Pyotr Shevsov
Пётр Федорович Шевсов (25-июл, 1912-йил, Бухоро, Бухоро амирлиги — 17-январ, 1944-йил) — совет ҳарбий учувчиси, Совет Иттифоқи Қаҳрамони (1937), полковник.
| Пётр Шевсов | |
|---|---|
| Таваллуди |
25-июл 1912-йил Бухоро, Бухоро амирлиги |
| Вафоти |
17-январ 1944-йил (31 ёшда) Дубровка, Руднянский тумани, Смоленск вилояти, |
| Фуқаролиги |
|
| Хизматдаги йиллари | 1930—1944 |
| Унвони | СССР ҳаво кучлари даражаси полковник |
Биографияси
Шевсов Бухоро шаҳрида темирйўлчилар оиласида туғилган. 1920-йилдан Туркистон АССР Сирдарё вилояти Чимкент тумани Тюлкубас стансиясида яшаган. Шу ерда 4-синфни тамомлаган. 1928-йилда Бутуниттифоқ ленинчи коммунистик ёшлар союзига ўтган. 1929-йилда Оренбургга кўчди. Локомотив таъмирлаш заводида қозончи[1] бўлиб ишлади.
1930-йилда Қизил Армия сафига кирди. 1932-йил феврал ойида Оренбургдаги 3-ҳарбий учувчилар мактабига ўқишга юборилди. 1933-йилда тамомлади[1]. Брянскда жойлашган 107-алоҳида қирувчи авиация эскадронида хизмат қилиш учун юборилди.
1936-йил ноябрдан 1937-йил августигача интернационалист кўнгиллилар сафида Испания фуқаролар урушида қатнашган. И-16 эскадронига қўмондонлик қилган. Учувчилик услуби ортидан унга Камарадо Педро тахаллуси берилди.
1937-йил 16-март ҳолатига кўра, ҳаво жангларида 1 та душманни ўзи, 1 тасини эса гуруҳ бўлиб ўлдирган. Испания осмонидаги ғалабаларнинг умумий сони турли манбаларда турлича кўрсатилган: 4 та (шахсан 3 та ва гуруҳ билан 1 та) ёки 5 та (шахсий 2 та ва гуруҳ билан 3 та)[2].
Август ойи бошида Шевсовнинг хориждаги хизмат сафари якунланди ва ватанига чақирилди. Испанияда кўрсатган жасорати учун 1937-йил 22-октябрда унга Совет Иттифоқи Қаҳрамони унвони берилди.
1938-йилда 1-махсус мақсадли армия қўшма полкининг қўмондони бўлди, кейин ўша йилнинг август ойида Белоруссия махсус ҳарбий округининг 66-ҳаво бригадаси командири этиб тайинланди. 1938-йилда Совет Иттифоқи Коммунистик Партияси аъзоси бўлган[1]. 1939-йилда Шевсов Бош штаб Ҳарбий академияда Қўмондонлик таркибини такомиллаштириш курсини тамомлаган.
Иккинчи жаҳон уруши йилларида Шимолий-Ғарбий ва Ғарбий фронтларнинг Ҳарбий ҳаво кучларида жанг қилган. 1942-йил 19-январда 510-қирувчи авиация полкининг эскадрон командири лавозимини эгаллади. 1942-йил 20-июлдан 1942-йил 4-декабргача 627-қирувчи авиация полкининг учувчиси, кейин эса навигатор бўлган. 1943-йил 6-июлда 272-қирувчи авиация полкининг эскадронларидан бирини, 26-декабрдан эса полкнинг ўзини бошқарган[1].
1939-йил 23-ноябрда Қизил Армия Ҳарбий-ҳаво кучларининг инспектори-учувчиси лавозимига ўтказилди[1].
1939—1940-йилларда Совет-фин урушида қатнашган[1].
1943-йил 17-октябр ҳолатига кўра, Шевсов жами 168 марта парвоз қилган, 23 та ҳаво жангида қатнашган, 7 та душман самолётини шахсан йўқ қилган[3][4].
1944-йил 17-январда Дубровка аэродромида Ла-5 самолёти ҳалокатида вафот этди ва Смоленск вилоятининг Руднянский туманига қарашли Дубровка қишлоғида дафн қилинди. Кейинчалик Рудня шаҳридаги оммавий қабрга дафн қилинди.
Хотираси
Рудня шаҳридаги кўчага, Тюлкубас шаҳар типидаги посёлкадаги мактаб ва кўчага унинг номи берилган.
Мукофотлари
- „Олтин Юлдуз“ медали № 58 (22.10.1937[5]);
- Ленин ордени (22.10.1937[5]);
- Қизил Байроқнинг учта ордени (01.02.1937[6]; 07.04.1937[7]; 10.02.1943[8]);
- 1-даражали Ватан уруши ордени (21.09.1943[3]).
Адабиётлар
- Герои Совецкого Союза: Краткий биографический словар / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воэниздат, 1987. — Т. 1 /Абаэв — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ИСБН оц., Рег. № в РКП 87-95382.
- Оренбуржси — Герои Совецкого Союза: библиографический указател / Библиогр. отд.; сост. Н. А. Кузнесова. — 1. — Оренбург: Областная научная библиотека имени Н. К. Крупской, 1987. — С. 135. — 155 с.
- Золотиэ звёзди Оренбуржя: биографический справочник / В. П. Россовский; ред. Е. А. Урбанович; рес. У. А. Батиров, Н. М. Румянсев. — изд. 2-э, перераб. и доп. — Оренбург: ИПК „Южний Урал“, 2005. — С. 96—97. — 595 с. — ИСБН 5-94461-009-3.
- Герои Совецкого Союза — казахстанси / под ред. Н. Зверева. — Алма-Ата: Казахстан, 1968. — Т. 2. — С. 399—400. — 25 600 экз.
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 „Сведения в учётно-послужной картотеке“. в электронном банке документов «Память народа» (архивные материалы: ЦАМО, учётно-послужная картотека; расположение документа: шкаф 681, ящик 70). 2022-йил 28-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 27-март.
- ↑ „Пётр Шевсов“ (ру). Герои страны.
- ↑ 3,0 3,1 „Наградной лист представления к ордену Отечественной войны“. в электронном банке документов «Память народа» (архивные материалы: ЦАМО, фонд: 33, опись: 686044, дело: 385, лист: 69). 2022-йил 28-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 27-март.
- ↑ „Подвиг народа“. подвигнарода.ру. 2010-йил 14-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 17-апрел.
- ↑ 5,0 5,1 „Сведения о наградных документах представления к званию Герой Советского Союза“. в электронном банке документов «Память народа» (архивные материалы: ЦАМО, картотека награждений; расположение документа: шкаф 97, ящик 20). 2022-йил 28-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 27-март.
- ↑ „Сведения о наградных документах представления к ордену Красного Знамени“. в электронном банке документов «Память народа» (архивные материалы: ЦАМО, картотека награждений; расположение документа: шкаф 97, ящик 20). Қаралди: 2022-йил 27-март.
- ↑ „Сведения о наградных документах представления к ордену Красного Знамени“. в электронном банке документов «Память народа» (архивные материалы: ЦАМО, картотека награждений; расположение документа: шкаф 97, ящик 20). Қаралди: 2022-йил 27-март.
- ↑ „Наградной лист представления к ордену Красного Знамени“. в электронном банке документов «Память народа» (архивные материалы: ЦАМО, фонд: 33, опись: 686044, дело: 811, лист: 8). 2022-йил 28-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 27-март.
Ҳаволалар
- „Шевцов Пётр Фёдорович“ (ру). аираcес.народ.ру. 2020-йил 15-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 27-март.
- Харин В.В. „Шевцов Пётр Фёдорович“ (ру). аллаcес.ру. 2020-йил 29-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 27-март.
- „Герой Советского Союза Пётр Фёдорович Шевцов“ (ру). тулкубас2007.народ.ру. 2019-йил 4-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 27-март.