Avtomatik translit va nom yoʻnaltirishi: Qurbaqa
Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.
#YOʻNALTIRISH [[Qurbaqa]]
{{Taxobox
| name              = Qurbaqa
| image              = Anoures.jpg
| fossil_range      = {{fossil range|200|0}}
| domain            = [[Eukariotlar]]
| regnum            = [[Hayvonlar]]
| phylum            = [[Xordalilar]]
| classis            = [[Suvda va quruqlikda yashovchilar]]
| ordo              = [[Qurbaqa]]lar
| range_map          = Distribution.anura.1.png
}}
'''Qurbaqalar''' – [[dumsiz amfibiyalar|dumsiz]] [[suvda va quruqlikda yashovchilar]] oilasi.  Botqoqlashuv jarayonini tezlashtiradi. Uzunligi 2–25 sm<ref>{{cite news |title=Tiny frog claimed as world's smallest vertebrate |url=https://www.theguardian.com/environment/2012/jan/12/world-smallest-frog |newspaper=The Guardian |date=2012-01-12 |access-date=2012-09-28}}</ref><ref>{{cite journal |author=Sabater-Pi, J. |year=1985 |title=Contribution to the biology of the Giant Frog (''Conraua goliath'', Boulenger) |journal=Amphibia-Reptilia |volume=6 |issue=1 |pages=143–153 |doi=10.1163/156853885x00047 }}</ref>. Koʻpchilik qurbaqalarning tishlari qisman yoki butunlay reduksiyaga uchragan. Tanasi keng, oyoqlari [[baqalar]]ga nisbatan kalta. 21 [[urugʻ (zoologiya)|urugʻi]], 300 dan ortiq [[Tur (biologiya)|turi]] bor. [[Antarktida]]dan tashqari barcha qitʼalarda tarqalgan. Ular orasida [[tropik mintaqalar|tropik]] [[Afrika]]da tarqalgan [[tirik tugʻish|tirik tugʻuvchi]] qurbaqalar eng sodda tuzilgan. Koʻpchilik (200 ga yaqin) turlari asl qurbaqalar urugʻiga kiradi. Asl qurbaqalarning koʻz qorachigʻi vertikal joylashgan; orqa oyogʻi barmoqlarida suzgich pardalar qoldigʻi bor; koʻzidan keyinroqda yirik quloqoldi, tanasining orqa tomoni boʻylab mayda [[zahar bezlari]] joylashgan<ref name=Flam>{{cite web |author=Flam, F. |year=1995 |title=Finding earliest true frog will help paleontologists understand how frog evolved its jumping ability |url=http://www.highbeam.com/doc/1G1-17454183.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20130513111921/http://www.highbeam.com/doc/1G1-17454183.html |url-status=dead |archive-date=2013-05-13 |publisher=Knight Ridder/Tribune News Service |access-date=2012-06-10}}</ref>. [[Yevrosiyo]]ning [[oʻrmon zonalari|oʻrmon]] va dasht mintaqasida uzunligi 20 sm keladigan oddiy, yaʼni kulrang qurbaqalar, [[choʻl]], [[dasht]], [[oʻrmon]] va [[togʻ]]larida (4&nbsp;800&nbsp;m gacha balandlikda) esa koʻk qurbaqalar keng tarqalgan. [[Oʻzbekistonning hayvonot dunyosi|Oʻzbekiston faunasida]] faqat koʻk qurbaqalar (uzunligi 14 sm gacha) uchraydi.
 
Aksariyat qurbaqalar – quruqlik hayvonlari, baqalarga nisbatan kuchsiz sakraydi va yomon suzadi; sekin qadamlab harakat qiladi. Oqshomlari faol hayot kechiradi. Turli xil [[hasharotlar]] va boshqa [[umurtqasizlar]] bilan oziqlanadi. Quruqlikda qishlaydi. Koʻpchiligi suvga, ayrim turlari quruqlikka 1200 dan 7000 gacha tuxum qoʻyadi. Qurbaqalar bogʻ va poliz ekinlariga ziyon keltiradigan hasharotlarni qirib foyda keltiradi. [[Janubiy Amerika]]ning mahalliy aholisi [[aga]] qurbaqalari zaharini oʻq-yoylarga surishgan. Qurbaqalarning 6 turi Tabiatni muhofaza qilish xalqaro ittifoqi [[Qizil kitob]]iga kiritilgan.
 
== Manbalar ==
{{manbalar}}
 
== Adabiyotlar ==
* [[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.
 
== Havolalar ==
{{Commons turkum|Frogs}}
{{Commons turkum|Anura}}
* [http://amphibiaweb.org/ AmphibiaWeb]
* [http://www.theinformationarchives.com/frogs/ Qurbaqalar suratlari] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20160303211850/http://www.theinformationarchives.com/frogs/ |date=2016-03-03 }}
 
 
{{animal-stub}}
 
{{Tashqi havolalar}}
 
[[Turkum:Qurbaqalar| ]]

$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi

Qurbaqa
Qazilma davri: 200-0 Ma
yura davri – hozirgacha 
Biologik klassifikatsiya
Domen: Eukariotlar
Olam: Hayvonlar
Tip: Xordalilar
Sinf: Suvda va quruqlikda yashovchilar
Turkum: Qurbaqalar

Qurbaqalar – dumsiz suvda va quruqlikda yashovchilar oilasi. Botqoqlashuv jarayonini tezlashtiradi. Uzunligi 2–25 sm[1][2]. Koʻpchilik qurbaqalarning tishlari qisman yoki butunlay reduksiyaga uchragan. Tanasi keng, oyoqlari baqalarga nisbatan kalta. 21 urugʻi, 300 dan ortiq turi bor. Antarktidadan tashqari barcha qitʼalarda tarqalgan. Ular orasida tropik Afrikada tarqalgan tirik tugʻuvchi qurbaqalar eng sodda tuzilgan. Koʻpchilik (200 ga yaqin) turlari asl qurbaqalar urugʻiga kiradi. Asl qurbaqalarning koʻz qorachigʻi vertikal joylashgan; orqa oyogʻi barmoqlarida suzgich pardalar qoldigʻi bor; koʻzidan keyinroqda yirik quloqoldi, tanasining orqa tomoni boʻylab mayda zahar bezlari joylashgan[3]. Yevrosiyoning oʻrmon va dasht mintaqasida uzunligi 20 sm keladigan oddiy, yaʼni kulrang qurbaqalar, choʻl, dasht, oʻrmon va togʻlarida (4 800 m gacha balandlikda) esa koʻk qurbaqalar keng tarqalgan. Oʻzbekiston faunasida faqat koʻk qurbaqalar (uzunligi 14 sm gacha) uchraydi.

Aksariyat qurbaqalar – quruqlik hayvonlari, baqalarga nisbatan kuchsiz sakraydi va yomon suzadi; sekin qadamlab harakat qiladi. Oqshomlari faol hayot kechiradi. Turli xil hasharotlar va boshqa umurtqasizlar bilan oziqlanadi. Quruqlikda qishlaydi. Koʻpchiligi suvga, ayrim turlari quruqlikka 1200 dan 7000 gacha tuxum qoʻyadi. Qurbaqalar bogʻ va poliz ekinlariga ziyon keltiradigan hasharotlarni qirib foyda keltiradi. Janubiy Amerikaning mahalliy aholisi aga qurbaqalari zaharini oʻq-yoylarga surishgan. Qurbaqalarning 6 turi Tabiatni muhofaza qilish xalqaro ittifoqi Qizil kitobiga kiritilgan.

  1. ↑ „Tiny frog claimed as world's smallest vertebrate“ (2012-yil 12-yanvar). Qaraldi: 2012-yil 28-sentyabr.
  2. ↑ Sabater-Pi, J. (1985). "Contribution to the biology of the Giant Frog (Conraua goliath, Boulenger)". Amphibia-Reptilia 6 (1): 143–153. doi:10.1163/156853885x00047. 
  3. ↑ Flam, F. „Finding earliest true frog will help paleontologists understand how frog evolved its jumping ability“. Knight Ridder/Tribune News Service (1995). 2013-yil 13-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 10-iyun.
  • OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil.