Ziyosfera

Qoʻstanay

(Qo'stanoydan yoʻnaltirildi)

Қўстанай[6] (қозоқча: Қостанай) — шаҳар, Қо'станой вилоятининг маркази. Қозоғистондаги йирик темир, ҳаво ва автомабил йўллари асосий қисмида жойлашган. Тобол дарёсининг чап соҳилида. Шаҳарни Абелсой жари иккига бўлиб туради. Темир йўл чорраҳаси. Аҳолиси 219 253 киши (2013). Шаҳарга 1883-йилда асос солинган.

Қўстанай

қозоқча: Қостанай
шаҳар
{{{rasmiy_nomi}}}ning bayrogʻi
Байроқ
{{{rasmiy_nomi}}}ning rasmiy gerbi
Герб
53°12′0″Н 63°38′0″Э / 53.20000°Н 63.63333°Э / 53.20000; 63.63333
Мамлакат Қозоғистон
вилоят Қўстаной вилояти
Ҳукумат
 • Аким Нурмухамбетов Гавез Тўрсанович
Асос солинган 1879
Аввалги номлари

Николаевск 1893 йигача

Қустанай 1977 йигача
Қачондан бери шаҳар 1893
Майдон 240 км2 (93 кв ми)
Маркази баландлиги 123—185 м
Расмий тил(лар)и қозоқча
Аҳолиси
 (2013)
 219 253[1]
Миллий таркиб руслар (50,00%)
қозоқлар (28,63%)
украинлар (10,00%)
олмонлар (2,78%)
татарлар (2,06%)
белоруслар (1,78%)[2][3]
Вақт минтақаси УТC+6
Телефон коди +7 7142[4]
Почта индекс(лар)и 110000[5]
Автомобил коди П, 10
Qoʻstanay xaritada
Qoʻstanay
Қўстанай

Аҳолиси

Шаҳар аҳолисининг сони 2012-йилги маълумот бўйича 216 390 киши. Шаҳар аҳолиси кўп миллатли ҳисобланади, шаҳарнинг миллий таркибини қуйидаги жадвалдан кўришингиз мумкин: (2010-йил, 1-январ)[2][3]:

Тарихи

Қўстанай шаҳрини 1897-йили Россия императорининг фармонига биноан қозоқларнинг уруғларидан тортиб олинган. „Қўстаной“ номли жойнинг пойдеворини, Едил ёқаси ва Оренбург губерниясидан кўчиб келган рус аҳолиси қурган. Бошланишида „Николаевка“ деб номланди. 1893-йил Қозоғистоннинг таркибида бўлган аввалги Тўрғай вилоятида янгидан ташкил топган уэз, ҳудудий бўлинишига оид унга „Қўстаной“ номи берилди. Қўстаной шаҳри уэзининг марказига айланди. 1912—1913-йиллари Жанубий Сибир темир йўли магистрали Челябинск — Троицк — Қўстаной тармоғининг қурулишига биноан, Қўстанай Россияда корхоналар ривожланиш бўйича юқори сафдаги Марказий Россия туманлари билан жонли савдо-соттиқ қилишга имконият яратилди. Шунинг таъсирида Қўстаной Шимолий Қозоғистондаги катта савдо марказларининг бирига айланди. Шаҳарда енгил ва озиқ овқат саноатлари, газ ва дизел ёнилғиси билан ишлайдиган тегирмонлар, қассобхоналар, тери буюмлари, в.ҳ ташкил топди. 1917—1919-йилларда Қўстанайда Кенгаш иттифоқи ўрнаб, 1920-йил шу вақтдаги Ақто'бе вилояти округининг, 1925-йил губерниянинг, 1936-йил янгидан ташкил топган Қўстаной вилоятининг марказига айланди.

Саноати

Қўстаноя озиқ-овқат (гўшт ва ун комбинатлари) ва енгил саноатлари (камвол мовут комбинати, тикувчилик ва поябзал фабрикалари) ривожланган. Сунъий тола заводи, металлсозлик (автомобил ва қишлоқ хўжалиги машиналарини таъмирлаш, эҳтиёт қисмлар ишлаб чиқариш), қурилиш материаллари корхоналари (темир-бетон конструксиялар, девор блоклари, ғишт заводлари) бор. Ҳозирги кунда шаҳарнинг саноат таркибидаги корхоналарда соҳавий 10 АЖ, 9 МЧБ, 4 МҚК бор.

Ижтимоий соҳа

Шаҳарда Шимолий Қозоғистоннинг геология бошқармаси ва унинг марказий лабораторияси, А. Байтурсунов номидаги давлат педагогика университети, қишлоқ хўжалик институти, давлат қишлоқ хўжалик ва экинни режалаш, сув қурулишини режалаш институтининг филиаллари, кооператив, автомобил ва қурулиш колледждери, 2 шаҳар касб-ҳунар-тех., мед. маҳкамалари, вилоят тарихи ва геология музейи, гидрометеорология бюроси, 59 мактаб, 2 маданият уйи, вилоят драма театри, филармония, 13 кутубхона фаолият юритмоқда. Тиббиёт маҳкамаларидан 12 касалхона (вилоят ва шаҳар клиник. касалхона, темир йўлчилар ва болалар клиникалик касалхоналари, вилоят ва шаҳар шифохоналари, онкология, сил, психиатрияли, ветерология диспансерлар, суяк сили санаторияси, шаҳар трахомоз касалхонаси), 6 акушерлик пункт, 131 дорихона, вилоят радио-телестудиялар, стадион аҳолига хизмат кўрсатмоқда[7].

Манбалар

  1. ↑ „архив нусхаси“. 2013-йил 30-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 4-октябр.
  2. ↑ 2,0 2,1 „Агентство Республики Казахстан по статистике. Численность населения Республики Казахстан по областям, городам и районам, полу и отдельным возрастным группам, отдельным этносам на начало 2010 года“. 2013-йил 17-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 15-июл.
  3. ↑ 3,0 3,1 „Национальный состав населения Казахстана по переписи 2009“. 2013-йил 12-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 15-июл.
  4. ↑ „Қўстанай вилоятининг телефон кодлари“. 2014-йил 8-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 17-декабр.
  5. ↑ Почтовиэ индекси Казахстана[сайт ишламайди]
  6. ↑ Атлас Мира. — М.: ПКО „Картография“ Федералного агенцтва геодезии и картографии Министерства транспорта Российской Федерации; Оникс, 2007. — ИСБН 5-85120-243-2
  7. ↑ „Костанайская областная библиотека для детей и юношества им. Ибрая Алтынсарина“. 31-март 2022-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 15-июл 2013-йил.

Ҳаволалар



"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Qo%CA%BBstanay" dan olindi