Протесилай (баъзан Протесилаус ва қадимги юнонча: Πρωτεσίλαος). — қадимги юнон мифологиясининг қаҳрамони[1], Ификл ва Диомедеа (ёки Астёх) ўғли, Подаркнинг укаси, Аэолид Филакуснинг набираси, Троя урушида қатнашган. Қирол Филаки[2]. Манбага кўра, унинг исми Иолаус бўлган, аммо вафот этганида унга Протесилаус (Нрōтеси-лиос — „халқнинг биринчиси“) лақабини беришган[3]. Илиадада (ИИ 708) эслатиб ўтилган[4].

Эленанинг куёви[5]. Унинг рафиқаси Лаодамия эди (ёки Киприларга кўра, Полйдора, Мелеагернинг қизи)[6].

У Фессалий Филаки дан Троя остига келади ва Троя остига 40 та кема олиб келади[7].

Юнонлар Осиё қирғоқларига қўнганларида, у биринчи бўлиб кемадан қўнганлиги, кўп сонли ваҳшийларни ўлдиргани (Гигиннинг сўзларига кўра, у 4 та машҳур жангчини ўлдирган)[8], шунингдек, биринчи бўлганлиги билан машҳур. юнонлар биринчи жангда Гектор[9] қўлидан ҳалок бўлади (ёки Эней, ёки Эфромоб, ёки Ахат[10] томонидан ўлдирилган).

Лаодамия эрининг ўлими ҳақида билгач, эрини камида 3 соатга қайтариш учун ибодат билан худоларга мурожаат қилади. Худолар рози бўлишади ва Гермес Протесилайни ерга тушурадилар; кейин, ер ости дунёсига бориш вақти келганида, Лаодамиа у билан бирга ўлимга боришга қарор қилади. Элеонтесда, Фракия Херсонесе, унинг ўз қаҳрамони ва таниқли оракул бор эди; Филакада унинг шарафига зиёратгоҳ ва дафн маросими ўтказилади.

Троя остидан қайтаётганда Протесилаус халқи денгиз орқали Канастра водийси яқинидаги Пелленега олиб кетилган[11]. Бошқа бир ҳикояга кўра, Протесилауснинг ўзи урушдан омон қолади ва асирга олинган Этилла билан Палленга қўниб, у ерда Скион шаҳрига асос солади[12].

Ўлимдан кейинги култ

Мазусия[13] яқинида дафн этилган. Фракия Херсонесдаги Элеонт шаҳри[14] унга бағишланган бўлиб, қабри ёнида баланд қарағайлар ўсган[15]. У форс Артаиктдан[16] қасос олади.

Делфидаги Полигнотнинг расмида тасвирланган[17]. Эврипиднинг „Протесилай“ трагедияси, Анахандриднинг „Протесилай“ комедияси, Пакувийнинг „Протесилай“ трагедияси, Афиналик Гелиодор (милоддан аввалги И-аср) „Протесилай“ трагедияси, Гармодийнинг сатир драмаси қаҳрамони. Тарсусдан (милоддан аввалги И-аср). Г. Л. Олдининг "Қаҳрамон ёлғиз бўлиши керак" романи.

Манбалар

  1. ↑ Мифи народов мира. М., 1991-92. В 2 т. Т.2. С.342
  2. ↑ Гомер. Одиссея ХИ 290
  3. ↑ Гигин. Мифи 103
  4. ↑ Н. О. Протезилай // Энциклопедический словарь — СПб.: Брокгауз — Ефрон, 1898. — Т. ХХВа. — С. 507—508.
  5. ↑ Гесиод. Перечен женщин, фр.199 М.-У.; Псевдо-Аполлодор. Мифологическая библиотека ИИИ 10, 8; Э ИВ 6; Гигин. Мифи 81
  6. ↑ Павсаний. Описаниэ Эллади ИВ 2, 7
  7. ↑ Гомер. Илиада ИИ 710; Псевдо-Аполлодор. Мифологическая библиотека Э ИИИ 14
  8. ↑ Гигин. Мифи 114
  9. ↑ Псевдо-Аполлодор. Мифологическая библиотека Э ИИИ 30-31
  10. ↑ Евстафий. Комментарий к „Илиаде“ Гомера ИИ 701, Одиссеэ ХИ 521; Цец. До Гомера 230 // Комментарий Д. О. Торшилова в кн. Гигин. Мифи. СПб, 2000. С.128
  11. ↑ Псевдо-Аполлодор. Мифологическая библиотека Э ВИ 15б
  12. ↑ Конон. Мифи 13 // Примечания В. Г. Боруховича в кн. Аполлодор. Мифологическая библиотека. Л., 1972. С.181
  13. ↑ Ликофрон. Александра 534 и комм.
  14. ↑ Геродот. История ИХ 116; Фукидид. История ВИИИ 102, 3; Павсаний. Описаниэ Эллади И 34, 2; Страбон. География ВИИ, фр.51; ХИИИ 1, 31 (стр.595)
  15. ↑ Квинт Смирнский. После Гомера ВИИ 408
  16. ↑ Павсаний. Описаниэ Эллади ИИИ 4, 6
  17. ↑ Павсаний. Описаниэ Эллади Х 30, 3