Qahtaba ibn Shabib at-Toiy sahifasining manbasini koʻrish

'''Qahtaba ibn Shabib at-Toiy''' ({{lang-ar|قحطبة بن شبيب الطائي}}) (749-yil 27-avgustda vafot etgan) [[Abbosiylar xalifaligi|Abbosiylar]]ning [[Katta Xuroson|xuroson]]lik tarafdori boʻlib, [[Umaviylar xalifaligi]]ga qarshi [[Abbosiylar inqilobi]]da hal qiluvchi rol oʻynagan.

Qahtaba [[tayy]] qabilasiga mansub [[Xuroson arablari|xurosoniy arab]] edi. Makkaga safar qilib, u yerda [[Hoshimiyya]] imomi Ibrohim ibn Muhammad tomonidan Xurosondagi umaviylarga qarshi boʻlajak qoʻzgʻolonga harbiy rahbar etib tayinlangan. Bu tayinlovni Abbosiylarning bosh rahbari [[Abu Muslim]] ma’qulladi. 748-yil fevral oyida [[Marv]] shahri Abbosiylar va ularning tarafdorlari qoʻliga oʻtgach, Qahtaba Xurosonning Umaviylar tayinlagan soʻnggi noib [[Nasr ibn Sayyor]]ni ta’qib etgan Abbosiy qoʻshinlariga qoʻmondon etib tayinlandi. Uning qoʻshini Nasr boshpana qilgan [[Nishopur]]ni zabt etdi. Avgust oyida Goʻrgonda 10 ming kishilik Umaviylar kuchlarini magʻlub etib, keyinchalik [[Ray]]ni ham qoʻlga kiritdi. Qahtaba Rayda qishlab, 749-yil mart oyida [[Isfahon]] yaqinida [[Amir ibn Dubara]] qoʻmondonligi ostidagi goʻyoki {{nts|50000}} kishilik yirik Umaviylar qoʻshinini magʻlubiyatga uchratdi. [[Nihavand]] qisqa qamaldan keyin qulagach, Abbosiylar qoʻshini [[Iroq]] tomon harakatlana boshladi. Qahtaba qoʻshini [[Kufa]]ni egallash maqsadida tez sur’atda oldinga yura boshladi. Biroq Umaviylar noibi [[Yazid ibn Hubayra]] unga qarshi chiqdi. Qahtaba Umaviylar qarorgohiga kutilmaganda tungi hujum uyushtirishga muvaffaq boʻlib, Yazid va uning qoʻshinlarini [[Vosit]] shahriga chekinishga majbur qildi. Qahtabaning oʻzi ushbu jangda halok boʻldi. Uning oʻgʻli [[al-Hasan ibn Qahtaba]] qoʻmondonlikni oʻz zimmasiga olib, 2-sentyabr kuni Kufani qoʻlga kiritdi. Al-Hasan va uning ukasi [[Humayd ibn Qahtaba]] Abbosiylar hukmronligining ilk oʻn yilliklarida muhim harbiy qoʻmondonlar boʻlishgan.

== Adabiyotlar ==
* {{citation | title = The First Dynasty of Islam: The Umayyad Caliphate AD 661–750 (2nd Edition) | last = Hawting | first = G. R.| authorlink = G. R. Hawting | publisher = Routledge | year = 2000 | isbn = 0-415-24072-7 | url = https://books.google.com/books?id=KNczPUUdTbsC | pages = 115–117}}
* {{citation | title = The Abbasid Revolution | first = M. A. | last = Shaban | publisher = Cambridge University Press | year = 1979 | isbn = 0-521-29534-3 | url = https://books.google.com/books?id=1_03AAAAIAAJ | pages =160–161}}
* {{EI2 | volume = 4 | title=Ḳaḥṭaba b. Shabib b. Khālid b. Ma'dān | first = Moshe | last = Sharon | pages = 445–447 | url = http://www.encquran.brill.nl/entries/encyclopaedia-of-islam-2/kahtaba-SIM_3789}}

[[Turkum:749-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:Abbosiylar xalifaligi generallari]]
[[Turkum:Abbosiylar inqilobida ishtirok etgan kishilar]]
[[Turkum:Jangda oʻldirilgan oʻrta asrlar arablari]]
[[Turkum:Tugʻilgan yili nomaʼlum boʻlgan kishilar]]
[[Turkum:8-asr arablari]]
[[Turkum:Tayy]]
{{islom-bio-stub}}