Qalam charx sahifasining manbasini koʻrish

[[Fayl:Sharpener.jpg|thumb]]
'''Qalam charx''' — bu [[Qalam|qalamlarni]] oʻtkirlash jarayonini yengillashtiruvchi vosita hisoblanadi. Qalam charxi — choʻntak yoki qalam qutisiga sigʻuvchi qoʻlda ishlaydiganlardan xilidan tortib, ofis stoliga oʻrnatiladigan katta (mexanik va elektr) turlarigacha boʻlgan koʻrinishda boʻlishi mumkin. Ikkinchisi doimo chiqindilarni yigʻuvchi boʻlinmasiga ega boʻladi (baʼzi choʻntak oʻtkirlagichlarda ham mavjud). Charxlar qalamni aylanma yoki toʻgʻri harakatlantirish orqali oʻtkirlaydi.
[[Fayl:Anspitzer_mit_kurbel.jpg|thumb| Mexanik oʻtkirlashtirgich]]

== Tarixi ==
Maxsus qalam charxini ishlab chiqishdan oldin, [[Qalam|qalamni]] [[pichoq]] yordamida oʻtkirlashgan. Qalam charxlari esa ushbu vazifani ancha osonlashtirdi va bir xil oʻlchamda oʻtkirlash imkonini berdi. Baʼzi ixtisoslashgan qalam turlari, masalan, duradgor qalami, tekis shakli tufayli odatda pichoq bilan oʻtkirlanadi.

Fransuz matematigi Bernard Lassimon [[1828|1828-yilda]] qalam charxi uchun birinchi patentni (French patent № 2444) qoʻlga kiritgan.<ref>{{Citation|magazine=[[Discover (журнал)|Discover magazine]]|date=Май 2007|url=http://discovermagazine.com/2007/may/20-things-you-didnt-know-about-pencils|title=20 вещей, которые вы не знали о... Карандаше|access-date=2011-01-18}}</ref>. Birinchi amerikalik qalam charxi esa [[1855|1855-yilda]] Bangorlik Uolter K.Foster tomonidan patentlangan.<ref>{{veb manbasi |url=http://www.officemuseum.com/sharpener_small.htm |title=Handheld Pencil Sharpeners<!-- Заголовок добавлен ботом --> |accessdate=2011-01-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110718121544/http://www.officemuseum.com/sharpener_small.htm |archivedate=2011-07-18 |deadlink=yes }}</ref>. Ofislar uchun elektr qalam charxlari 1917-yilda yaratilgan.<ref>Sm. foto na [http://www.earlyofficemuseum.com/electric_sharpener_gallery.htm sayte muzeya rannego ofisa], kotorie takje pokazivayut rannie elektricheskie tochilki, ispolzuemie v promishlennix masshtabax.</ref>

Bugungi kunga kelib, charxlar turli rang va shakllarga ega.
[[Fayl:Temperowka.na.zyletke.jpg|thumb| Pichoqli chinka]]

== Yana qarang ==

* [[Pichoq charx]] — pichoqlarni o'tkirlovchi vosita

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Adabiyotlar ==
* Chinki // Tovarniy slovar / I. A. Pugachyov (glavniy redaktor). — M.: Gosudarstvennoe izdatelstvo torgovoy literaturi, 1961. — T. IX. — Stb. 551—554