Parfyanlar: Versiyalar orasidagi farq
Avtomatik translit va nom yoʻnaltirishi: Parfyanlar | Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi. | ||
'''Parfyanlar''', parfiyaliklar — elat, miloddan avvalgi 1-ming yillik va milodning boshlarida Kaspiy dengizining janubi-sharqida, hozirgi Janubiy Turkmaniston va Xurosonda yashaganlar (qad. Partava — Parfiya viloyati). P. eroniy tillardan birida soʻzlashgan, asosan, dehqonchilik bilan shugʻullangan. Parfiyadagi irrigatsiya inshootlari miloddan avvalgi 1-ming yillik boshlaridayoq maʼlum boʻlgan. P. [[Mi[[diya]] podsholigi tarkibiga kirgan (qarang [[Mi[[diya]]), soʻngra esa (Kir II davrida) — Axomaniylar davlati qoʻl ostida boʻlgan, ularga soliqlar toʻlab, jangchilar (otliq kamonchilar) yetka-zib berishgan. Doro I davrida Parfiya va qoʻshni Girkaniyada qoʻzgʻolon koʻtarilib, u axomaniylar qoʻshini tomo-nidan qiyinchilik bilan bostirilgan (521 yil 8-mart va 12-iyuldagi janglar). Miloddan avvalgi <nowiki>IV</nowiki> asrning 20-yillarida P. Aleksandr tomonidan tobe etilgan, soʻngra (miloddan avvalgi 281 yildan) Salavkiylar davlati tarkibiga kirgan. Miloddan avvalgi taxminan 250 yilda mustaqil Parfiya podsholigi bar-po etilgan, uning asosiy oʻzagini P. yashagan hudud tashkil qilgan. P.ning asosiy dini — zardushtiylik; Mitra va Nanayya (Anaxita) kultlari ham keng tarqalgan. P. yozuvi oromiy alif-bosi asosida vujudga kelgan. P. dunyo-viy adabiyet obidalaridan ozginasigi -na forscha qayta ishlangan shakdda saqlanib qolgan. Parfiya tili milodiy <nowiki>III—IV</nowiki> asrlarda sosoniylar davrida ham muomalada boʻlgan; taxminan <nowiki>VI</nowiki> asrda u fors tili tomonidan siqib chiqarilgan. Qad. P.ning avlodlari turkman xalqi va Sharqiy Eron (Xuroson)dagi fors xa-lqi etnogenezida qatnashganlar.<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref> | |||
== Manbalar == | |||
{{manbalar}} | |||
{{OʻzME}} | |||
{{chala}} | |||
$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi
Parfyanlar, parfiyaliklar — elat, miloddan avvalgi 1-ming yillik va milodning boshlarida Kaspiy dengizining janubi-sharqida, hozirgi Janubiy Turkmaniston va Xurosonda yashaganlar (qad. Partava — Parfiya viloyati). P. eroniy tillardan birida soʻzlashgan, asosan, dehqonchilik bilan shugʻullangan. Parfiyadagi irrigatsiya inshootlari miloddan avvalgi 1-ming yillik boshlaridayoq maʼlum boʻlgan. P. [[Midiya podsholigi tarkibiga kirgan (qarang [[Midiya), soʻngra esa (Kir II davrida) — Axomaniylar davlati qoʻl ostida boʻlgan, ularga soliqlar toʻlab, jangchilar (otliq kamonchilar) yetka-zib berishgan. Doro I davrida Parfiya va qoʻshni Girkaniyada qoʻzgʻolon koʻtarilib, u axomaniylar qoʻshini tomo-nidan qiyinchilik bilan bostirilgan (521 yil 8-mart va 12-iyuldagi janglar). Miloddan avvalgi IV asrning 20-yillarida P. Aleksandr tomonidan tobe etilgan, soʻngra (miloddan avvalgi 281 yildan) Salavkiylar davlati tarkibiga kirgan. Miloddan avvalgi taxminan 250 yilda mustaqil Parfiya podsholigi bar-po etilgan, uning asosiy oʻzagini P. yashagan hudud tashkil qilgan. P.ning asosiy dini — zardushtiylik; Mitra va Nanayya (Anaxita) kultlari ham keng tarqalgan. P. yozuvi oromiy alif-bosi asosida vujudga kelgan. P. dunyo-viy adabiyet obidalaridan ozginasigi -na forscha qayta ishlangan shakdda saqlanib qolgan. Parfiya tili milodiy III—IV asrlarda sosoniylar davrida ham muomalada boʻlgan; taxminan VI asrda u fors tili tomonidan siqib chiqarilgan. Qad. P.ning avlodlari turkman xalqi va Sharqiy Eron (Xuroson)dagi fors xa-lqi etnogenezida qatnashganlar.[1]
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash] | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
 | Ushbu maqola çaladir. Siz uni boyitib, ZiyoSferaga yordam berişingiz mumkin. Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |