Qorayish sahifasining manbasini koʻrish

'''Qorayish''' (terining qorayishi) — odam terisining quyosh nuri yoki sunʼiy manbalar (simobli [[Kvars lampalar|kvars lampalari]]) taʼsirida qoramtir tus olishi, badanning toblanishi. Bunda [[Ultrabinafsha nurlanish|ultrabinafsha nurlar]] taʼsirida terining muguz qavatida [[Melaninlar|melanin]] pigmenti toʻplanadi va teri qoramtir tusga kiradi. Ultrabinafsha nurlar taʼsirida organizmda [[nerv sistemasi]] va [[ichki sekretsiya bezlari]] faoliyatini kuchaytiradigan, [[biologik faol moddalar]] hosil boʻladi, [[Metabolizm|moddalar almashinuvi]] yaxshilanadi, organizmning yuqumli kasalliklarga qarshiligi ortadi. Bundan tashqari, ultrabinafsha nurlar taʼsirida [[Yogʻ bezlari|yogʻ bezlaridan]] chiqadigan yogʻ tarkibidagi [[ergosterin]] moddasidan [[vitamin D]] hosil boʻladi. Bu vitamin [[suyak sistemasi]] uchun juda zarur boʻlib u yetishmaganda [[raxit]] paydo boʻladi, [[Kalsiy|kalsiyning]] ichakdan qonga soʻrilishini taʼminlaydi.

Qorayish kishi organizmining himoya reaksiyasi boʻlib, ultrabinafsha nurlar taʼsirida terining bazal qavat hujayralari yaxshi oʻsadi, muguz qavat qalinlashadi, natijada u ultrabinafsha nurlarni terining ichki qavatlariga oʻtkazmaydi, hujayralarni nobud boʻlishidan va quyosh nuri taʼsirida terini kuyish yoki oftob urishidan saqlaydi.

Terlash ham kishini oftob urishidan himoya qiluvchi omillardan hisoblanib, kishi terlaganda ter tarkibidagi [[urokanin kislota]] ultrabinafsha nurlarni koʻp yutadi, natijada organizm quyosh nuri taʼsiridan saqlanib qoladi. qorayish [[asta-sekin amalga oshirilishi lozim]]. Birinchi kuni oftobda 10— 15 min. oʻtirish va keyinchalik har kuni 10 min.dan oshirib borish kerak. Oftobda 1 — 1,5 soatdan ortiq oʻtirmaslik zarur. Issiq va oʻrtacha iqlimda yashovchi kishilar soat 11 — 12 gacha oftobda toblanishlari maqsadga muvofiq. Bunda boshga roʻmol oʻrash yoki cheti keng shlyapa kiyib, qora koʻzoynak taqib olish kerak. Koʻz shilliq pardasida quyosh nuridan saqlaydigan qavat yoʻqligidan ular yalligʻlanib qolishi ([[Konyuktivit|konʼyunktivit]]) mumkin. Qorin ochligida yoki ovqatlangan zahoti oftobda toblanishga ruxsat etilmaydi; kun tigʻida uxlash nihoyatda xavfli. Tez qorayish maqsadida quyosh nurida koʻp oʻtirish natijasida betoblik alomatlari (lohaslik, asabiylashish, bosh ogʻrigʻi, uyqusizlik, et uvishishi, harorat koʻtarilishi) dan tashqari teri kuyishi yoki oftob urishi mumkin.

Agar quyosh nurida toblangandan keyin teri achishib qizarsa, qizargan joyga qatiq, atir yoki araq surtish, teri asl holiga kelmaguncha quyosh vannalari qabul qilmaslik kerak. [[Teri]]ning qizargan joylari shishib, pufakchalar paydo boʻlsa, vrachga murojaat qilish lozim. Qorayish hamma uchun ham foydali deb boʻlmaydi. Keksa kishilar, 2 yoshgacha boʻlgan brlalar, homilador ayollar, shuningdek, [[oʻpka sili]], [[Yurak qon-tomir kasalligi|yurak-tomir kasalligi]], [[nevrasteniya]], [[qizil volchanka]] bilan ogʻrigan bemorlar quyosh nurida toblanmaganlari maʼqul, agar toblanish zarur boʻlsa, albatta, shifokor maslahati bilan qilish kerak.

{{OʻzME}}

[[Turkum:Simptom:Bosh ogʻrigʻi]]


{{med-stub}}