Portugaliya Hindistonining Rupisi sahifasining manbasini koʻrish

'''Portugaliya Hindistonining Rupisi'''

'''Portugaliya Hindistonining Rupisi''' ({{lang-pt|Rupia da Índia Portuguesa}}) — XVI asrdan 1958-yilgacha Portugaliya Hindistonining pul birligi.

== Tarixi ==
Hindistondagi portugal mulklari hududida turli davrlarda XVI asr oʻrtalaridan boshlab turli nominaldagi tangalar zarb qilingan, bir necha zarbxonalar mavjud edi.1515-yilda [[Goa]] va Diu uchun mis va qalay qotishmasidan „Bazarukko“ tangasi zarb qilinishi boshlandi.1521-yilda [[Bijopur|Bijapur sultonligining]] taqlid tangalarini zarb qilish boshlandi.1570-yilda kumush „Pardao“(1/2 rupiya) zarb qilina boshlandi.

Keyinchalik zarb qilingan tangalar roʻyhatinini eʼtiboringizga havola qilamiz:

* XVII asrda: kumush sherafinlar, tanga va pataki, mis va qalay bazarukos{{Sfn|Bruce|2008}};
* XVIII asrda: oltin va kumush sherafinlar, kumush pardalar va rupiylar, kumush va mis tangalar, mis va qalay reallari va bazarukos, mis atia{{Sfn|Cuhaj|2010}};
* XIX asrda: oltin sherafinlar, kumush rupiylar va pardaoslar, kumush va mis reallari va tangalar, qalay bazarukos{{Sfn|Cuhaj|2009}}.

1869-yilda Hindistondagi soʻnggi Portugal zarbxonasi boʻlgan Goa zarbxonasi yopildi.1871-yildan boshlab poytaxt [[Lissabon]]da Portugaliya Hindistoni tangalari zarb qilingan.1871-yilda mis tangalar 3 va 10 realda, 1/4 tangi-15 realda,1/2 tangi-30 realda,1 tanga-60 realda zarb qilingan.Tangalar „yevropacha“ koʻrinishga ega boʻldi.

Keyingi nashrning 1881—1886-yillardagi barcha tangalarida Portugaliya qiroli Luis I surati tasvirlangan. Mis tangalar 1/8 va 1/4 tangada, kumush tangalar 1/8 tanga, 1/4, 1/2, 1 rupiyda chiqarilgan{{Sfn|Cuhaj|2009}}.

Koloniyaning qogʻoz pullarini ishlab chiqarishni 1883-yilda boshlagan (banknotalar 1882-yil sanasi). Keyingi qogʻoz pullar 1896-1899 yillarda koloniya hukumati tomonidan chiqarilgan.
[[Fayl:Portuguese India, 0.5 tanga 1903, Carlos I.jpg|thumb|1/2 tanga 1903]]

Qirol Karlos I tangalari 1901-1904 yillarda zarb qilingan: bronza 1/12, 1/8, 1/4 va 1/2 tangalar va kumush rupiy.

1868-yilda Yangi Goadagi Milliy chet el bankining filiali ochildi. 1901-yil 30-noyabrda Milliy Overseas Bank Portugaliya Hindistoni uchun banknotlarni chiqarish huquqini oldi. Banknotlarning muomalaga chiqarilishi 1906-yilda boshlangan.

1912-yilda Portugaliya Respublikasining kumush rupiylari, keyin 1934-1952 yillarda 1, 2, 4 tanga, 1/4, 1/2, 1 rupiyda zarb qilingan tangalar chiqarildi{{Sfn|Cuhaj|2011}}.

1958-yilda rupiya oʻrniga Portugaliya Hindistonining eskudosi joriy etildi, almashinuv nisbati boʻyicha amalga oshirildi: 1 rupiya = 6 eskudo.

== Banknotalar ==
Chiqarilgan banknotalar:
[[Fayl:Tanga1.JPG|thumb|8 tanga]]
[[Fayl:Tanga4.JPG|thumb|8 tanga]]

* Junta de fazenda pública do estado da Índia (1882-yil mos ravishda 1, 2, 3 va 4-noyabr sanalari) : 5, 10, 20, 50 rupiy;
* Governo geral do estado da India, sanalari bilan:
** 1896-yil 1-dekabr: 5, 10, 20, 50 rupiy;
** 1899-yil 15-noyabr: 5, 10, 20, 50 rupiy;
* Milliy chet el banki, sanalari bilan:
** 1906-yil 1-yanvar: 5, 10, 20, 50 rupiy;
** 1917-yil 1-oktyabr: 4,8 tanga {{Fraction|1|2}} rupiy;
** 1924-yil 1-yanvar: 1, 2 {{Fraction|1|2}}, 5, 10, 20, 50, 100, 500 rupiy;
** 1938-yil 11-yanvar: 5, 10, 20, 50, 100 rupiy;
** 1945-yil 29-noyabr: 5, 10, 20, 50, 100, 500 soʻm{{Sfn|Salgado|1997}}.

== Manbalar ==
{{Manbalar}}

== Adabiyotlar ==

* {{Книга|автор=Salgado J.S.|заглавие=O Papel Moeda das antigas Colónias Portuguesas|оригинал=|ссылка=|издание=|место=Lisboa|издательство=Fundação Dr. António Cupertino de Miranda|год=1997|страницы=|страниц=114|isbn=|ref=Salgado}}
* {{Книга|автор=Bruce C.R., Michael T., Miller H.|заглавие=Standard Catalog of World Coins 1601-1700|оригинал=|ссылка=https://archive.org/details/standardcatalogo0000unse_p0s3|издание=4-е изд|место=Iola|издательство=Krause Publications|год=2008|страницы=|страниц=1344|isbn=978-0-89689-708-3|ref=Bruce}}
* {{Книга|автор=Cuhaj G., Michael T.|заглавие=Standard Catalog of World Coins 1701-1800|оригинал=|ссылка=|издание=5-е изд|место=Iola|издательство=Krause Publications|год=2010|страницы=|страниц=1344|isbn=978-1-4402-1364-9|ref=Cuhaj}}
* {{Книга|автор=Cuhaj G., Michael T., Miller H.|заглавие=Standard Catalog of World Coins 1801-1900|оригинал=|ссылка=|издание=6-е изд|место=Iola|издательство=Krause Publications|год=2009|страницы=|страниц=1296|isbn=978-0-89689-940-7|ref=Cuhaj}}
* {{Книга|автор=Cuhaj G., Michael T., Miller H.|заглавие=Standard Catalog of World Coins 1901-2000|оригинал=|ссылка=|издание=39-е изд|место=Iola|издательство=Krause Publications|год=2011|страницы=|страниц=2345|isbn=978-1-4402-1172-8|ref=Cuhaj}}
* {{Книга|автор=Cuhaj G.S.|заглавие=Standard Catalog of World Paper Money. General Issues 1368—1960|оригинал=|ссылка=|издание=12-е изд|место=Iola|издательство=Krause Publications|год=2008|страницы=|страниц=1223|isbn=978-0-89689-730-4|ref=Cuhaj}}

 {{Turkumsiz|date=Aprel 2024}}