Синусоида чиқиш сигналини ҳосил қилиб берувчи чизиқли электрон осилатор схемалари кучайтиргич ва частотали селектив филтр элементидан иборат. Частотани танлаш қисмларида резисторлар ва конденсаторларнинг комбинацияси бўлган РC – даврларини ишлатадиган осилатор даврлари РC-осилаторлари деб аталади. РC-оссилляторлар типидаги ўз-ўзидан тебраниш тизимлари синфига киради.

Синусоидал генераторлар

Икки конфигурация яхши маълум. Биринчиси Wиэн кўприги генератори деб аталади. Ушбу схема иккита РC схемасидан фойдаланади, улардан бири РC компонентлари кетма-кет, иккинчиси параллел равишда РC компонентлари билан. Wиэн кўприги кўпинча аудио сигнал генераторларида қўлланади, чунки уни икки қисмли ўзгарувчан кондансатöр ёки икки қисмли ўзгарувчан потансиёметр билан осонгина созлаш мумкин (бу паст частотали ишлаб чиқариш учун мос келадиган ўзгарувчан кондансатöрга қараганда қулайроқдир).

Иккинчи таниқли дизайн иккита Т-кўприкли генератор деб аталади, чунки у параллел равишда уланган иккита Т шаклидаги РC схемасидан фойдаланади. Битта схема Т-шаклидаги Р-C-Р схемаси бўлиб, паст ўтиш филтри вазифасини бажаради. Иккинчи схема Т-шаклидаги C-Р-C схемаси бўлиб, юқори ўтиш филтри вазифасини бажаради. Ушбу схемалар биргаликда керакли частотани яратиш учун созланган кўприкни ташкил қилади.

Яна бир таниқли ишланма фазани ўзгартирувчи осилатордир .

Агар РC осилаторлари бузилмаган синус тўлқинини ишлаб чиқариш учун ишлатилса, улар одатда амплитудани бошқариш учун қандайдир қурилмани талаб қилади. Кўпгина дизайнларда оддийгина аккор лампочка ёки қайта алоқа занжирида термистор ишлатилади. Ушбу генераторлар волфрам филаментининг қаршилиги унинг ҳароратига мутаносиб равишда ортиб бораётганлигидан фойдаланади, термистор худди шундай ишлайди. Филамент ҳақиқатда порлаш нуқтаси остида яхши ишлайди, герибилдирим сигналининг амплитудасини ошириш филаментда оқаётган оқимни оширади ва шу билан филаментнинг қаршилигини оширади. Филамент қаршилигининг кучайиши осилатор сигналини чизиқли ҳудудга чеклаб, қайта алоқа сигналини камайтиради.

Кейинчалик мураккаб осилаторлар чиқиш даражасини ўлчайдилар ва уни осилатор ичидаги кучланиш билан бошқариладиган кучайтиргичнинг кучайишини назорат қилиш учун қайта алоқа сифатида ишлатадилар.

Импулс генераторлари

Синус тўлқинини ишлаб чиқариш учун РC осилаторларини талаб қилмайдиган кўплаб қурилмалар мавжуд. Энг кўп ишлатиладиган импулс генераторлари тўртбурчаклардир. Мултивибратор улардан бири. Флибс томонидан ишлаб чиқарилган ихтисослаштирилган интеграл схема бўлган 555 таймер ИCда яна бир осилатор схемаси дизайни қўлланади. Совет Иттифоқида импулсли кучланиш генераторининг бундай қурилиши ғояси ўтган асрнинг 80-йилларида ихтироларда № 1072261 ва № 1392617 муаллифлик гувоҳномалари остида амалга оширилди. 555 таймер ИC, улар стандарт микрочипларда йиғилиши мумкин. Кўпгина синусоидал бўлмаган РC осилаторлари фақат битта РC даврини талаб қилади.

Шунингдек

  • Электрон генератор
  • Фазали силжиш генератори
  • Wиэн кўприги генератори

Эслатмалар

Ҳаволалар