Polesia sahifasining manbasini koʻrish

[[File:Река Уборть1.jpg|thumb|Polesia]]
'''Polesia''', '''Polesie''' yoki '''Polesye''' ({{Lang-be|Палессе|Paliessie}}; {{Lang-uk|Полісся|Polissia}}; {{Lang-pl|Polesie}} ; {{Lang-ru|Полесье|Polesye}}) [[Markaziy Yevropa]]ning eng chekka hududidan boshlanib, [[Sharqiy Yevropa]]ni, jumladan, [[Polsha]], [[Belarus]]iya — [[Ukraina]] chegarasi va Rossiyaning janubi -gʻarbiy qismini qamrab olgan tabiiy va tarixiy mintaqadir.

== Hajmi ==
Qitʼadagi eng katta oʻrmon maydonlaridan biri boʻlgan Polesia [[Sharqiy Yevropa tekisligi|Sharqiy-Yevropa pasttekisligining]] janubi-gʻarbiy qismida, Poles pasttekisligida joylashgan. Gʻarbiy tomondan, Poleiya [[Polsha]]dagi [[Gʻarbiy Bug|Bug daryosi]] vodiysi va Gʻarbiy Ukrainaning [[Pripyat|Pripyat daryosi]] vodiysi kesishmasidan boshlanadi<ref name="MAB">{{Veb manbasi|url=http://westpolesie.org/|sarlavha=Presentation of West Polesie Transboundary Biosphere Reserve (Belarus/Poland/Ukraine)|nashriyot=West Polesie.org|ish=Nomination Form prepared in Warsaw, Kyiv and Minsk by National UNESCO-MAB Committees, and introduced to UNESCO in a May 2007 Nomination|kirish sanasi=2 May 2014|muallif=Alicja Breymeyer|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160502051705/http://westpolesie.org/|arxivsana=2 May 2016}}</ref>. Markaziy Polesianing botqoqli hududlari Pinsk botqoqlari deb nomlanadi (mahalliy [[Pinsk]] shahri nomi bilan). [[Chernobil AESdagi halokat|Chernobil fojiasidan]] soʻng mintaqaning katta qismi ifloslangan va mintaqa hozir Chernobil taqiqlangan zonasini va Polesie davlat radioekologik qoʻriqxonasini oʻz ichiga oladi.

== Nomlanishi ==
''Polesia/Polissia/Polesye'' va boshqalar nomlari slavyan tilida ''les'' „oʻrmon“ ni va ''slavyancha'' „on, in, birga“ prefiksini aks ettirishi mumkin<ref name="mould2000">Compare {{Kitob manbasi|last=Mould|first=R. F.|title=Chernobyl Record: The Definitive History of the Chernobyl Catastrophe|url=https://archive.org/details/chernobylrecordd0000moul|publisher=Institute of Physics Publishing|year=2000|location=Bristol, UK|isbn=0-7503-0670-X}}</ref>. Polesiada yashovchilar polyshchuklar deb ataladi.

Bu atama ''[[Polsha]]'', ''[[polyak tili]]'', ''[[polyaklar]]'' bilan bogʻliq emas, bu soʻz qadimgi slavyan tildagi ''pole'' „maydon“ dan olingan<ref>{{Veb manbasi|url=https://books.google.com/books?id=K2DgBdSCQnsC&q=poland+pole+field+poland&pg=PA3|sarlavha=The Jews of Poland: A Social and Economic History of the Jewish Community in Poland from 1100 to 1800|ism=Bernard Dov|muallif=Weinryb|sana=24 July 1973|nashriyot=Jewish Publication Society}}</ref>.

== Tarix ==
[[Fayl:Polissia,_1613.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5e/Polissia%2C_1613.jpg/220px-Polissia%2C_1613.jpg|thumb| 1613-yilda Polesia (Radzivil xaritasi batafsil)]]
[[Fayl:Polesie_1920.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6b/Polesie_1920.jpg/220px-Polesie_1920.jpg|thumb| 1920-til may oyida Polesia]]
Qadim zamonlarda bugungi gʻarbiy va gʻarbiy-markaziy Polesia hududlarida Milograd madaniyati Neuri xalqi yashagan<ref>David Asheri, Alan B. Lloyd, Aldo Corcella, '' A commentary on Herodotus Books I-IV '', edited by Oswyn Murray, Alfonso Moreno, Oxford University Press, Oxford 2007, p. 589</ref>.

Oʻrta asrlarning oxirlarida Polesia [[Buyuk Litva knyazligi|Litva Buyuk]] Gersogligining bir qismi boʻlib, undan keyin [[Rech Pospolita|Polsha-Litva Hamdoʻstligi]] tarkibiga oʻtgan (1569). 1921-yildan 1939-yilgacha [[Polsha]]ning bir qismi boʻlgan, oʻshanda mamlakatning eng yirik viloyatlari shu nom bilan atalgan''<ref name="buffalo">{{Veb manbasi|url=http://info-poland.buffalo.edu/web/geography/regions/polesie/link.shtml|sarlavha=Polesie|nashriyot=University at Buffalo, New York. Polish Academic Information Center|kirish sanasi=2 May 2014|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160907230558/http://info-poland.buffalo.edu/web/geography/regions/polesie/link.shtml|arxivsana=7 September 2016}}</ref>''. Polesia kamdan-kam hollarda alohida maʼmuriy birlik boʻlgan. Biroq, Ikkinchi Polsha Respublikasi davrida Polesia tumani, shuningdek, [[Belorussiya Sovet Sotsialistik Respublikasi|Belorussiya SSRda]] Polesia viloyati mavjud edi. 1931-yildan 1944-yilgacha u qisqa muddat (Vizantiya marosimi) Voliniya, Poleziya va Pidliashiya Ukraina katolik Apostol Ekzarxatining tarkibiy qismi sifatida aniq qayd etilgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.gcatholic.org/dioceses/former/wolh0.htm|sarlavha=Apostolic Exarchate of Volhynia, Polesia and Pidliashia (Ukrainian Rite)|ish=GCatholic}}</ref>. [[Ikkinchi jahon urushi]] tugaganidan beri Polesie yoki Polesia mintaqasi sharqiy Polsha, janubiy Belarus, shimoli-gʻarbiy Ukraina va Rossiyaning janubi-gʻarbiy qismidagi hududlarni oʻz ichiga olgan.

== Geografiya ==
Polesia — janubiy Belarusiya ([[Brest]], [[Pinsk]], Kalinkavichiy, [[Gomel]]), Shimoliy Ukraina ([[Volin viloyati|Volin]], [[Rovno viloyati|Rivne]], [[Jitomir viloyati|Jitomir]], [[Kiyev viloyati|Kiev]] va [[Chernigov viloyati|Chernigov viloyatlarida]]) va qisman Polshada ([[Lyublin|Lublin]]) [[Pripyat|Pripyat daryosi]] (Pripyat botqoqlari) va Rossiya ([[Bryansk]]) boʻylab joylashgan.

Pripyatning mashhur irmoqlari — Horin, Stokhid, Shtir, Ptsich va Yaselda daryolari. Pripyat havzasidagi eng yirik shaharlar — [[Pinsk]], Stolin, Davyd-Haradok. Katta botqoqlar 1960-yillardan 1980-yillarga qadar qishloq xoʻjaligi yerlari uchun qayta tiklandi.

Bu hudud [[Chernobil AESdagi halokat|Chernobil fojiasidan]] qattiq jabr koʻrdi. Katta miqdordagi maydon [[Radioaktivlik|radioaktiv]] elementlar bilan ifloslangan. Eng ifloslangan qismga Chernobil AESining taqiqlangan zonasi va qoʻshni Polesie davlat radioekologik qoʻriqxonasi kiradi<ref name="ICRINzonesmap">{{Veb manbasi|sarlavha=Zoning of radioactively contaminated territory of Ukraine according to actual regulations|nashriyot=ICRIN|yil=2004|url=http://www.chernobyl.info/Default.aspx?tabid=130&map=58_en|kirish sanasi=25 April 2012|arxivsana=2013-02-18|arxivurl=https://web.archive.org/20130218024359/http://www.chernobyl.info/Default.aspx?tabid=130&map=58_en}}</ref>.

== Turizm ==
Mintaqaning Polsha qismiga 1990-yilda tashkil etilgan Polesie milliy bogʻi (''Poleski Park Narodowy'') kiradi, u 97,6&nbsp;km² maydonni egallaydi. Unga tutash kengroq hudud (Ukraina chegarasigacha) Ukraina tomonidagi xuddi shunday qoʻriqxona (Shatskiy biosfera rezervati) bilan birgalikda [[UNESCO|YuNESKO tomonidan]] belgilangan Gʻarbiy Polesie biosfera rezervatini tashkil qiladi. Viloyatning Belorussiya qismida Pribujskoye-Polesie deb nomlangan qoʻriqlanadigan hudud mavjud.

Mintaqadagi yogʻoch arxitektura inshootlari 2004-yil 30-yanvarda [[UNESCO|YuNESKOning]] [[Jahon merosi|Butunjahon merosi]] roʻyxatiga Madaniyat toifasida kiritilgan<ref>{{Veb manbasi|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/1901/|sarlavha=Worship wooden architecture (17th -18th centuries) in Polesye - UNESCO World Heritage Centre|nashriyot=Whc.unesco.org|sana=2004-01-30|kirish sanasi=2013-01-13}}</ref>.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

 {{Turkumsiz|date=Aprel 2024}}