Pista (urugʻ) sahifasining manbasini koʻrish

{{maʼnolari|Xandon pista (maʼnolari)}}
[[Fayl:Pistacia lentiscus (male flowers).jpg|thumb|250px|pista]]
'''Pista''' ({{lang|la|''Pistacia''}}), xandon pista — [[pistadoshlar]] [[oila (biologiya)|oila]]siga mansub [[buta]] yoki [[daraxt]]lar [[turkum]]i, yongʻoqmevali daraxt. 300 yilgacha yashaydi. 20 dan ortiq [[tur (biologiya)|tur]]i bor. [[Janub]]iy [[Yevropa]], [[Gʻarbiy Osiyo|Gʻarbiy]], [[Oʻrta Osiyo|Oʻrta]] va [[Sharqiy Osiyo]]da, Shimoliy, [[Sharqiy Afrika]] va [[Markaziy Amerika]]da oʻsadi. Oʻrta Osiyoda yovvoyi hodda oʻsadigan chin P. ({{lang|la|''P. vera''}}) va toʻmtoq bargli P. ({{lang|la|''P. mutica''}}) turlari bor. Boʻyi 2,5–10 m, shox-shabbasi tarqoq, 10–12 m kenglikda. P. ikki uyli oʻsimlik, —40° sovuqqa chidaydi. Aprel—may boshlarida dastlab erkak, soʻngra urgʻochi daraxtlari gullaydi, [[gul]]i murakkab roʻvaksimon toʻpguldan iborat, shamol yordamida changalanadi. Mevasi bir urugʻli danak (pista). Pistasi avgust— sentabr pishadi. Qobigʻi yupqa, qattiq, yetilganda baʼzan uchidan yoriladi. Magʻzi yashil, mazali, tarkibida 63% gacha moy, 22% oqsil, 7% gacha uglevodlar, V guruhi vitaminlari, A provitamini bor; asosan, qovurilgan holda yeyiladi, qandolatchilikda ishlatiladi. P. lalmi yerlarda 10—12, sugʻorma yerlarda 7—8-yili hosilga kiradi. Yovvoyi holdagilari 15&nbsp;kg gacha, payvand qilingan 8—10 yillik daraxtlari 30–45&nbsp;kg meva beradi. P. barglarida paydo boʻladigan gʻudda-bujgʻ-unlarda tannid (30—40%), boʻyoq mod-dalari bor. P. Qurgʻoqchilikka chidamli. Urugʻidan va payvandlab, bachkisidan parhish qilib koʻpaytiriladi. P. yogʻochi duradgorlikda qadrlanadi. Oʻzbekistonda P. ni ekib oʻstirish ishlari 1937-yildan [[Bobotogʻ]] ([[Surxondaryo viloyati]]) togʻlarida boshlangan, [[Kattaqoʻrgʻon suv ombori]] atroflarida 2 ming ga dan ortiq P.zorlar tashkil etilgan. Respublikada urugʻidan ekib oʻstirilgan P. zorlarning umumiy maydoni 80 ming ga dan koʻproq (2003). Oʻzbekiston oʻrmonchilik ilmiy tadqiqot institutida, P.ning 6 navi yara-tilgan, 30 dan ortiq P. navlari kolleksiyasi barpo etilgan.

Asosiy zararkunandalari: P. qurti va P. qalqondori.

== Adabiyot ==
* Popov K.P., Fistashka v Sredney Azii, Ashxabad, 1979.

Abdushukur Xonazarov.<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{OʻzME}}

[[Turkum:Ikki pallali oʻsimliklar]]
[[Turkum:Mevali daraxtlar]]

{{chala}}