Qoʻngʻirot (qabila) sahifasining manbasini koʻrish

{{Maʼnolari|Qoʻngʻirot (maʼnolari)}}
[[Fayl:Said Abdullakhan.jpg|thumb|250px|[[Xorazm]]da hukmronlik qilgan Qoʻngʻirotlar oʻzbek sulolasining soʻnggi vakili — [[Said Abdullaxon]]]]
'''Qoʻngʻirot''' — [[oʻzbek]] xalqi tarkibiga kirgan qabilalardan biri. 

Ilk oʻrta asrlarda [[Oltoy]] shimoliy qismida yashaganlar. [[Markaziy Osiyo]]da turli koʻchmanchi turkiy qabila va urugʻlar qoʻngʻirotlar atrofida uyushib, ularning qabilaviy nomini qabul qilishgan. XIV asrda [[Xorazm]]da qoʻngʻirot zodagonlari orasidan Sufiylar sulolasi hokimiyat tepasiga kelgan. XVI asrda qoʻngʻirotlar [[Oʻzbek ulusi]]dagi turkiy qabilalar tarkibiga kirgan. Ulus parchalanishi bilan qoʻngʻirotlar oʻzbek, qoraqalpoq, qozoq va boshqa xalqlar tarkibiga kirgan. XIV—XVI asrlar davomida qoʻngʻirotlarning ayrim guruhlari [[Xuroson]], [[Janubiy Turkiston]] va Hisor-Sherobod vodiysiga kelib oʻrnashganlar. Xorazm hududiga oʻtgan qoʻngʻirotlar keyinchalik Xorazmning siyosiy hayotida faol ishtirok etishgan. XVIII asrning 2-yarmi — XIX asr boshlarida [[Xiva xonligi|Xorazmni]] oʻzbeklarning [[Qoʻngʻirot sulolasi]] boshqargan. Bu sulola 1920-yil [[Qizil armiya]] tomonidan tugatilgan.

Etnograf [[Balkis Karmisheva|B. X. Karmisheva]] qoʻngʻirotlar 5 ta katta urugʻdan: vaxtamgʻali, qoʻshtamgʻali, qonjigʻali, oyinli va tortuvlidan iborat ekanligini koʻrsatgan. Qoʻngʻirotlar orasida eng katta guruh vaxtamgʻali boʻlib, u 18 ta katta uruqqa boʻlinadi: ochamayli, boymoqli, taroqli, chan-chiqli, qozoyoqli, choʻmichli. qaychili, ishqili, qiygʻochli, jilontamgʻali, bolgʻali, qoraqoʻngʻirot, bugʻajili, uyuvli, xandaqli, irgʻoqli, aboqli kesovli.

XX asr boshida [[Buxoro xonligi]]da qoʻngʻirotlarning umumiy soni 85 760 kishidan iborat boʻlgan. Ular, asosan, Boysundaryo havzasida (3525 kishi), [[Qoratogʻdaryo]] (13 140), [[Sheroboddaryo]] (18 383) va [[Surxondaryo]] (9 375) havzalarida ham [[Kofirnihon]]da (1 245), Qarshi vohasida (7 175), [[Gʻuzordaryo]]ning quyi qismida (8875), Amudaryo vodiysi va [[Termiz]] atrofida (3525) yashashgan.

XIX asr oxiri — XX asr boshlarida qoʻngʻirotlarning aksariyati yarim oʻtroq holda yashab, xoʻjaligida chorvachilik muhim rol oʻynagan. Türkmenistan Çarşaňňy-Gowurdakda ham bular bor . Diyarym Bahritdinov yazar

== Adabiyot ==
* Karmnsheva B.X., Ocherki etnicheskoy istorii yujnnx rayonov Tadjikistana i Oʻzbekistana, M., 1976.

{{OʻzME}}
{{Oʻzbek urugʻlari}}

[[Turkum:Oʻzbek qabilalari]]
[[Turkum:Oʻzbek urugʻlari]]

{{chala}}