]), aholi tomonidan toʻgʻri ovoz berish yoʻli bilan 4 yilga saylanadi. Qonun chiqaruvchi hokimiyatni 2 palatali (senat va delegatlar palatasi) Milliy kongress (parlament), ijrochi hokimiyatni prezident va hukumat amalga oshiradi.
== Tarixi ==
Palau arxipelagi orollarida odamlar Okeaniyadagi boshqa barcha orollarga nisbatan ilgariroq, bir necha ming yil avvaldan yashab keladi, deb taxmin qilinadi. Bu yerga yevropaliklardan birinchi boʻlib ispanlar 1710-yilda kelganlar. 1783-yil Angliya kemasi halokatga uchrashi oqibatida orolga keltirilgan kasalliklar natijasida 50 ming aholidan 5 mingi omon qoddi. 1886-yil hudud Ispaniya mustamlakasiga aylandi, 1889-yilda Germaniyaga sotib yuborildi, [[Birinchi jahon urushi|Birinchi jahon urushi]] vaqtida yaponlar bosib oldi va 1944-yilgacha ularning boshkaruvida boʻldi. 1947-yil BMT karoriga koʻra, [[AQSH]] boshqaruviga oʻtdi. 1993-yil noyabrdagi referendum ishtirokchilari AQSH ga ixtiyoriy ravishda qoʻshilish uchun ovoz berdi. 1994-yil 1-oktabrdan Palau Respublikasi AQSH bilan „erkin uyushma“ doirasida mustaqillikka ega boʻldi. U oʻzini oʻzi idora qilsa ham, ammo mudofaa, moliya, tashqi ishlar masalalarini AQSH boshqaradi. Palau – 1994-yildan [[Birlashgan millatlar tashkiloti|BMT]] aʼzosi. Milliy bayrami – 1-oktabr – Mustaqillik kuni (1994).

== Xalq xoʻjaligi ==
Vulqonlardan hosil boʻlgan unumdor yerlarda tapiok, kokos, meva va sabzavot yetishtiriladi, baliq ovlanadi. Qoramol, choʻchqa, echki boqiladi. Badiiy hunarmandchilik rivojlangan. Keyingi vaqtda sayyohlik iqtisodiyotda katta ahamiyat kasb eta boshladi. Rohatijon qum sohillar sayyohlarni koʻproq jalb etadi. Elektr energiya 16 ming kVtsoat quvvatli elektr styasida hosil qilinadi. Chetga kokos yongʻogʻi, tunets baligʻi sotadi, chetdan oziq-ovqat, mashina va uskuna, yoqilgʻi oladi. [[AQSH]] va [[Tinch okean]] mintaqasi mamlakatlari bilan savdo qiladi. Pul birligi – [[AQSH dollari]].

== Matbuoti, radioeshittirishi va telekoʻrsatuvi ==
Siyosiy partiyalar yoʻq. Matbuoti „Palau gazett“ („Palau gazetasi“, oyda bir marta [[ingliz tili]]da chiqadigan hukumat gazeta) va „Tia Palau“ („Bu – Palau“, ingliz va maqalliy tillarda chiqadigan gazeta)dan iborat. „Palau neshnl komyunikeyshnz korporeyshn“ radioeshittirish kompaniyasi va 2 telemarkaz bor<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{OʻzME}}
{{Okeaniya mamlakatlari}}
[[Turkum:Okeaniya mamlakatlari]]
[[Turkum:Palau]]
[[Turkum:BMT aʼzolari]]
{{chala}}
{{vikiiqtibos}}