Qasim-Jomart Toqayev sahifasining manbasini koʻrish

{{Davlat arbobi
| ismi                      = Qasim-Jomart Toqayev
| asl ismi                  = {{lang-kk|Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев}}
| tasvir                    = Kassym-Jomart Tokayev (2023-03-30).png
| uzunlik                   = 300
| lavozimi                  = [[Qozogʻiston prezidenti]]
| boshlanish davri          = [[2019-yil]] [[20-mart]]dan
| oʻtmishdoshi              = [[Nursulton Nazarboyev]]
| lavozimi_2                = Qozogʻiston Senati raisi
| tartib_2                  = 6
| bayroq_2                  = Flag of Kazakhstan.svg
| boshlanish davri_2        = [[2013-yil]] [[16-oktabr]]dan
| tugash davri_2            = [[2019-yil]] [[20-mart]]gacha
| oʻtmishdoshi_2            = [[Qayrat Mami]]
| vorisi_2                  = [[Darigʻa Nazarboyeva]]
| lavozimi_3                = [[BMT]] Bosh kotibining oʻrinbosari
| tartib_3                  = 
| bayroq_3                  = Flag of the United Nations.svg
| bayroq3_2                 = UN emblem blue.svg
| boshlanish davri_3        = [[2011-yil]] [[12-mart]]dan
| tugash davri_3            = [[2013-yil]] [[16-oktabr]]gacha
| oʻtmishdoshi_3            = [[Sergey Orjonikidze]]
| vorisi_3                  = [[Michael Møller]]
| lavozimi_4                = Qozogʻiston Senati raisi
| tartib_4                  = 4
| bayroq_4                  = Flag of Kazakhstan.svg
| boshlanish davri_4        = [[2007-yil]] [[11-yanvar]]dan
| tugash davri_4            = [[15-aprel]]gacha
| oʻtmishdoshi_4            = [[Nurtay Abikayev]]
| vorisi_4                  = Qayrat Mami
| lavozimi_5                = Qozogʻiston tashqi ishlar vaziri
| tartib_5                  = 5
| bayroq_5                  = Flag of Kazakhstan.svg
| boshlanish davri_5        = [[2002-yil]] [[29-yanvar]]dan
| tugash davri_5            = [[2007-yil]] [[11-yanvar]]gacha
| oʻtmishdoshi_5            = [[Yerlan Idrisov]]
| vorisi_5                  = [[Marat Tajin]]
| lavozimi_6                = [[Qozogʻiston Bosh vaziri]]
| tartib_6                  = 4
| bayroq_6                  = Flag of Kazakhstan.svg
| boshlanish davri_6        = [[1999-yil]] [[12-oktabr]]dan
| tugash davri_6            = [[2002-yil]] [[28-yanvar]]gacha
| oʻtmishdoshi_6            = [[Nurlan Bagimbayev]]
| vorisi_6                  = [[Imangali Tasmagambetov]]
| lavozimi_7                = Qozogʻiston tashqi ishlar vaziri
| tartib_7                  = 3
| bayroq_7                  = Flag of Kazakhstan.svg
| boshlanish davri_7        = [[1994-yil]]dan
| tugash davri_7            = [[1999-yil]]gacha
| oʻtmishdoshi_7            = [[Qanat Saudaboyev]]
| vorisi_7                  = [[Yerlan Idrisov]]
| prezident_7               = [[Nursulton Nazarboyev]]
| tavallud sanasi           = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1945|5|17}}
| tavallud joyi             = {{TavalludJoyi|Olmota}}
| mukofotlari               = {{Parasat ordeni}}{{Oltin burgut ordeni}}{{Doʻstlik ordeni (Rossiya)}}{{II darajali Knyaz Yaroslav Mudriy ordeni}}{{Ostonaning 10 yilligi medali}}
| sayt                      = 
| imzosi                    = Tokayev signature.svg
}}
'''Qasim-Jomart Kemelevich Toqayev''' ({{lang-kk|Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев}}) — [[Qozogʻiston]] davlat arbobi, siyosiy fanlar doktori, [[Qozogʻiston prezidenti|mamlakat prezidenti]] (2019-yildan), [[Qozogʻiston bosh vaziri|bosh vaziri]] (1999—2002) va senat raisi (2013—2019).

== Hayoti ==
* [[1975]]-yilda SSSR tashqi ishlar vazirligining [[Moskva davlat xalqaro aloqalar instituti]]ni bitirgan.
* 1975-1979 — SSSRning [[Singapur]]dagi elchixonasi xodimi.
* 1979-yildan 1985-yilgacha SSSR tashqi ishlar vazirligida turli lavozimlarda.
* 1985-1991 — SSSR tashqi ishlar vazirligi Diplomatik Akademiyasida tahsil oladi.
* [[1992]]-[[1994]] Qozogʻiston Respublikasi tashqi ishlar vazirining oʻrinbosari.
* 1994-1999 — tashqi ishlar vaziri.
* 1999-1999 — Bosh vazir oʻrinbosari.
* 1999-2002 — Bosh vazir.
* 2002-2007 — tashqi ishlar vaziri.
* 2007-2011 — Senat raisi.
* 2011-2013 — [[BMT]] bosh kotibining oʻrinbosari — [[Jeneva]]dagi vakolatxonasi rahbari.
* 2013-2019 — Senat raisi.
* [[2019-yil]] [[20-mart]] kuni [[Nursulton Nazarboyev]] hokimiyatdan voz kechishini eʼlon qildi va Toqayevni Prezident vazifasini vaqtincha bajaruvchi sifatida tavsiya qildi.
* [[2019-yil]] [[10-iyun]] kuni mamlakat Prezidenti etib [[Qozogʻiston prezidentlik saylovi|saylandi]].
* Rus, fransuz, ingliz va xitoy tillarini biladi<ref>{{Citation |year= |title=Kazakhstan Today |url=http://www.kt.kz/index.php?lang=rus&uin=1133168904&chapter=1153534401 |access-date=2018-01-20 |archivedate=2012-04-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120417100206/http://www.kt.kz/index.php?lang=rus&uin=1133168904&chapter=1153534401 }}</ref><ref>{{Citation |year= |title=Указ Prezidentа Республики Qozogʻiston от 9.12.1996 за № 3266 |url=http://kazakhstan.news-city.info/docs/sistemsk/dok_oedyli.htm |access-date=2018-01-20 |archivedate=2017-02-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170201142605/http://kazakhstan.news-city.info/docs/sistemsk/dok_oedyli.htm }}</ref><ref>{{Citation |year= |title=Mukofotlari ко Дню независимости |url=http://www.nomad.su/?a=19-200412160521 |access-date=2018-01-20 |archivedate=2019-03-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190327091441/http://nomad.su/?a=19-200412160521 }}</ref><ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Ukaz Prezidenta Rossiyskoy Federatsii ot 1 marta 2017-yila № 93 „O nagrajdenii gosudarstvennimi nagradami Rossiyskoy Federatsii“ |url=http://publication.pravo.gov.ru/Document/View/0001201703020004?index=0&rangeSize=1 |qaralgan sana=2018-01-20 |arxivsana=2019-03-27 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190327092552/http://publication.pravo.gov.ru/Document/View/0001201703020004?index=0&rangeSize=1 }}</ref><ref>[http://www.pravoteka.ru/pst/1040/519885.html Ukaz Prezidenta Rossiyskoy Federatsii ot 12-dekabr 2004-yila № 1552 „O nagrajdenii ordenom Drujbi grajdan Respubliki Qozogʻiston“]</ref><ref>{{Citation |year= |title=Постановление Совета МПА СНГ 13.05.2007 № 19 |url=http://www.zoneby.net/legal/n11docs/zk11766i.htm |access-date=2018-01-20 |archivedate=2012-01-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120105073906/http://www.zoneby.net/legal/n11docs/zk11766i.htm }}</ref><ref>{{yangiliklar manbasi|title=Nikolić odlikovao kazahstanskog političara|url=http://www.blic.rs/vesti/politika/nikolic-odlikovao-kazahstanskog-politicara/yfq48zr|work=Blic.rs|date=2016-12-01|accessdate=2016-12-11|language=sr-SP}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://mgimo.ru/about/news/main/zavershilsya-forum-vypusknikov-mgimo-v-astane/|title=Завершился форум выпускников МГИМО в Астане|publisher=mgimo.ru|accessdate=2017-10-10}}</ref><ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Spiker Senata Respubliki Qozogʻiston vistupil na plenarnom zasedanii Soveta Federatsii |url=http://www.iacis.ru/pressroom/news/sovet_mpa_sng/kasym_zhomart_tokaev_kazakhstan_i_rossiya_tesno_vzaimodeystvuyut_v_ramkakh_mpa_sng/ |qaralgan sana=2018-01-20 |arxivsana=2022-11-21 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20221121044930/https://iacis.ru/pressroom/news/sovet_mpa_sng/kasym_zhomart_tokaev_kazakhstan_i_rossiya_tesno_vzaimodeystvuyut_v_ramkakh_mpa_sng/ }}</ref><ref>[http://pravo.levonevsky.org/bazaby/org505/basic/text0128.htm Postanovlenie Soveta Mejparlamentskoy Assamblei gosudarstv-uchastnikov Sodrujestva Nezavisimix Gosudarstv ot 14-noyabr 2003 g. № 47 "O nagrajdenii medalyu „Drevo drujbi“]</ref>.

== Tashqi siyosat ==
[[Fayl:Map of the international presidential trips made by Kassym-Jomart Tokayev.png|thumb|Toqayevning xalqaro prezidentlik safarlari xaritasi]]
Toqayev oʻzidan oldingi prezident [[Nursulton Nazarboyev]] tomonidan boshlangan tashqi siyosat davom etishiga vaʼda berdi. Bu xorijiy sarmoyalarni jalb etish, koʻp vektorli tashqi siyosat va mintaqada xavfsizlikni taʼminlash boʻyicha chora-tadbirlarni davom ettirishni anglatadi<ref>{{cite web |title=New Kazakh President sworn in, praises predecessor, pledges continuity |url=https://astanatimes.com/2019/03/new-kazakh-president-sworn-in-praises-predecessor-pledges-continuity/ |website=astanatimes.com |date=20 March 2019 |access-date=23 October 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190330074003/https://astanatimes.com/2019/03/new-kazakh-president-sworn-in-praises-predecessor-pledges-continuity/ |archive-date=30 March 2019 |url-status=live }}</ref>. Prezidentligining birinchi oyida 4 ta jahon yetakchisi bilan uchrashdi, ulardan 2 tasi chet elda, qolgan ikkitasi [[Ostona|Ostonada]].

2021-yil aprel oyida Toqayev xalqaro hamkorlik boʻyicha maxsus vakilni tuzish toʻgʻrisidagi farmonni imzoladi va unda bunday lavozim jadal oʻzgarib borayotgan global va mintaqaviy kun tartibi nuqtai nazaridan Qozogʻiston rahbariyatining xalqaro hamkorlik muammolariga eʼtiborini kuchaytirishini taʼkidladi<ref name=":11">{{Cite web|last=Kuyk|first=Abira|date=2021-04-08|title=Tokayev's New Special Representative for International Cooperation Will Advance Kazakhstan's Leadership Agenda|url=https://astanatimes.com/2021/04/Tokayevs-new-special-representative-for-international-cooperation-will-advance-kazakhstans-leadership-agenda/|access-date=2021-06-05|website=The Astana Times|language=en|archive-date=5 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210605215815/https://astanatimes.com/2021/04/Tokayevs-new-special-representative-for-international-cooperation-will-advance-kazakhstans-leadership-agenda/|url-status=live}}</ref>. [[Yerjan Qazixanov|Yerjan Qazixanovni]] ushbu lavozimga tayinladi, unga gumanitar sohada xalqaro hamkorlikni kengaytirish, iqlim diplomatiyasi, shuningdek, Qozogʻistonning asosiy tashqi siyosiy tashabbuslarini ilgari surish masalalari bilan shugʻullanish topshirildi<ref name=":11" />.

[[Fayl:Istanbul hosts 8th Summit of Cooperation Council of Turkic-Speaking States (2).jpg|thumb|Toqayev Turkiyaning Istanbul shahrida 2021 yilgi Turkiy tilli davlatlar hamkorlik kengashida]]

2021-yil 10–11-oktabr kunlari boʻlib oʻtgan Osiyoda hamkorlik va ishonch choralari boʻyicha kengashning oltinchi yigʻilishida Toqayev hukumatlararo forumni toʻlaqonli tashkilotga aylantirishni taklif qilib, oʻzgarishlar oʻz navbatida aʼzo davlatlarga „eng katta qitʼada chinakam umumiy, boʻlinmas va keng qamrovli xavfsizlik arxitekturasini“ yaratish majburiyatini beradi, Osiyoning global ishlardagi yangi rolini taʼkidlashini taʼkidladi<ref>{{Cite web|last=Satubaldina|first=Assel|date=2021-10-13|title=President Tokayev Proposes Transforming CICA into Full-Fledged International Organization|url=https://astanatimes.com/2021/10/president-Tokayev-proposes-transforming-cica-into-full-fledged-international-organization/|url-status=live|access-date=2021-10-14|website=The Astana Times|language=en|archive-date=13 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211013153309/https://astanatimes.com/2021/10/president-Tokayev-proposes-transforming-cica-into-full-fledged-international-organization/}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-10-12|title=Participation of ECO Secretary General at the 6th meeting of CICA Ministers of Foreign Affairs|url=https://www.eco.int/news/88704-Participation-of-ECO-Secretary-General-at-the-6th-meeting-of-CICA-Ministers-of-Foreign-Affairs.html?t=News|url-status=live|access-date=2021-10-13|website=www.eco.int|archive-date=28 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028171039/https://www.eco.int/news/88704-Participation-of-ECO-Secretary-General-at-the-6th-meeting-of-CICA-Ministers-of-Foreign-Affairs.html%3Ft%3DNews}}</ref>.

== Oilasi ==
Uning otasi Kemel Toqayevich Toqayev (1923-1986), [[Ulugʻ Vatan urushi|Ulugʻ Vatan urushi]] qatnashchisi, taniqli qozoq yozuvchisi, Qozogʻiston SSR Oliy Kengashi Prezidiumi va Qozogʻiston Yozuvchilar uyushmasi a'zosi edi<ref>{{Статья|заглавие=Токаев Касымжомарт Кемелевич|год=1999|ответственный=Под общ. ред. Прибыловского В.|язык=ru|издание=Руководители государств на территории бывшего СССР|издательство=Панорама|тип=биографический справочник|месяц=5|страницы=63}}</ref>. Onasi Turar Shabarboyeva (1931-2000), [[Qozoq xalqaro munosabatlar va jahon tillari universiteti|Olmaota chet tillar pedagogika institutida]] ishlagan. Toqayev [[Katta juz|Katta Juz]] Jalayir qabilasining Kushik urugʻidan<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.unog.ch/80256EE600583A0B/(httpPages)/747572BE619A22EA80256EF700760AF6?OpenDocument |sarlavha=Официальный сайт Европейского Отделения ООН в Женеве |qaralgan sana=2013-01-25 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20130116204654/http://www.unog.ch/80256EE600583A0B/(httpPages)/747572BE619A22EA80256EF700760AF6?OpenDocument |arxivsana=2013-01-16}}</ref><ref>Качалов С. [https://www.neweurasia.info/archive/2001/top5/03_15_158.htm Мартовские встряски. Токаев бежит в Москву?] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230407043211/https://www.neweurasia.info/archive/2001/top5/03_15_158.htm |date=2023-04-07 }} // IAC Eurasia, 15.03.2001</ref><ref>[https://sputniknews.kz/infographics/20190320/9633946/qasym-jomart-toqaev-qyzyqty-derekter.html Қасым-Жомарт Тоқаев туралы қызықты деректер: руы, отбасы, еңбек жолы, білімі, лауазымдары]</ref>.

Ajrashgan. Sobiq rafiqasi Nadejda Davidovna Toqayeva (1957-yilda tugʻilgan), Rossiya fuqarosi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.akorda.kz/ru/republic_of_kazakhstan/president |sarlavha=ПРЕЗИДЕНТ РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН |qaralgan sana=2019-03-29 |arxivsana=2019-03-29 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190329063023/http://www.akorda.kz/ru/republic_of_kazakhstan/president}}</ref><ref name="svoboda">{{Veb manbasi |url=https://www.svoboda.org/a/mister-kemel-kak-semya-tokayeva-svyazana-s-rossiyej/31651217.html |sarlavha=Мистер Кемел. Как семья Токаева связана с Россией |qaralgan sana=2022-01-15 |arxivsana=2022-01-14 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20220114235839/https://www.svoboda.org/a/mister-kemel-kak-semya-tokayeva-svyazana-s-rossiyej/31651217.html}}</ref>.

Oʻgʻli: Timur Qosimjomartovich Toqayev (1984-yilda tugʻilgan, keyinchalik familiyasini Kemelga oʻzgartirdi)<ref>{{Veb manbasi |url=https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/chto-izvestno-o-seme-prezidenta-tokaeva-365531/ |sarlavha=Что известно о семье Президента Токаева: 20 марта 2019, Tengrinews |qaralgan sana=2019-03-24 |arxivsana=2019-03-21 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190321141516/https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/chto-izvestno-o-seme-prezidenta-tokaeva-365531/}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=https://kapital.kz/dossier/tokaev-kasym-zhomart/ |sarlavha=Токаев Касым-Жомарт Кемелевич |qaralgan sana=2019-03-24 |arxivsana=2019-03-24 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190324133801/https://kapital.kz/dossier/tokaev-kasym-zhomart/}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=https://www.nur.kz/politics/kazakhstan/1830100-stalo-izvestno-kakuu-familiu-nosit-syn-tokaeva/ |sarlavha=Стало известно, какую фамилию носит сын Токаева {{!}} NUR.KZ |qaralgan sana=2022-01-15 |arxivsana=2022-01-16 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20220116012306/https://www.nur.kz/politics/kazakhstan/1830100-stalo-izvestno-kakuu-familiu-nosit-syn-tokaeva/}}</ref>. Leman kollejini ([[Jeneva]], [[Shveysariya|Shveysariya]]), [[Webster Universiteti|Vebster universitetini]] ({{Tarjima qilinmagan 5|Bellevue|Bellevue|en|Bellevue, Switzerland}}, Shveysariya) va [[Rossiya Tashqi ishlar vazirligining Diplomatik akademiyasi|Rossiya Tashqi ishlar vazirligi Diplomatik akademiyasini]] tamomlagan<ref name="svoboda2">{{Veb manbasi |url=https://www.svoboda.org/a/mister-kemel-kak-semya-tokayeva-svyazana-s-rossiyej/31651217.html |sarlavha=Мистер Кемел. Как семья Токаева связана с Россией |qaralgan sana=2022-01-15 |arxivsana=2022-01-14 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20220114235839/https://www.svoboda.org/a/mister-kemel-kak-semya-tokayeva-svyazana-s-rossiyej/31651217.html}}</ref>. 2009-yilda Tashqi ishlar vazirligi akademiyasida “Qozogʻiston Respublikasining Gʻarbga nisbatan strategiyasi” mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilgan. [[Fan nomzodi|Siyosiy fanlar nomzodi]]. U biznes bilan shugʻullanadi va neft sohasida yirik tadbirkordir. Bobosi Kemel Toqayev nomidagi xayriya jamg‘armasiga ham rahbarlik qiladi<ref>{{Veb manbasi |url=http://kemeltokayev.kz/ru/pravlenie |sarlavha=Официальный сайт Благотворительного фонда имени Кемеля Токаева |qaralgan sana=2019-06-19 |arxivsana=2019-10-03 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20191003181546/http://kemeltokayev.kz/ru/pravlenie}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=https://rus.azattyq.org/a/kazakhstan-tokayev-as-a-second-president-of-kazakhstan-opinions/29832872.html |sarlavha=Эксперты: «Назарбаев будет знать даже то, о чём Токаев думает» |qaralgan sana=2019-03-24 |arxivsana=2019-03-24 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190324135053/https://rus.azattyq.org/a/kazakhstan-tokayev-as-a-second-president-of-kazakhstan-opinions/29832872.html}}</ref>.

Shveysariyaning Public Eye tashkiloti maʼlumotlariga koʻra, 2010-yillarda Toqayevning oʻgʻli Timur neft va metallar ishlab chiqarish sohasida biznesga ega boʻlgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://rus.azattyq.org/a/review-tokayevs-assets-and-kazakhstan-distancing-from-russia/32049040.html |sarlavha=«Подпольный бизнес» Токаева и «опасность втягивания Казахстана в войну» |ish=Радио Азаттык |qaralgan sana=2022-09-25 |arxivsana=2022-09-24 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20220924193849/https://rus.azattyq.org/a/review-tokayevs-assets-and-kazakhstan-distancing-from-russia/32049040.html}}</ref>. 2021-yil dekabrida [[Aleksey Navalniy|Aleksey Navalniyning]] jamoasi Rossiya ko‘chmas mulk reestrida tadqiqot olib borar ekan, Toqayevning qarindoshlarining Rossiyadagi mulki haqidagi ma’lumotlar o‘chirib tashlanganini aniqladi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=2021-12-02 |title=Из Росреестра исчезли данные о сотрудниках ФСБ из "дела Навального" |work=Радио Свобода |url=https://www.svoboda.org/a/iz-rosreestra-ischezli-dannye-o-sotrudnikah-fsb-iz-dela-navaljnogo/31590668.html |access-date=2021-12-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211206131551/https://www.svoboda.org/a/iz-rosreestra-ischezli-dannye-o-sotrudnikah-fsb-iz-dela-navaljnogo/31590668.html |archive-date=2021-12-06}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=https://rus.azattyq.org/a/31590800.html |ish=rus.azattyq.org |sarlavha=Сведения об элитной недвижимости родных Токаева в Москве засекречены — команда Навального |qaralgan sana=2021-12-06 |sana=2021-12-02 |nashriyot=Радио Азаттык |arxivsana=2021-12-05 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20211205220706/https://rus.azattyq.org/a/31590800.html}}</ref>.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{YeIH davlat boshliqlari}}
{{MDH davlat rahbarlari}}
{{Qozogʻiston davlat rahbarlari}}
{{Qozogʻiston Bosh vazirlari}}

{{DEFAULTSORT:Qasim-Jomard Toqayev}}
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Prezidentlar]]
[[Turkum:1953-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Qozogʻiston siyosatchilari]]
[[Turkum:Qozogʻiston prezidentlari]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha siyosatchilar]]