Pauerlifting
Пауэрлифтинг (инглизча: поwерлифтинг; поwер — „куч, қудрат“ + лифтинг — „кўтариш“) — куч талаб этиладиган спорт тури бўлиб, унинг моҳияти спортчи учун энг оғир вазн қаршилигини енгиб ўтишдир.
Пауэрлифтинг уч кураш кучи деб ҳам юритилади. Бунинг сабаби шундаки, бу мусобақалаш йўналиши учта машқни ўз ичига олади: штангани орқага олиб ўтириш (аниқроғи, куракнинг юқори қисмида), ётган ҳолатда горизонтал курсида тошни кўтариш ва тошни силжитиш — бу машқларнинг жами спортчининг малакасини билдиради.
Бодибилдингдаги бу учта машқ „муҳим“ ёки оддий қаралганда „асосий“ саналиб, чунки шу жараён бажарилганда бир вақтнинг ўзида бир нечта бўғинлар ва у ёки бу даражада деярли барча мушаклар ишга тушади. Ушбу машқлар бошланғич спортчиларга умумий мушак ҳажмини олиш ва кучни ривожлантириш учун тавсия этилади.
Пауэрлифтингда, бодибилдингдан фарқли ўлароқ, тананинг гўзаллиги ва мутаносиблиги эмас, балки куч кўрсаткичлари муҳим аҳамиятга эга. Аммо кўпгина машҳур бодибилдингчилар (масалан, Арнолд Шварсенеггер, Ронни Коулмен, Франко Коломболар) пауэрлифтинг билан шуғулланишган ёки бир вақтнинг ўзида иккала спорт тури бўйича машғул бўлишган.
Бир хил вазн тоифасидаги спортчиларнинг иштирок этишларидан олдин кўрсаткичлари таққосланади. Ҳисоб натижаси учта машқда олинган умумий максимал вазнга асосланади. Бир хил вазн кўрсаткичига эга бўлганларга нисбатан камроқ вазнга эга бўлган спортчилар ғалабага эришади. Турли вазн тоифаларидаги спортчиларни таққослашда Уилкс формуласи, Глоссбреннер (WПC-WПО) формуласи ёки Шварс/Мелоун формуласи (МПА-Миллий пауэрлифтинг ассосиасияси), шунингдек ИПФкўзойнаклари (ИПФ федерасиясида) қўлланилииши мумкин.
Тарихи
Пауэрлифтинг оғир атлетикачиларнинг асосий ҳаракатлардаги самарадорлигини ошириш учун қўлланадиган машқлардан вужудга келган. Дастлаб, машқлар тўплами ва тартиби замонавийлардан фарқ қилар эди — ҳозирги кунда таниш бўлган ўтириш, ўтирғичда пресс, кўтарма босим, шунингдек, пауэрлифтингга тик турган ҳолда қўлларни тош билан билан букиш (бисепсга кўтариш), ўтирган ҳолатда тошни бошнинг орқасидан ўтказиш ва ҳоказо киради. Бу „ғайритабиий“ оғир атлетика машқлар нуқтаи назаридан олиб қаралганда 40-50-йилларнинг охирига бориб тақалади. ХХ аср бу спорт тури бўйича мусобақалар ўтказила бошланди ва Ғарбда машҳурликка эришди,. 50-60-йилларга бориб, пауэрлифтинг замонавий шаклда ривожлана бошлади. 1960-йилларнинг ўрталарига келиб мусобақа қоидалари белгиланди ва миллий даражадаги чемпионатлар мунтазам ўтказила бошланди.
1950-йилларнинг охирида Британияда пауэрлифтингнинг „Стренгтҳ Сет“ деб номланган ўзига хос шакли мавжуд бўлиб, унинг тартиби бисепс кўтариш, ётган ва ўтирган ҳолатда пресс қилишдан иборат эди. 1964-йилда биринчи норасмий АҚСҲ (Ёрк, Пенсилвания штатларида) чемпионати бўлиб ўтади. Аматеур Атҳлетиc Унион (ААУ) 1965-йилда биринчи миллий чемпионатни ўтказади, унда ўтирғичда пресслаш, ўтирган ҳолатда тош кўтариш, тик турган ҳолатда тош кўтариш аллақачон рақобатбардош машқлар сирасига кирганди.
Халқаро пауэрлифтинг федерасияси (ИПФ) 1972-йил ноябр ойида ташкил этилди ва бир йил ўтгач, биринчи жаҳон чемпионати 1973-йил ноябр ойида бўлиб ўтади[1]. 1980-йилда Лоуэлле шаҳрида (Массачусец, АҚСҲ) аёллар илк марта жаҳон чемпионатида иштирок этишади ва 1989-йилда ИПФ эркаклар ва аёллар чемпионатлари бирлаштирилади.
1986-йилда Бутунжаҳон пауэрлифтинг конгресси вужудга келади ва кейинчалик бошқа муқобил халқаро ташкилотлар ҳам пайдо бўла бошлайди.
Халқаро пауэрлифтинг ташкилотлари сони айни кунда доимий равишда ўсиб бормоқда, аммо жаҳон пауэрлифтингига хос бўлган марказсизлаштиришга қарамай, Халқаро пауэрлифтинг федерасияси (ИПФ) энг машҳур ва оммабоп бўлиб қолмоқда. ИПФ Жаҳон ўйинлари ассосиасияси ва Халқаро спорт федерасиялари Бош ассамблеясига аъзоси бўлган ягона халқаро пауэрлифтинг ташкилоти ҳисобланади. 2004-йилда узоқ давом этг ан жараёндан сўнг ИПФ WАДА кодексини имзолади; 1963-йилдан пауэрлифтинг „оғир атлетика“ сингари Паралимпия ўйинлари дастурига киритилган, 1992-йилдан эса — пауэрлифтинг сифатида. Паралимпия ўйинлари дастурида машқнинг бир тури мавжуд — ётган ҳолатда тош кўтариш. Иштирокчи-мамлакатлар сони 115 та бўлиб, аёллар биринчибор 2000-йилги Паралимпия ўйинларида иштирок этишган.
Адабиётлар
- Брукс Кубик. Тренинг динозавров.
- Муравьев В.Л.. Пауэрлифтинг - путь к силе, 1998.
- ↑ „Тҳе ҳисторй оф тҳе Интернатионал Поwерлифтинг Федератион“. 2014-йил 29-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 15-апрел 2013-йил.