Prokrust
Прокруст (қадимги юнонча: Προκρούστης қадимги юнонча: Προκρούστης сўзма-сўз таржимаси „чўзиш“, шунингдек, Дамаст ёки Полипемон номи билан ҳам танилган) — Қадимги Юнонистон афсоналаридаги персонаждир. Посейдоннинг ўғли[1], Силеанинг эри (Коринфнинг қизи), Синиснинг отаси[2]. Элеусисдан Афинага борадиган йўлда Ҳерма шаҳрида Тесей томонидан ўлдирилган[3].
Афсона
Прокруст Аттикада яшаган қароқчи эди[4] ва Мегара ва Афина ўртасидаги йўлда саёҳатчиларни пойлаб ётарди. У саёҳатчиларни алдаб уйига киргизди, тўшагига ётқизди, кимда калта бўлса, оёғини кесиб ташлади, узун бўлганларни эса шу каравот бўйлаб оёқларини чўзди. Тесей уни ўз тўшагига ётқизди, шунда каравотда фақат боши қолиб, уни кесиб ташлади[5].
Прокрустнинг ўғли Синис ҳам ўғирлик билан савдо қилган ва отасидан садистик мойилликни қабул қилган. У ҳам Тесейнинг қўлига тушди[6].
Баъзи манбаларга кўра, унинг асл исми Полипемон (Πολυπήμων, „кўп азоб-уқубатлар келтирувчи“, „зарарли“), Дамаст (Δαμαστής „енгиб ўтиш“)[7] ёки Прокопт („кесувчи“)[8].
Прокруст тўшаги
"Прокруст тўшаги" ибораси кенг тарқалди, у бирор нарсани олиб киришни хоҳлайдиган қатъий чегараларни англатади ва бунинг учун муҳим нарсани қурбон қилади.
Манбалар
- ↑ Гигин. Мифи 38
- ↑ Псевдо-Аполлодор. Мифологическая библиотека ИИИ 16, 2
- ↑ Псевдо-Аполлодор. Мифологическая библиотека Э И 4; Плутарх. Тесей 11
- ↑ Диодор Сицилийский. Историческая библиотека. ИВ, 59, 5
- ↑ Н.А. Кун. „Мифы и легенды древней Греции“. мифй.орг. 2017-йил 5-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 11-сентябр.
- ↑ Плутарх. Тесей, 8
- ↑ Псевдо-Аполлодор. Мифологическая библиотека Э И 4; Павсаний. Описаниэ Эллади И 38, 5
- ↑ Вакхилид. Дифирамби ХВИИИ 27
Адабиётлар
- Дунё халқларининг афсоналари. М., 1991-92. 2 жилдда Т. 2. С. 337.
- Ашукин Н.С., Ашукина М.Г. Қанотли сўзлар. — М., 1960. — С. 504.