Ziyosfera

Qaragʻandi: Versiyalar orasidagi farq

Avtomatik translit va nom yoʻnaltirishi: Qaragʻandi
Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi.
#YOʻNALTIRISH [[Qaragʻandi]]
{{Bilgiquti aholi punkti
| oʻzbekcha nomi = Qarag'andi
| asl nomi = Қарағанды
| mavqe = shahar
| mamlakat = Qozogʻiston
| mintaqa turi = viloyat
| mintaqa = Qarag'andi viloyati
| jadvalda mintaqa = Qarag'andi viloyati
| tuman turi =
| tuman =
| jadvalda tuman =
| jamoat turi =
| jamoat =
| jadvalda jamoat =
| qaram =
| gerb =Seal of Karaganda, Kazakhstan.png
| bayroq =
|lat_dir =N |lat_deg =49 |lat_min =48 |lat_sec =
  |lon_dir =E |lon_deg =73 |lon_min =7 |lon_sec =
  |CoordAddon            = type:city(446200)_region:KZ
| CoordScale =
| mamlakat xaritasi oʻlchami = 300
| mintaqa xaritasi oʻlchami = 300
| tuman xaritasi oʻlchami =
| mamlakat xaritasi =
| mintaqa xaritasi =
| tuman xaritasi =
| ichki bolinishi = Qazibek biy, Oktabr
| rahbar turi = Akim
| rahbar = Abdishev Baurjan Tuyteevich
| asos solingan = 1931
| ilk eslatilishi = 1934
| avvalgi nomlari = 
| qachondan beri =
| maydon = 550
| balandlik turi =
| AP markazi balandligi = 553
| iqlim =
| rasmiy til =
| aholi = 479&nbsp;211<ref name="Казстат2012">[http://www.stat.kz/digital/naselsenie/2012/%D0%94%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D0%B1%D1%80%D1%8C/09_2012_%D0%AD-15-01-%D0%9C.xls Численность населения РК по областям, городам и районам]</ref>
| sanalgan yil = 2013
| zichlik = 846
| aglomeratsiya =
| milliy tarkib = [[ruslar]] 50,57 % <br /> [[qozoqlar]] 36,25 % <br />  [[ukrainlar]] 4,80 % <br /> [[olmonlar]] 3,31 % <br /> [[tatarlar]] 3,05 % <br /> [[koreyslar]] 1,57 % <br />[[beloruslar]] 1,16 % <ref name="Stat2010">[http://www.stat.kz/publishing/DocLib4/2010/%D0%94%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F/Bull_Hsany2010.rar Агентство Республики Казахстан по статистике. Численность населения Республики Казахстан по областям, городам и районам, полу и отдельным возрастным группам, отдельным этносам на начало 2010 года]</ref><ref name="пер.2010">[http://pop-stat.mashke.org/kazakhstan-ethnic2010.htm Национальный состав населения Казахстана по переписи 2009]</ref>   
| konfessiyaviy tarkib =
| etnoxronim =
| vaqt mintaqasi = +6
| DST =
| telefon kodi = +7 7212
| pochta indeksi = 100000-100030
| pochta indekslari =
| avtomobil kodi = M
| identifikator turi =
| raqamli identifikator =
| sayt                = http://www.karaganda-akimat.kz/
| Commons turkumi =
|tasvir=Қарағанды вокзалы.jpg}}
'''Qaragʻandi''' ({{lang-kz|Қарағанды}}) — [[Qozogʻiston|Qozogʻiston Respublikasi]] [[Qaragʻandi viloyati]]dagi shahar (1934-yildan), viloyat markazi. Temir yoʻl bekati. Aholisi 475 267 kishi (2012). Shahar Qaragʻanda koʻmir havzasining markazida shaxtyorlar shaharchasi sifatida vujudga kelgan. [[1936-yil]]dan Qaragʻandi viloyati markazi. Sanoatining asosiy tarmogʻi — koʻmir qazib olish. Mashinasozlik zavodlari ishlab turibdi, konshaxta jihozlari va metall konstruksiyalar ishlab chiqariladi. Yengil, oziq-ovqat sanoati tarmoqlari, qurilish materiallari korxonalari, issiqlik elektr markazi faoliyat koʻrsatadi. Qaragʻandi bir necha massivlardan iborat, bular: Eskishahar (<nowiki>XIX</nowiki> asrning 2-yarmi), Yangishahar, Moyquduq, Katta Mixaylovka, Fyodorovka va boshqalar). Hozirgi Qaragʻandining markazi — Yangishahar. Qozogʻiston Fanlar Akademiyasining boʻlimi, 5 oliy oʻquv yurti (shu jumladan, universitet), 3 teatr, tasviriy sanʼat va oʻlkashunoslik muzeylari, Botanika bogʻi bor.
 
== Aholisi ==
Aholisi boʻyicha qaragʻandi viloyatida birinchi oʻrinni egallaydi — 475 267 kishi. (2012)<ref name="Казстат2012"/> Qozogʻiston boʻyicha 4 oʻrinni egallaydi ([[Olmota]], [[Ostona]] va [[Chimkent]]dan shaharlaridan keyin).
Shahar aholisining milliy tarkibi (1-yanvar 2010-yil):<ref name="Stat2010"/><ref name="пер.2010"/>
* [[ruslar]] — 214 969 kishi (50,57 %)
* [[qozoqlar]] — 171 038 kishi (36,25 %)
* [[ukrainlar]] — 22 631 kishi (4,80 %)
* [[olmonlar]] — 15 608 kishi (3,31 %)
* [[tatarlar]] — 14 395 kishi (3,05 %)
* [[koreyslar]] — 7 423 kishi (1,57 %)
* [[beloruslar]] — 5 484 kishi (1,16 %)
* [[polyaklar]] — 2 535 kishi (0,54 %)
* [[chechenlar]] — 2 127 kishi (0,45 %)
* [[ozarbayjonlar]] — 1 502 kishi (0,32 %)
* [[boshqurtlar]] — 1 404 kishi (0,30 %)
* [[mordvalar]] — 1 029 kishi (0,22 %)
* [[oʻzbeklar]] — 1 028 kishi (0,22 %)
* [[moldavanlar]] — 809 kishi (0,17 %)
* [[chuvashlar]] — 714 kishi (0,15 %)
* [[litvalar]] — 615 kishi (0,13 %)
* [[yunonlar]] — 531 kishi (0,11 %)
* boshqalar — 7 933 kishi (1,68 %)
* Umumiy — 471 784 kishi (100,00 %)
 
== Demografiya ==
2006-yilgi hisobot boʻyicha aholining 1000 kishiga umumiy koeffisientlari:
* tugʻulish — 16,85
* oʻlim — 13,89
* tabiiy oʻsish — 2,96
 
== Korxonalari ==
Shaharda 01.01.07 yilgi 10371 tadbirkorlik sub’ekti roʻyxatdan oʻtgan, shulardan 92 katta, 397 oʻrta, 9882 kichik sub’ektlardir.
* Asosiy iqtisodi:
* energetika;
* oziq ovqat korxonasi.
Shaharning asosiy korxonalari:
„Qaragʻandi-Jariq“ MChB, „Qaragʻandi Margarin zavodi“ AJ, „EFES Qaragʻandi pivo zavodi“ AJ HT, „Qaragʻandi konfeti“ AJ, Qaragʻandi metallokonstruktsiya zavodi „Imstal’kon“ AJ filiali, „Qaragʻandi Jilu“ MCHB.
Ishlab chiqariladigan mahsulotning asosiy turlari:
* Elektr energiyasi;
* issiqlik energiyasi;
* margarin mahsuloti;
* pivo;
* konfetlar.
 
== Qishloq xoʻjaligi ==
Qaragʻandi hududida qishloq xoʻjaligi hosil olish uchun 10,3 ming gektar qishloq xoʻjalik yerlari foydaniladi, shu jumladan 3,0 ming gektari — ekinzorlar.
2006-yilgi bugʻdoyga 2,9-ming gektar qishloq xoʻjalik yerlari foydalandi, uning
0,1-ming getarini sholi oʻsimliklari,
1,3-minh gektarini kartochka,
0,5-ming gektarini koʻkatlar oladi.
2006-yili 0,1-ming tonna sholi oʻsimliklar,
23,5-ming tonna kartochka,
12,5-ming tonna koʻkatlar,
0,7-ming ttonna goʻsht (tiriklay hisobda),
3,5-ming tonna sut;
1991,0-ming ta tuxum olindi.
2007-yilgi 1-yanvarda
Buqa va sigirlar soni 3,0-ming ta;
qoʻy va echki — 1,1-ming ta;
choʻchqa — 2,4-ming ta;
yilqi — 0,1-ming ta;
qush — 22,8-ming tani tashkil qildi.*
 
== Ijtimoiy soha ==
Shaharda 2006/2007 oʻquv yili boʻyicha
* 103 kunduzgi umumiy bilim dargohi faoliyat yuritadi, unda 62917-oʻquvchi oʻqiydi,
* 18 kolledjda — 23427-oʻquvchi,
* 11 kasb-hunar oʻquv joyida — 4567 oʻquvchi,
* 12 oliy oʻquv yurtlarda — 56222 student oʻqiydi.
* 26 kutubxona,
* 9 klubga oʻxshash mahkama,
* 4 madaniyat va hordiq chiqarish parki,
• 3 teatr,
* 2 muzey,
* 1 kontsert zali,
* 1 xayvonotlar bogʻi ish yuritadi.
 
== Manbalar ==
{{manbalar}}
 
{{OʻzME}}
{{Qozogʻiston shaharlari}}
 
[[Turkum:Qozogʻiston shaharlari]]

$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi

Qarag'andi

Қарағанды
shahar
{{{rasmiy_nomi}}}ning rasmiy gerbi
Gerb
49°48′0″N 73°7′0″E / 49.80000°N 73.11667°E / 49.80000; 73.11667
Mamlakat Qozogʻiston
viloyat Qarag'andi viloyati
Hukumat
 • Akim Abdishev Baurjan Tuyteevich
Asos solingan 1931
Ilk eslatilishi 1934
Maydon 550 km2 (210 kv mi)
Markazi balandligi 553 m
Aholisi
 (2013)
 479 211[1]
Zichligi 846 kishi/km2
Milliy tarkib ruslar 50,57 %
qozoqlar 36,25 %
ukrainlar 4,80 %
olmonlar 3,31 %
tatarlar 3,05 %
koreyslar 1,57 %
beloruslar 1,16 % [2][3]
Vaqt mintaqasi UTC+6
Telefon kodi +7 7212
Pochta indeks(lar)i 100000-100030
Avtomobil kodi M
Qarag'andi xaritada
Qarag'andi
Qarag'andi

Qaragʻandi (qozoqcha: Қарағанды) — Qozogʻiston Respublikasi Qaragʻandi viloyatidagi shahar (1934-yildan), viloyat markazi. Temir yoʻl bekati. Aholisi 475 267 kishi (2012). Shahar Qaragʻanda koʻmir havzasining markazida shaxtyorlar shaharchasi sifatida vujudga kelgan. 1936-yildan Qaragʻandi viloyati markazi. Sanoatining asosiy tarmogʻi — koʻmir qazib olish. Mashinasozlik zavodlari ishlab turibdi, konshaxta jihozlari va metall konstruksiyalar ishlab chiqariladi. Yengil, oziq-ovqat sanoati tarmoqlari, qurilish materiallari korxonalari, issiqlik elektr markazi faoliyat koʻrsatadi. Qaragʻandi bir necha massivlardan iborat, bular: Eskishahar (XIX asrning 2-yarmi), Yangishahar, Moyquduq, Katta Mixaylovka, Fyodorovka va boshqalar). Hozirgi Qaragʻandining markazi — Yangishahar. Qozogʻiston Fanlar Akademiyasining boʻlimi, 5 oliy oʻquv yurti (shu jumladan, universitet), 3 teatr, tasviriy sanʼat va oʻlkashunoslik muzeylari, Botanika bogʻi bor.

Aholisi

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Aholisi boʻyicha qaragʻandi viloyatida birinchi oʻrinni egallaydi — 475 267 kishi. (2012)[1] Qozogʻiston boʻyicha 4 oʻrinni egallaydi (Olmota, Ostona va Chimkentdan shaharlaridan keyin). Shahar aholisining milliy tarkibi (1-yanvar 2010-yil):[2][3]

Demografiya

[tahrir | manbasini tahrirlash]

2006-yilgi hisobot boʻyicha aholining 1000 kishiga umumiy koeffisientlari:

  • tugʻulish — 16,85
  • oʻlim — 13,89
  • tabiiy oʻsish — 2,96

Korxonalari

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Shaharda 01.01.07 yilgi 10371 tadbirkorlik sub’ekti roʻyxatdan oʻtgan, shulardan 92 katta, 397 oʻrta, 9882 kichik sub’ektlardir.

  • Asosiy iqtisodi:
  • energetika;
  • oziq ovqat korxonasi.

Shaharning asosiy korxonalari: „Qaragʻandi-Jariq“ MChB, „Qaragʻandi Margarin zavodi“ AJ, „EFES Qaragʻandi pivo zavodi“ AJ HT, „Qaragʻandi konfeti“ AJ, Qaragʻandi metallokonstruktsiya zavodi „Imstal’kon“ AJ filiali, „Qaragʻandi Jilu“ MCHB. Ishlab chiqariladigan mahsulotning asosiy turlari:

  • Elektr energiyasi;
  • issiqlik energiyasi;
  • margarin mahsuloti;
  • pivo;
  • konfetlar.

Qishloq xoʻjaligi

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Qaragʻandi hududida qishloq xoʻjaligi hosil olish uchun 10,3 ming gektar qishloq xoʻjalik yerlari foydaniladi, shu jumladan 3,0 ming gektari — ekinzorlar. 2006-yilgi bugʻdoyga 2,9-ming gektar qishloq xoʻjalik yerlari foydalandi, uning 0,1-ming getarini sholi oʻsimliklari, 1,3-minh gektarini kartochka, 0,5-ming gektarini koʻkatlar oladi. 2006-yili 0,1-ming tonna sholi oʻsimliklar, 23,5-ming tonna kartochka, 12,5-ming tonna koʻkatlar, 0,7-ming ttonna goʻsht (tiriklay hisobda), 3,5-ming tonna sut; 1991,0-ming ta tuxum olindi. 2007-yilgi 1-yanvarda Buqa va sigirlar soni 3,0-ming ta; qoʻy va echki — 1,1-ming ta; choʻchqa — 2,4-ming ta; yilqi — 0,1-ming ta; qush — 22,8-ming tani tashkil qildi.*

Ijtimoiy soha

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Shaharda 2006/2007 oʻquv yili boʻyicha

  • 103 kunduzgi umumiy bilim dargohi faoliyat yuritadi, unda 62917-oʻquvchi oʻqiydi,
  • 18 kolledjda — 23427-oʻquvchi,
  • 11 kasb-hunar oʻquv joyida — 4567 oʻquvchi,
  • 12 oliy oʻquv yurtlarda — 56222 student oʻqiydi.
  • 26 kutubxona,
  • 9 klubga oʻxshash mahkama,
  • 4 madaniyat va hordiq chiqarish parki,

• 3 teatr,

  • 2 muzey,
  • 1 kontsert zali,
  • 1 xayvonotlar bogʻi ish yuritadi.

Manbalar

[tahrir | manbasini tahrirlash]
  1. ↑ 1,0 1,1 Численность населения РК по областям, городам и районам
  2. ↑ 2,0 2,1 Агентство Республики Казахстан по статистике. Численность населения Республики Казахстан по областям, городам и районам, полу и отдельным возрастным группам, отдельным этносам на начало 2010 года
  3. ↑ 3,0 3,1 Национальный состав населения Казахстана по переписи 2009 



"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Qarag'andi?oldid=224553" dan olindi