Rabbanaqul Avezov sahifasining manbasini koʻrish

{{Olim bilgiqutisi
| ismi                   = Rabbanaqul Rahmonovich Avezov
| tavallud_sanasi        = 1942-yil 8-mart
| tavallud_joyi          = Buxoro viloyati Olot tumani Xalifa qishlog‘i
| vafot_sanasi           = 2021-yil
| fuqaroligi             = O‘zbekiston SSR, O‘zbekiston Respublikasi
| kasbi                  = geliofizik olim, ixtirochi
| sohalari               = geliofizika, geliotexnika
| ish_joylari            = Buxoro davlat pedagogika instituti (hozirgi Buxoro davlat universiteti);
S. Azimov nomidagi „Fizika-Quyosh“ ilmiy-ishlab chiqarish birlashmasi Fizika-texnika instituti.
| taʼlimi                = Buxoro davlat pedagogika instituti (hozirgi Buxoro davlat universiteti)
| ilmiy_darajasi         = texnika fanlari doktori
| ilmiy_unvoni           = professor
| tezis_sarlavhasi       = „Bino va inshootlarni isitish va sovutish uchun mujassamlashgan gelioqurilmalardan foydalanish“ (nomzodlik, 1971);
„Issiqlik ta'minoti tizimlarida past potensialli quyosh isitkichlaridan foydalanish samaradorligini oshirish“ (doktorlik, 1990)
| mukofotlari            = „Mehnat shuhrati“ ordeni (2003)
}}

'''Rabbanaqul Rahmonovich Avezov''' (1942—2021) — [[geliofizika]] sohasi olimi, texnika fanlari doktori, professor. 

== Ta'limi va ish faoliyati ==
Rabbanaqul Avezov [[1942]]-yil 8-martda Buxoro viloyati [[Olot tumani]]ning Xalifa qishlog‘ida tug‘ilgan. [[1959]]-yilda Olot tumanidagi o‘rta maktabni tugatdi. [[1960]]-yilda Buxoro davlat pedagogika instituti (hozirgi [[Buxoro davlat universiteti]])ning Fizika-matematika fakultetiga o‘qishga kirib, uni [[1965]]-yilda Fizika va industrial ishlab chiqarish asoslari ixtisosligi bo‘yicha imtiyozli diplom bilan tamonmladi. U talabalik davridayoq o‘zining ilmiy faoliyatini boshlab institut Umumiy fizika kafedrasi mudiri [[Qurbon Boyboʻtayev|Q.B.Boybo‘tayev]] rahbarligida quyosh [[suv isitkich]]lari mavzusi ustida ilmiy ish olib borilayotgan tajribaviy izlanishlarda faol qatnashdi. [[1963]]-yildan boshlab institut huzuridagi „Yer [[Sunʼiy yoʻldosh|sun’iy yo‘ldosh]]larini vizual kuzatish stansiyasi“ laboranti lavozimiga ishga qabul qilindi.

[[1965]]-yilda o‘qishni tugatgach, u dastlab institut Umumiy fizika kafedrasida o‘qituvchi, keyinchalik stajor-tadqiqotchi lavozimida ishladi. [[1966]]—[[1967]]-yillarda Turkmaniston Fanlar akademiyasi „Quyosh“ ilmiy ishlab chiqarish birlashmasida akademik B.A.Baum rahbarligida quyosh suv chuchitkichlarini amaliy va nazariy o‘rganish borasida ilmiy izlanishlar olib bordi. 

== Ilmiy tadqiqoti va pedagogik faoliyati ==
Rabbanaqul Avezov [[1967]]—[[1970]]-yillarda O‘zbekiston Fanlar akademiyasi Fizika-texnika instituti [[Aspirant|aspiranti]], [[1975]]-yildan Fizika-texnika institutida laboratoriya mudiri bo‘ldi<ref>{{Kitob manbasi |title=Бухоролик гелиофизик олимлар |year=2009 |author=Раҳматов И |location=Бухоро |page=14}}</ref>. 1971-yilda Toshkentda „Bino va inshootlarni isitish va sovutish uchun mujassamlashgan [[gelioqurilma]]lardan foydalanish“ mavzusida nomzodlik [[Dissertatsiya|dissertatsiyasini]], [[1990]]-yilda Moskva Energetika institutida „Issiqlik ta’minoti tizimlarida past [[Potensial (fizika)|potensialli]] quyosh isitkichlaridan foydalanish samaradorligini oshirish“ mavzusida doktorlik dissertatsiyasini muvaffaqiyatli himoya qilgan. [[1994]]-yilda „Qayta tiklanadigan [[energiya]] turlarini o‘zgartirish va ular asosidagi qurilmalar“ ixtisosligi bo‘yicha [[professor]] unvoniga ega bo‘lgan.

U O‘zbekistonda [[quyosh energiyasidan foydalanish]]ning ilmiy asoslarini yaratish va uni amaliyotga tatbiq etish sohasida o‘ziga xos yo‘nalish yaratgan taniqli olim hisoblanadi. Uning izlanishlari natijalari O‘zbekistonda quyosh isitkichlarining bir necha avlodini yaratishga asos qilib olingan. Ilmiy tadqiqotlari natijalari 300 dan ortiq ilmiy maqola, 7 ta [[monografiya]], 10 ta darslikda e'lon qilingan. U 16 ixtiro muallifi<ref>{{Veb manbasi |url=https://patentdb.ru/patent/1507773 |sarlavha=Композиция для получения пенопласта |qaralgan sana=2023-yil 10-iyul}}</ref>, 25 dan ortiq [[fan doktori]] va [[Fan nomzodi|fan nomzodlari]]ni tayyorlagan. Ulardan biri S.Batmunx [[Mongoliya fanlar akademiyasi|Mongoliya Fanlar akademiyasi]]ning akademigi.

Mustaqillik yillarida o‘z faoliyatini O‘zbekiston [[energiya]] va [[Resurslar|resurslarni]] tejash dasturi bo‘yicha [[quyosh energiyasi]]dan foydalanishning samarasini oshirish ustida tadqiqotlar olib borishga qaratdi. O‘zi tashkil qilgan birlashmada yaratilgan boshqa ishlanmalar bo‘yicha O‘zbekiston xalq xo‘jaligi ehtiyoji uchun [[Geliotexnika|geliotexnik]] qurilmalar ishlab chiqargan „Qurilishgelioservis“ qo‘shma korxonasining asoschilaridan biri. Bu korxona tomonidan yasalgan qurilmalar O‘zbekistonning turli tarmoqlarida foydalanilgan.

== Mukofotlari ==
Rabbanaqul Avezov o‘zining uzoq yillar davomida olib borgan ilmiy faoliyati, O‘zbekiston ilm-fani, xususan, [[Quyosh energiyasi]]ni issiqlikka aylantirish hamda undan respublika iqtisodiyotining turli sohalarida samarali foydalanish yo‘nalishini rivojlantirishga qo‘shgan salmoqli hissasi uchun O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2003-yil 18-dekabrdagi farmoni asosida [[Mehnat shuhrati ordeni|„Mehnat shuhrati“ ordeni]] bilan taqdirlangan<ref>{{Veb manbasi |url=https://lex.uz/uz/docs/-2370321 |sarlavha=O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2003-yil 18-dekabrdagi „O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining 60 yilligi munosabati bilan bir guruh xodimlarni mukofotlash to‘g‘risida“ PF-3365-son Farmoni |qaralgan sana=2023-yil 10-iyul}}</ref>.

== Manbalar ==
<references />
[[Turkum:Oʻzbekiston fiziklari]]
[[Turkum:Buxoro davlat universiteti bitiruvchilari]]
[[Turkum:Mehnat shuhrati ordeni sohiblari]]
[[Turkum:Olot tumanida tugʻilganlar]]