Pierre de Fermat sahifasining manbasini koʻrish

{{Olim bilgiqutisi|nomi=Pierre de Fermat|tugʻilgan joyi=Beaumont-de-Lomagne|vafot etgan joyi=Castres|nationality=[[Fransuzlar|Fransuz]]|alma_mater=Tuluz universiteti,<br/>
Orlean universiteti (bakalavr darajasi, 1626)|mashhur_ishlari=[[Fermaning buyuk teoremasi]]|sohasi=[[Matematika]], [[Fizika]], [[Huquq]]|religion=[[Katolitsizm]]|fuqaroligi={{FRA}}}}

'''Pierre de Ferma''' ([[17-avgust]] [[1601]], Beaumont-de-Lomagne — [[12-yanvar]] [[1665]], Castres) — fransuz [[Matematika|matematigi]]. 1631-yildan Tuluzada parlament maslahatchisi. Bir necha asar muallifi boʻlib, ularning koʻpchiligi Ferma vafotidan keyin oʻgʻli tomonidan „Har xil matematik asarlar“ (1679) nomi bilan nashr ettirilgan. Ferma hayotligida uning ishlari maktublari va shaxsiy aloqalari orqali boshqa olimlarga maʼlum boʻlgan.

Ferma darajalarni [[differensiallash]]ning umumiy qonunini yaratdi va uni kasrli darajalarga tatbiq etdi. Koordinatalar usulini rivojlantirib, toʻgʻri chiziq va ikkinchi tartibli chiziqlar tenglamalarini berdi. Hamma ikkinchi tartibli chiziqlar — konus kesimli egri chiziqlar ekanligini isbotlab, analitik [[geometriya]]ga asos soldi. [[Ekstremumlar]]ni topish qoidasini yaratdi. Sonlar nazariyasida ikkita mashhur [[teorema]], yaʼni Fermaning buyuk teoremasi va Fermaning kichik teoremasi Ferma nomi bilan bogʻliq. Ferma fizikada geometrik optikaga asos soldi. Differensial hisobga [[integral]] hisoblash fermatning hissasi katta.

{{OʻzME}}

{{DEFAULTSORT:Fermat, Pierre}}
[[Turkum:Matematiklar]]
[[Turkum:1601-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:17-avgustda tugʻilganlar]]
[[Turkum:1665-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:12-yanvarda vafot etganlar]]


{{bio-stub}}