Qutbiddin Haydar sahifasining manbasini koʻrish

'''Qutbiddin Haydar''' – fors [[Tasavvuf|soʻfiy]] avliyosi sifatida tanilgan va asli turkiy boʻlish ehtimoli manbalarda keltirilgan. [[Malomatiylar|Malomatiy]] – [[Qalandariylik|Qalandariy]] [[shayx]]<ref>Woods, John E. and Ernest Tucker, ''History and historiography of post-Mongol Central Asia and the Middle East'', (GmBh & Co., 2006), 31.</ref> boʻlib, [[Katta Xuroson|Xurosonning]] Zava shahrida dafn etilgan. „''[[Tarixi guzida|Tarix-i guzida]]''“ muallifi Qazviniyning taʼkidlashicha, Qutbiddin Haydar 1220-yilda [[Moʻgʻullarning Markaziy Osiyoni bosib olishi|moʻgʻullar Oʻrta Osiyoga bostirib kirganida]] tirik boʻlgan va milodiy 1221/ hijriy 618-yilda vafot etgan<ref>Woods, 31.</ref>. U yashagan davr islom jamiyatida nasha isteʼmoli boshlangan vaqtga toʻgʻri keladi<ref>Franz Rosenthal ''The Herb Hashish Versus Medieval Muslim Society'' (1970)</ref>.

Haydar bir vaqtlar zohidona hayot tarziga rioya qilgan. Ammo u bir kuni oʻsib turgan nasha oʻtini yeydi. Shundan soʻng uni doimiy ravishda isteʼmol qila boshlaydi. Bu holat ruhiy hayot bilan mos keladi, hattoki ijobiy yordamchi sifatida baholanadi.

Nashadan foydalanish Iroq, Suriya va Misrda keng tarqaladi, u yerda u „Haydarning xotini“ yoki „Haydar sharobi“ deb tanilgan<ref>Jonathan Green ''Cannabis'' p.56 (2002)</ref>.

Haydar – ismining forscha shakli Heydar–turmush qurmaslik va tanani temir halqalar bilan teshib, azoblash orqali nafsoniy istaklardan voz kechish sifatida tanilgan edi. Uning izdoshlari ham kigiz kiyib, yalangoyoq yurishgan<ref>Woods, 31.</ref>. Al-Javbariyning „''Kashf al-asror''“ „Sirlarni ochish“ kitobida yozilishicha, „Haydariyya darvesh tariqatining aʼzolari oʻzlariga jarohat yetkazish spektakllarini sahnalashtirishdan avval, dardni bostirish uchun Hashishni olib ketishgan“<ref>Robert Irwin ''The Arabian Nights A Companion'' p.56 (1994, 2004)</ref>. Al-Javbariyning ''"Kashf al-asror" asari'' XIII asrda Iroqda yozilgan. Muallif unda hashishiyya atamasini qoʻllagan boʻlib<ref>Robert Irwin ''The Arabian Nights A Companion'' p.131</ref>, Darhaqiqat, ''hasishiyya'' atamasi „passiv hayot tarzi“ soʻzining sinonimi boʻlib, islom olamida asrlar davomida shunday qoʻllanilgan.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
[[Turkum:1221-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:Nasha va islom]]
[[Turkum:Eron sufiylari]]