Qabanbay botir sahifasining manbasini koʻrish

{{Harbiy arbob bilgiqutisi|ism=Qabanbay botir|asl_ismi={{lang-kk|Қаракерей Қабанбай батыр}}|tavallud sanasi=1692|vafot_sanasi=1770|tugʻilgan_joyi=Qozoq xonligi|qoʻshin_turlari=Otliq|qoʻmondonlik=[[Oʻrta juz]] qoʻshinlari|jang=Bulanti jangi<br/>Angiraqay jangi}}

'''Qabanbay Qojagʻululi''', ''Qorakerey Kabanbay'', ''Daraboz'' ({{Lang-kk|Қабанбай Қожағұлұлы, Қаракерей Қабанбай, Дарабоз}}) — qahramon, iste'dodli sarkarda. Azonning nomi ''Erasil''. 1692-yilda vafot etgan. 1770-yilda hozirgi [[Sharqiy Qozogʻiston (viloyat)|Sharqiy Qozogʻiston]] viloyatining Urjar tumanidagi All togʻda tugʻilgan.U yerda tugʻilgan. Kabanbay [[Nayman|naymanidagi]] qorakerey qabilasining bayjigit boʻlimidan. “Qozoqda Nayman Kabanbaydan buyuk qahramon yo‘q, Uysin To‘le raqsidan ulug‘ raqs yo‘q”, deydi mashhur Yusup Kopeiuli . Yoshligidan urush, bosqinchilik oqibatlarini ko‘rib ulg‘aygan Erasil o‘z yurti,xalqi boshiga tushgan zulmatni his qilib ulg‘aygan qozoq o‘g‘lonlaridandir. Ayrim maʼlumotlarga koʻra, Arkada tugʻilib, Orqadagi Esil bilan Nura oraligʻidagi Kabanboyning Ushloq degan joyida vafot etgan. Va uning qoldiqlari Ushloqdan 3 kilometr uzoqlikda,“Nayman qabristoni”degan qirda joylashgan.Amangel Tolemisov qahramon tarjimai holiga oid tarixiy ma’lumotlarni to‘plab, o‘z ma’ruzasida yig‘ilganlarga taqdim etdi.–Xalq bayrog‘ini ko‘targan,yurt himoyasida bo‘lgan qadrdon qahramoniga Erasil,Narbala,Izbosar,Kabanboy,Xon botir,Daraboz, Ko‘kirak avliyo kabi nomlar bergan,– deydi tarixchi.
[[File:Общий_вид_Нац._пантеона_Қазақстана.jpg|thumb|right]]
[[File:Ерасыл_(Кабанбай)_батыр_(богатырь,_бахадур)._Место_захоронения_внутри_его_мавзолея.jpg|thumb|right]]

Ma’ruzachining yozishicha,Kabanbay botir 1757-1758 yillarda Xitoy yozuvlarida“Qozoq tumu batuli–ya’ni bosh botir”[[Qozoq xonligi|, Qozoq xonligi]]<nowiki/>ning Abilay, Abilpeyiz, ba’zan Abilay, Abilpeyiz, Abilmambetdan keyingi 3-chi yirik shaxs sifatida qayd etilgan.deb ataladi Chor Tsiyanlungning 1760-yil 25 martda Qozoq xonligiga yuborgan maktubida: “Qozoq Abilmambet, Abilay, Abilpeyiz va Qabanbaylarga” degan xulosaga kelamiz. Qozoqning buyuk shoirlari Buxor, Umbetey, Sarshuash, keyinchalik Mashhur Jusip, Qurbong‘ali kabi Abilay zamonida Kabanboy qahramonni qahramon boshiga qo‘yib kuylagan she’rlari va yozma ma’lumotlari ham xuddi shunday.

* 1717-yil Ayagoʻz jangiga, 1723-yil [[Turkiston (maʼnolari)|Turkiston]] mudofaasiga, 1726-yilda Bulanti jangi, 1730-yil Aniroqay jangida, soʻngra [[Chingiztov|Chingʻiston]] va [[Irtish|Irtis]] boʻyidagi janglarda qatnashib, Abilayxonning bosh qahramonlaridan biriga aylangan.
* 1741-yil Chingiztoshdagi Shagan jangida oq ot bilan bo‘linib, dushmanga zarba bergani uchun Daraboz nomini olgan.
* 1751 Sir boʻyi, [[Chimkent]], [[Sayrom|Sayram]] va [[Toshkent]] shaharlarini jungʻorlardan tozalab, Toʻla biyning hokimiyat tepasiga kelishiga yordam berdi. U Dzongariyaga surgun qilinayotgan bir necha ming qoraqalpoqlarni qutqardi.
* 1752—54-yilarda Qabanbay boshchiligidagi qozoq armiyasi dastlab [[Ili]], [[Balxash|Balkash]], Qoratol viloyatlarini dushmandan tozalashda qatnashdi. Shundan soʻng [[Qoraqoʻl|Qorakoʻl]] va Norinni, Urjar va Katinsuni, Alakol va Alleni ozod qilib, salbiy yoʻnalishda Bogembay qoʻshiniga qoʻshiladi. Bospan-Bozor, [[Shorgʻa (qishloq)|Shoʻrgʻa]], Manryak janglarida qatnashgan, Zaysan, Markakoʻl, [[Kurshim (Sharqiy Qozogʻiston viloyati)|Kurchum]] viloyatlarini ozod qilgan.
* 1756 Jongar hukmdori [[Amursana|Amirsanani]] quvib kelayotgan Xitoy qoʻshinini qaytarishda qatnashgan, Shonji, Norinkoʻl, Kegen viloyatlarini qirgʻizlardan qaytarib olishda qatnashgan.
* 1758 sentyabr oyida Allegandan Urimji shahriga 300 ot haydab, qozoq-xitoy savdosini boshlab yubordi. 500 kishi bilan kelgan qirg‘iz qahramoni kasal bo‘lishiga qaramay Qorabekka qarshi jang qiladi va Qorabekni jangda o‘ldiradi. Shu payt u otdan yiqilib vafot etdi. Bu nom Olmaota viloyatining sobiq Andreev qishlogʻiga, [[Sharqiy Qozogʻiston (viloyat)|Sharqiy Qozogʻiston viloyatining]] Urjar tumanidagi Jarbuloq qishlogʻiga, [[Olmaota]], [[Semey]], [[Oʻskemen|Ust-Kamenogorsk]], [[Taldiqoʻrgʻan|Taldiqoʻrgʻon]] shaharlaridagi bir koʻchaga berilgan. Ayakoz shahrida joylashgan tank diviziyasiga. Usharal shahrida qahramon haykali, [[Ostona]] poyiga esa yodgorlik o‘rnatildi.
* 1992—93-yillarda Sobiq Toldiqo‘rg‘on va Semey viloyatlarida 300 yillik yubiley nishonlanib, katta dasturxon yozildi. Qahramonning hayoti va qahramonlik kurashi Buqar, Aqtamberdi, Umbetey, Dulat, Tatikara va b. b. shoirlar ijodiga asoslangan edi. Yozuvchi Kabdesh Jumadilov ''“Daraboz”'' tarixiy romanini nashr etdi<ref>Отырар. Энциклопедия. – Алматы. «Арыс» баспасы, 2005 ISBN 9965-17-272-2</ref>.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

[[Turkum:1770-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:1692-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Qozoq botirlari]]
[[Turkum:1769-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:Naymanlar]]