Pyotr I haykali, Kronshtadt sahifasining manbasini koʻrish

'''[[Pyotr I]]''' '''haykali''' ― [[1841]]-yilda [[Kronshtadt|Kronshtadtda]] Petrovskiy bogʻida oʻrnatilgan haykaltaroshlik yodgorligidir. Yodgorlik muallifi haykaltarosh T. Jak. Yodgorlik federal ahamiyatga ega boʻlgan madaniy meros obyekti hisoblanadi<ref>{{veb manbasi|url=http://docs.cntd.ru/document/901793811|sarlavha=Постановление Правительства РФ № 527 от 10.07.2001|kirish sanasi=2020-11-18|arxivsana=2020-10-09|arxivurl=https://web.archive.org/web/20201009083012/http://docs.cntd.ru/document/901793811}}</ref>.

== Tarixi ==
Imperator [[Nikolay I]] farmoyishi bilan fransuz haykaltaroshi T. Jak [[Kronshtadt|Kronshtadtda]] [[Pyotr I|Pyotr I haykali yaratish]] ustida ishladi. U haykalning asosi sifatida 1836-1837-yillarda yasalgan haykalni oldi. 1839-yilda yodgorlik postamentining loyihasi tasdiqlandi. Yodgorlikni yasash Badiiy akademiya prezidenti A. N. Olenin rahbarligida amalga oshirildi. Bronza haykal P. K. Klodt tomonidan Badiiy akademiya ustaxonasida ishlangan. Yodgorlikning umumiy qiymati 100 ming rublni tashkil etdi<ref name="encspb">{{veb manbasi|url=http://www.encspb.ru/object/2805477739?lc=ru|sarlavha=Энциклопедия Санкт-Петербурга. Петру I, памятник (г. Кронштадт, Петровский парк)|kirish sanasi=2020-11-18|arxivsana=2020-07-03|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200703061454/http://www.encspb.ru/object/2805477739?lc=ru}}</ref>. Yodgorlik 1841-yil 27-iyunda — Poltava jangining bir yilligi munosabati bilan tantanali ravishda ochildi<ref name="Сокол">''Sokol K. G.'' Monumentalnie pamyatniki Rossiyskoy imperii. 2006. — S. 39</ref>.

1860-yilda haykal atrofida Petrovskiy bogʻi qurildi<ref name="Сокол">''Sokol K. G.'' Monumentalnie pamyatniki Rossiyskoy imperii. 2006. — S. 39</ref>.

== Tavsifi ==
Pyotr I toʻliq boʻy-basti bilan tasvirlangan. Egnida Preobrajenskiy polkining formasi va qoʻnji baland etik kiygan<ref name="Сокол">''Sokol K. G.'' Monumentalnie pamyatniki Rossiyskoy imperii. 2006. — S. 39</ref>. Uning oʻng qoʻlida pastga qaragan yalangʻoch qilich bor. Boshi biroz koʻtarilgan. Haykal qirmizi sayqallangan granitdan<ref name="Сокол" /> ishlangan figurali poydevorga oʻrnatilgan boʻlib, uning burchaklari XVIII-asr ruhidagi bezaklar bilan bezatilgan<ref>[https://books.google.ru/books?id=B8FlDwAAQBAJ&pg=PT280&dq=Pamyatnik+Petru+Jak+1841&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwjj-dus9YvtAhXSo4sKHSzzClwQ6AEwB3oECAUQAg#v=onepage&q=Pamyatnik%20Petru%20Jak%201841&f=false Kronshtadt. Gorod-krepost. Ot osnovaniya do nashix dney]</ref>.

Poydevorning old tomonidagi yozuv zarhal belgilar bilan ishlangan: "''Buyuk Pyotrga / Asoschiga / Kronshtadt / 1841-yil'' ". Uning tepasida Poltava jangi yili „1709“<ref name="encspb">{{veb manbasi|url=http://www.encspb.ru/object/2805477739?lc=ru|sarlavha=Энциклопедия Санкт-Петербурга. Петру I, памятник (г. Кронштадт, Петровский парк)|kirish sanasi=2020-11-18|arxivsana=2020-07-03|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200703061454/http://www.encspb.ru/object/2805477739?lc=ru}}</ref> tushirilgan medalyon bor. Poydevorning orqa tomonida „Mis chavandozi“ misolida dastlab yozuvning old tomondan lotin tiliga tarjimasi bor edi. Biroq, 1860-yilda uning oʻrniga quyidagi yozuv paydo boʻldi: „''Flotni / va / bu joyni / oxirigacha / kuch va hayot bilan tutib turish / eng muhimidir / Davlat rahbarining 1720-yil 18-maydagi farmonidan''“<ref name="Сокол">''Sokol K. G.'' Monumentalnie pamyatniki Rossiyskoy imperii. 2006. — S. 39</ref>.

Haykalning balandligi 4,55 m, poydevorining balandligi 4 m<ref name="encspb">{{veb manbasi|url=http://www.encspb.ru/object/2805477739?lc=ru|sarlavha=Энциклопедия Санкт-Петербурга. Петру I, памятник (г. Кронштадт, Петровский парк)|kirish sanasi=2020-11-18|arxivsana=2020-07-03|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200703061454/http://www.encspb.ru/object/2805477739?lc=ru}}</ref>.

Yodgorlik atrofida panjara oʻrnatilgan: yerga qazilgan toʻp teshiklari zanjirlar bilan bogʻlangan. Bu panjara Sovet davrida yoʻqolgan<ref name="encspb">{{veb manbasi|url=http://www.encspb.ru/object/2805477739?lc=ru|sarlavha=Энциклопедия Санкт-Петербурга. Петру I, памятник (г. Кронштадт, Петровский парк)|kirish sanasi=2020-11-18|arxivsana=2020-07-03|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200703061454/http://www.encspb.ru/object/2805477739?lc=ru}}</ref>.

== Manbalar ==
{{manbalar}}
[[Turkum:Pyotr I]]
[[Turkum:Kronshtadt Yodgorliklari / Piter I]]
[[Turkum: I Peter I Yodgorliklari|Kronshtadt]]
[[Kategoriya: 1841-yilgi haykallar]]