Ziyosfera

Pitsa: Versiyalar orasidagi farq

Avtomatik translit va nom yoʻnaltirishi: Pitsa
Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.
#YOʻNALTIRISH [[Pitsa]]
{{Taom bilgiqutisi|commons=Pizza|image=Pizza-3007395.jpg|izoh=Sakkiz boʻlakka boʻlingan pitsa|kelib chiqishi=[[Campania (Italiya)|Campania viloyati]], [[Neapol (shahar)|Neapol shahri]], [[Italiya]]|turi=[[Yassi non]]|milliy oshxona=[[Italyan oshxonasi]]|asosiy komponentlari=xamir, sous (odatda [[pomidor sousi]]), pishloq (odatda [[mozzarella]] yoki [[vegan pishlogʻi|vegan]])|oʻxshashlari=[[Calzone]], [[panzerotto]]}}
{{Italyan oshxonasi}}
'''Pitsa ({{IPAc-en|ˈ|p|iː|t|s|ə}} {{Respell|PEET|sə}}, italyancha: [[Yordam:IPA/Italian|[ˈpittsa]]]; Neapolitan: [[Yordam:IPA/Neapolitan|[ˈpittsə]]]) anʼanaviy [[Italyan oshxonasi|italyan taomidir,]] odatda ustida [[pomidor]], [[pishloq]] va boshqa ingredientlar qoʻshilgan, anʼanaviy ravishda yogʻochli [[pech]]da yuqori haroratda pishirilgan [[xamirturush]]li bugʻdoy asosidagi [[xamir]]dan tarkib topadi.'''
 
''Pitsa'' atamasi birinchi marta milodiy 997-yilda [[Janubiy Italiya|Italiyaning janubidagi]] [[Gaeta]] shahridan, [[Campania (Italiya)|Campania]] viloyati bilan chegaradosh Latsio shahridan topilgan [[Lotin tili|lotincha]] qoʻlyozmada qayd etilgan<ref name="MartinMaiden3">{{Veb manbasi |ism=Martin |muallif=Maiden |ish=yourDictionary.com |sarlavha=Linguistic Wonders Series: Pizza is a German(ic) Word |url=http://www.yourdictionary.com/library/pizza.html |arxivurl=https://web.archive.org/web/20030115224054/http://www.yourdictionary.com/library/pizza.html |arxivsana=15 January 2003}}</ref>. [[Raffaele Esposito]] [[Neapol (shahar)|Neapoldagi]] zamonaviy pitsa yaratuvchisi sifatida tariflanadi<ref name="Schwartz">Arthur Schwartz, ''Naples at Table: Cooking in Campania'' (1998), p. 68. {{ISBN|9780060182618}}.</ref><ref name="Dickie">John Dickie, ''Delizia!: The Epic History of the Italians and Their Food'' (2008), p. 186.</ref><ref name="Orsini">Father Giuseppe Orsini, Joseph E. Orsini, ''Italian Baking Secrets'' (2007), p. 99.</ref><ref>{{Jurnal manbasi |date=14 March 2011 |title=Pizza Margherita: History and Recipe |url=http://www.italymag.co.uk/italy-featured/recipes/pizza-margherita-history-and-recipe |url-status=dead |magazine=ITALY Magazine |archive-url=https://web.archive.org/web/20130207192931/http://www.italymag.co.uk/italy-featured/recipes/pizza-margherita-history-and-recipe |archive-date=7 February 2013 |access-date=21 February 2022}}</ref>. 2009-yilda [[Neapolitan pizza|neapolitan pitsasi]] [[Yevropa Ittifoqi]]da [[An'anaviy mutaxassislik kafolatlangan|anʼanaviy maxsus kafolatlangan]] taom sifatida roʻyxatga olingan. 2017-yilda Neapolitan pitssasini tayyorlash sanʼati [[UNESCO|YuNESKOning]] [[nomoddiy madaniy meros]]i roʻyxatiga kiritilgan<ref name=":0">{{Yangiliklar manbasi |date=7 December 2017 |title=Naples' pizza twirling wins Unesco 'intangible' status |language=en-GB |work=The Guardian |agency=Agence France-Presse |location=London |url=https://www.theguardian.com/world/2017/dec/07/naples-pizza-twirling-wins-unesco-intangible-status |url-status=live |access-date=7 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171207084312/https://www.theguardian.com/world/2017/dec/07/naples-pizza-twirling-wins-unesco-intangible-status |archive-date=7 December 2017 |issn=0261-3077}}</ref>.
 
Pitsa va uning turlari dunyodagi eng mashhur taomlar qatoriga kiradi. Pitsa turli restoranlarda, jumladan, pitseriyalarda (pitsa tayyorlashga ixtisoslashgan restoranlarda), Oʻrta yer dengizi restoranlarida va yetkazib berish xizmatlari tomonidan [[ko'cha taomlari|koʻcha taomlari]] sifatida sotiladi<ref name="Miller">{{Veb manbasi |muallif=Miller |ism=Hanna |sana=April–May 2006 |sarlavha=American Pie |url=http://www.americanheritage.com/content/american-pie |arxivurl=https://web.archive.org/web/20120203155552/http://www.americanheritage.com/content/american-pie |arxivsana=3 February 2012 |ish=[[American Heritage (magazine)|American Heritage]] |qaralgan sana=4 May 2012}}</ref>. Italiyada restoranda beriladigan pitsa boʻlaklanmagan holda taqdim etiladi va pichoq va vilkalar yordamida istemol qilinadi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Naylor |first=Tony |date=6 September 2019 |title=How to eat: Neapolitan-style pizza |work=[[The Guardian]] |location=London |url=https://www.theguardian.com/food/2019/sep/06/how-to-eat-neapolitan-style-pizza |url-status=live |access-date=20 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190914233416/https://www.theguardian.com/food/2019/sep/06/how-to-eat-neapolitan-style-pizza |archive-date=14 September 2019}}</ref><ref>{{Veb manbasi |muallif=Godoy |ism=Maria |sana=13 January 2014 |sarlavha=Italians To New Yorkers: 'Forkgate' Scandal? Fuhggedaboutit |url=https://www.npr.org/sections/thesalt/2014/01/13/262087618/italians-to-new-yorkers-forkgate-scandal-fuggedaboutit |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190920211635/https://www.npr.org/sections/thesalt/2014/01/13/262087618/italians-to-new-yorkers-forkgate-scandal-fuggedaboutit |arxivsana=20 September 2019 |qaralgan sana=20 September 2019 |nashriyot=[[National Public Radio]]}}</ref>. Biroq, ayrim holatlarda, qoʻlda ushlab yeyishga qulay boʻlishi uchun boʻlaklarga boʻlib taqdim etilishi ham mumkin. Pitsa, shuningdek, oziq-ovqat doʻkonlarida turli shakllarda, jumladan, muzlatilgan yoki istemolchi tomonidan mustaqil tayyorlash uchun toʻplam sifatida ham sotiladi. Ular uy pechkasida tobiga keltirib pishiriladi.
 
2017-yilda jahon pitsa bozori 128 milliard [[AQSh dollari|dollarni]], AQShdagisi esa 44 milliard dollarni tashkil etgan. Ular 76 000 ta pitseriyada tayyorlangan<ref>{{Veb manbasi |muallif=Hynum |ism=Rick |sarlavha=Pizza Power 2017 – A State of the Industry Report |url=http://www.pmq.com/December-2016/Pizza-Power-2017-A-State-of-the-Industry-Report/ |ish=PMQ Pizza Magazine |sana=December 2016 |qaralgan sana=28 July 2017 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20170729002308/http://www.pmq.com/December-2016/Pizza-Power-2017-A-State-of-the-Industry-Report/ |arxivsana=29 July 2017}}</ref>. Umuman olganda, ikki va undan katta yoshdagi AQSh aholisining 13 foizi har qanday kunda pitsa isteʼmol qilganligi aniqlangan<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Rhodes |first=Donna |display-authors=etal |date=February 2014 |title=Consumption of Pizza |work=Food Surveys Research Group Dietary Data Brief No. 11 |agency=USDA |url=https://www.ars.usda.gov/ARSUserFiles/80400530/pdf/DBrief/11_consumption_of_pizza_0710.pdf |url-status=live |access-date=27 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170930194112/https://www.ars.usda.gov/ARSUserFiles/80400530/pdf/DBrief/11_consumption_of_pizza_0710.pdf |archive-date=30 September 2017}}</ref>.
 
== Etimologiyasi ==
''Pitsa'' soʻzining eng qadimiy qoʻllanishi eramizning 997-yilida, oʻsha paytda [[Vizantiya imperiyasi]]ning bir qismi boʻlgan [[Gaeta]] shahridan topilgan [[Lotin tili|lotincha]] matnda qayd etilgan; matnda aytilishicha, maʼlum bir mulkni ijaraga oluvchi Gaeta yepiskopiga har [[Mavlud|Rojdestvo kunida]] va yana har oʻn ikki [[Pasxa|Pasxa yakshanbasida]] ''duodecim pitsa'' ({{Soʻzma-soʻz tarjima|12 ta pitsa}}) berishi kerak boʻlgan<ref name="MartinMaiden3"/><ref name="autogenerated12">Salvatore Riciniello (1987) ''Codice Diplomatico Gaetano'', Vol. I, La Poligrafica</ref>.
 
Kichkina pitsa baʼzan ''[[pizzetta]]'' deb ataladi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Definition of pizzetta |ish=[[Merriam-Webster]] |sana=22 June 2023 |url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/pizzetta}}</ref>. Pitsa tayyorlaydigan odam esa ''pizzaiolo'' deb nomlanadi<ref>{{Veb manbasi |muallif=Doane |ism=Seth |sarlavha=Bringing authentic Neapolitan pizza home |url=https://www.cbsnews.com/news/bringing-authentic-neapolitan-pizza-home/ |ish=CBS News |sana=20 November 2022}}</ref>.
 
''Pitsa'' soʻzi 1930-yillarda italyan tilidan ingliz tiliga oʻtkazilgan. Bu so'z mashhur boʻlishidan oldin, pitsa ingliz tilida soʻzlashuvchilar tomonidan „pomidor pirogi“ deb atalgan. Baʼzi mintaqaviy pitsalar hali ham pomidor pirogi nomi bilan ataladi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Uyehara |first=Mari |date=6 October 2023 |title=The Many Lives of Tomato Pie |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2023/10/06/dining/tomato-pie-pizza.html |access-date=15 October 2023 |issn=0362-4331}}</ref>.
 
== Tarixi ==
{{Main|Pitsa tarixi}}
[[File:Pizzaiolo-1830.jpg|thumb|''Pizzaiolo'' 1830-yilda]]
Pitsaga oʻxshash taomlar haqidagi yozuvlarni qadimgi tarix kitoblarida uchratish mumkin. Miloddan avvalgi <nowiki>VI</nowiki> asrda [[Ahamoniylar davlati|Ahamoniylar imperiyasining]] [[Forslar|fors]] askarlari [[Doro|Buyuk Doro]] hukmronligi davrida oʻzlarining jangovar qalqonlari ustiga pishloq va xurmo qoʻyilgan, yassi non koʻrinishidagi yegulikni pishirganlar<ref>"Pizza, A Slice of American History" Liz Barrett (2014), p.13</ref><ref>"The Science of Bakery Products" W. P. Edwards (2007), p.199</ref>, [[Qadimgi Yunoniston|qadimgi yunonlar]] esa nonlari ustini [[Oʻsimlik yogʻi|yogʻlar]], giyohlar, koʻkatlar va pishloq bilan qoplab, tayyorlashgan<ref>{{Kitob manbasi |last=Talati-Padiyar |first=Dhwani |title=Travelled, Tasted, Tried & Tailored: Food Chronicles |url=https://books.google.com/books?id=c0wiAwAAQBAJ&pg=PA67 |isbn=978-1304961358 |accessdate=18 November 2014 |date=8 March 2014 |publisher=Lulu publishers}}{{Oʻlikhavola}}</ref><ref name="auto">{{Kitob manbasi |last=Buonassisi, Rosario |title=Pizza: From its Italian Origins to the Modern Table |year=2000 |publisher=Firefly |page=78}}</ref>. Pitsaga oʻxshash taom haqidagi birinchi qaydlar ''Eneyda'' (III kitob)da uchraydi. [[Garpilar|Garpiya]] malikasi Selaeno troyanlar ochlikdan stollarini yeyishga majbur boʻlmaguncha tinchlik topa olmasligini bashorat qilgan. VII kitobda aytilishicha, [[Aeneas]] va uning odamlariga pishirilgan sabzavotlar bilan toʻldirilgan dumaloq kekslar (pita noniga oʻxshash) taqdim etiladi. Ular nonni yeyishganda, Selaeno bashorat qilgan „stollar“ shu taom ekanligini tushunishadi<ref>{{Veb manbasi |url=http://dcc.dickinson.edu/eimmart-aeneas-and-trojans-fulfill-anchises-prophecy |sarlavha=Aeneas and Trojans fulfill Anchises' prophecy. |arxivurl=https://web.archive.org/web/20170329051513/http://dcc.dickinson.edu/eimmart-aeneas-and-trojans-fulfill-anchises-prophecy |arxivsana=29 March 2017}}</ref>. 2023-yilda arxeologlar [[Pompey]]da kumush laganda boshqa oziq-ovqat mahsulotlari va asosiy taomlar orasida pitsaga oʻxshash taom tasvirlangan freskani aniqlaganlar. Italiya madaniyat vaziri bu „zamonaviy taomning uzoq ajdodi boʻlishi mumkin“ degan fikr bildirgan<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=17 June 2023 |title=Pompeii archaeologists discover 'pizza' painting |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-66031341}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |date=27 June 2023 |title=Pizza's possible 'distant ancestor' found painted in the ruins of Pompeii |language=en-AU |work=ABC News |url=https://www.abc.net.au/news/2023-06-28/pizza-distant-ancestor-painting-roman-house-pompeii/102533868 |access-date=28 June 2023}}</ref>. ''Pitsa'' soʻzining ilk tilga olinishi lotin tilida yozilgan va eramizning 997-yil may oyida [[Gaeta]] tomonidan yozilgan notarial hujjatda qayd etilgan boʻlib, unda quyidagicha yozilgan: „Rojdestvo kunida oʻn ikkita pitsa, choʻchqa goʻshti va choʻchqa goʻshti buyragi, Pasxa kuni uchun 12 ta pitsa va bir juft tovuq taomini talab qilishgan“<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Sorpresa: la parola "pizza" è nata a Gaeta |url=https://napoli.repubblica.it/cronaca/2015/02/09/news/sorpresa_la_parola_pizza_nata_a_gaeta-106914635/?ref=twhr |ish=La Reppublica |sana=9 February 2015 |til=Italian |qaralgan sana=16 November 2021 |arxivsana=16 November 2021 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20211116203023/https://napoli.repubblica.it/cronaca/2015/02/09/news/sorpresa_la_parola_pizza_nata_a_gaeta-106914635/?ref=twhr&utm_source=dlvr.it&utm_medium=twitter}}</ref>.
== Yana qarang ==
{{Portal|Italiya|Taom}}
{{div col}}
* [[Italyan oshxonasi]]
* [[Italyan taomlari roʻyxati]]
* [[Mamlakatlar boʻyicha pitsa turlarining roʻyxati]]
* [[Pitsa pishlogʻi]]
* [[Xitoyda pitsa]]
* [[Pitsa yetkazib berish xizmati]]
{{div col end}}
 
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Adabiyotlar ==
 
* {{Jurnal manbasi |title=The Saveur Ultimate Guide to Pizza |url=http://www.saveur.com/article/hubs/Pizza-Guide |magazine=[[Saveur]] |access-date=2 November 2014}}
* {{Jurnal manbasi|first1=Todd|last=Kliman|url=http://www.washingtonian.com/articles/food-dining/easy-as-pie-a-guide-to-regional-pizza-styles/|title=Easy as pie: A Guide to Regional Pizza|journal=[[The Washingtonian (magazine)|The Washingtonian]]|date=5 September 2012}} Explanation of eight pizza styles: Maryland, Roman, "Gourmet" Wood-fired, Generic boxed, New York, Neapolitan, Chicago, and New Haven.
* {{Kitob manbasi |last=Helstosky |first=Carol |title=Pizza: A Global History |location=London |publisher=[[Reaktion Books]] |year=2008 |isbn=978-1-86189-391-8 |oclc=225876066}}
* {{Veb manbasi |url=http://www.qsrmagazine.com/news/expert-guide-world-class-pizza |sarlavha=An Expert Guide to World-Class Pizza |nashriyot=QSR Magazine |sana=22 March 2012 |qaralgan sana=16 October 2012 |muallif=Chudgar, Sonya}}* {{Kitob manbasi |title=The Barbecue! Bible |last=Raichlen |first=Steven |year=2008 |publisher=Workman Publishing |isbn=978-0761149446 |pages=381–384 |url=https://books.google.com/books?id=FWKxatrLCjYC&q=%22grilled+pizza%22&pg=PA382}}
* {{Kitob manbasi |last=Delpha |first=J. |title=Grilled Pizza the Right Way |publisher=[[Macmillan Publishers|Macmillan]] |year=2015 |isbn=978-1-62414-106-5 |url=https://books.google.com/books?id=i8t-BAAAQBAJ}}
 
== Havolalar ==
{{Loyiha|Italiya|Flag of Italy.svg}}
{{Commonscat}}
{{Tashqi havolalar}}
{{Italiya oshxonasi}}
 
[[Turkum:Taomlar]]
[[Turkum:Dunyo oshxonasi]]
[[Turkum:Italiya oshxonasi]]
[[Turkum:Pishloqli taomlar]]
[[Turkum:Pitsa]]

$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi

Pitsa

Sakkiz boʻlakka boʻlingan pitsa
Turi Yassi non
Milliy oshxona Italyan oshxonasi
Kelib chiqishi Campania viloyati, Neapol shahri, Italiya
Asosiy komponentlari xamir, sous (odatda pomidor sousi), pishloq (odatda mozzarella yoki vegan)
Oʻxshashlari Calzone, panzerotto
Spaghetti alle vongole
Italyan oshxonasi
Tarixi
Mintaqaviy oshxonalar
Roʻyxatlar
Yana qarang

Pitsa (/ˈpiːtsə/ PEET-sə, italyancha: [ˈpittsa]; Neapolitan: [ˈpittsə]) anʼanaviy italyan taomidir, odatda ustida pomidor, pishloq va boshqa ingredientlar qoʻshilgan, anʼanaviy ravishda yogʻochli pechda yuqori haroratda pishirilgan xamirturushli bugʻdoy asosidagi xamirdan tarkib topadi.

Pitsa atamasi birinchi marta milodiy 997-yilda Italiyaning janubidagi Gaeta shahridan, Campania viloyati bilan chegaradosh Latsio shahridan topilgan lotincha qoʻlyozmada qayd etilgan[1]. Raffaele Esposito Neapoldagi zamonaviy pitsa yaratuvchisi sifatida tariflanadi[2][3][4][5]. 2009-yilda neapolitan pitsasi Yevropa Ittifoqida anʼanaviy maxsus kafolatlangan taom sifatida roʻyxatga olingan. 2017-yilda Neapolitan pitssasini tayyorlash sanʼati YuNESKOning nomoddiy madaniy merosi roʻyxatiga kiritilgan[6].

Pitsa va uning turlari dunyodagi eng mashhur taomlar qatoriga kiradi. Pitsa turli restoranlarda, jumladan, pitseriyalarda (pitsa tayyorlashga ixtisoslashgan restoranlarda), Oʻrta yer dengizi restoranlarida va yetkazib berish xizmatlari tomonidan koʻcha taomlari sifatida sotiladi[7]. Italiyada restoranda beriladigan pitsa boʻlaklanmagan holda taqdim etiladi va pichoq va vilkalar yordamida istemol qilinadi[8][9]. Biroq, ayrim holatlarda, qoʻlda ushlab yeyishga qulay boʻlishi uchun boʻlaklarga boʻlib taqdim etilishi ham mumkin. Pitsa, shuningdek, oziq-ovqat doʻkonlarida turli shakllarda, jumladan, muzlatilgan yoki istemolchi tomonidan mustaqil tayyorlash uchun toʻplam sifatida ham sotiladi. Ular uy pechkasida tobiga keltirib pishiriladi.

2017-yilda jahon pitsa bozori 128 milliard dollarni, AQShdagisi esa 44 milliard dollarni tashkil etgan. Ular 76 000 ta pitseriyada tayyorlangan[10]. Umuman olganda, ikki va undan katta yoshdagi AQSh aholisining 13 foizi har qanday kunda pitsa isteʼmol qilganligi aniqlangan[11].

Etimologiyasi

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Pitsa soʻzining eng qadimiy qoʻllanishi eramizning 997-yilida, oʻsha paytda Vizantiya imperiyasining bir qismi boʻlgan Gaeta shahridan topilgan lotincha matnda qayd etilgan; matnda aytilishicha, maʼlum bir mulkni ijaraga oluvchi Gaeta yepiskopiga har Rojdestvo kunida va yana har oʻn ikki Pasxa yakshanbasida duodecim pitsa (soʻzma-soʻz tarjimasi — „12 ta pitsa“) berishi kerak boʻlgan[1][12].

Kichkina pitsa baʼzan pizzetta deb ataladi[13]. Pitsa tayyorlaydigan odam esa pizzaiolo deb nomlanadi[14].

Pitsa soʻzi 1930-yillarda italyan tilidan ingliz tiliga oʻtkazilgan. Bu so'z mashhur boʻlishidan oldin, pitsa ingliz tilida soʻzlashuvchilar tomonidan „pomidor pirogi“ deb atalgan. Baʼzi mintaqaviy pitsalar hali ham pomidor pirogi nomi bilan ataladi[15].

Tarixi

[tahrir | manbasini tahrirlash]
Asosiy maqola: Pitsa tarixi
Pizzaiolo 1830-yilda

Pitsaga oʻxshash taomlar haqidagi yozuvlarni qadimgi tarix kitoblarida uchratish mumkin. Miloddan avvalgi VI asrda Ahamoniylar imperiyasining fors askarlari Buyuk Doro hukmronligi davrida oʻzlarining jangovar qalqonlari ustiga pishloq va xurmo qoʻyilgan, yassi non koʻrinishidagi yegulikni pishirganlar[16][17], qadimgi yunonlar esa nonlari ustini yogʻlar, giyohlar, koʻkatlar va pishloq bilan qoplab, tayyorlashgan[18][19]. Pitsaga oʻxshash taom haqidagi birinchi qaydlar Eneyda (III kitob)da uchraydi. Garpiya malikasi Selaeno troyanlar ochlikdan stollarini yeyishga majbur boʻlmaguncha tinchlik topa olmasligini bashorat qilgan. VII kitobda aytilishicha, Aeneas va uning odamlariga pishirilgan sabzavotlar bilan toʻldirilgan dumaloq kekslar (pita noniga oʻxshash) taqdim etiladi. Ular nonni yeyishganda, Selaeno bashorat qilgan „stollar“ shu taom ekanligini tushunishadi[20]. 2023-yilda arxeologlar Pompeyda kumush laganda boshqa oziq-ovqat mahsulotlari va asosiy taomlar orasida pitsaga oʻxshash taom tasvirlangan freskani aniqlaganlar. Italiya madaniyat vaziri bu „zamonaviy taomning uzoq ajdodi boʻlishi mumkin“ degan fikr bildirgan[21][22]. Pitsa soʻzining ilk tilga olinishi lotin tilida yozilgan va eramizning 997-yil may oyida Gaeta tomonidan yozilgan notarial hujjatda qayd etilgan boʻlib, unda quyidagicha yozilgan: „Rojdestvo kunida oʻn ikkita pitsa, choʻchqa goʻshti va choʻchqa goʻshti buyragi, Pasxa kuni uchun 12 ta pitsa va bir juft tovuq taomini talab qilishgan“[23].

Yana qarang

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Manbalar

[tahrir | manbasini tahrirlash]
  1. ↑ 1,0 1,1 Maiden. „Linguistic Wonders Series: Pizza is a German(ic) Word“. yourDictionary.com. 2003-yil 15-yanvarda asl nusxadan arxivlangan.
  2. ↑ Arthur Schwartz, Naples at Table: Cooking in Campania (1998), p. 68. ISBN 9780060182618.
  3. ↑ John Dickie, Delizia!: The Epic History of the Italians and Their Food (2008), p. 186.
  4. ↑ Father Giuseppe Orsini, Joseph E. Orsini, Italian Baking Secrets (2007), p. 99.
  5. ↑ „Pizza Margherita: History and Recipe“. ITALY Magazine. 14 March 2011. 7 February 2013da asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 21 February 2022.
  6. ↑ „Naples' pizza twirling wins Unesco 'intangible' status“ (en-GB). The Guardian. Agence France-Presse (2017-yil 7-dekabr). 2017-yil 7-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 7-dekabr.
  7. ↑ Miller. „American Pie“. American Heritage (april–may 2006). 2012-yil 3-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 4-may.
  8. ↑ Naylor, Tony. „How to eat: Neapolitan-style pizza“. The Guardian (2019-yil 6-sentyabr). 2019-yil 14-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2019-yil 20-sentyabr.
  9. ↑ Godoy. „Italians To New Yorkers: 'Forkgate' Scandal? Fuhggedaboutit“. National Public Radio (2014-yil 13-yanvar). 2019-yil 20-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2019-yil 20-sentyabr.
  10. ↑ Hynum. „Pizza Power 2017 – A State of the Industry Report“. PMQ Pizza Magazine (2016-yil 1-dekabr). 2017-yil 29-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 28-iyul.
  11. ↑ Rhodes, Donna. „Consumption of Pizza“. Food Surveys Research Group Dietary Data Brief No. 11. USDA (2014-yil 1-fevral). 2017-yil 30-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 27-sentyabr.
  12. ↑ Salvatore Riciniello (1987) Codice Diplomatico Gaetano, Vol. I, La Poligrafica
  13. ↑ „Definition of pizzetta“. Merriam-Webster (2023-yil 22-iyun).
  14. ↑ Doane. „Bringing authentic Neapolitan pizza home“. CBS News (2022-yil 20-noyabr).
  15. ↑ Uyehara, Mari. „The Many Lives of Tomato Pie“ (en-US). The New York Times (2023-yil 6-oktyabr). Qaraldi: 2023-yil 15-oktyabr.
  16. ↑ "Pizza, A Slice of American History" Liz Barrett (2014), p.13
  17. ↑ "The Science of Bakery Products" W. P. Edwards (2007), p.199
  18. ↑ Talati-Padiyar, Dhwani. Travelled, Tasted, Tried & Tailored: Food Chronicles. Lulu publishers, 8 March 2014. ISBN 978-1304961358. Qaraldi: 2014-yil 18-noyabr. [sayt ishlamaydi]
  19. ↑ Buonassisi, Rosario. Pizza: From its Italian Origins to the Modern Table. Firefly, 2000 — 78-bet. 
  20. ↑ „Aeneas and Trojans fulfill Anchises' prophecy.“. 2017-yil 29-martda asl nusxadan arxivlangan.
  21. ↑ „Pompeii archaeologists discover 'pizza' painting“. BBC News (2023-yil 17-iyun).
  22. ↑ „Pizza's possible 'distant ancestor' found painted in the ruins of Pompeii“ (en-AU). ABC News (2023-yil 27-iyun). Qaraldi: 2023-yil 28-iyun.
  23. ↑ „Sorpresa: la parola "pizza" è nata a Gaeta“ (Italian). La Reppublica (2015-yil 9-fevral). 2021-yil 16-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 16-noyabr.

Adabiyotlar

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Havolalar

[tahrir | manbasini tahrirlash]
Vikipediyada «Italiya» loyihasi bor
Vikiomborda „Pitsa“ mavzusi boʻyicha mediafayllar bor. 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Pizza?oldid=703743" dan olindi