Ramen sahifasining manbasini koʻrish

{{Infobox food|name=Ramen|image=File:Shoyu ramen, at Kasukabe Station (2014.05.05) 1.jpg|image_size=250px|caption=''[[#Shōyu|Shōyu ramen]]''|alternate_name=''[[Nanjing|Nankin]] soba'', ''[[shina (word)|shina]] [[soba]]'', ''[[chūka]] soba''|country=[[Yokohama Chinatown]], [[Japan]]|region=[[Sharqiy Osiyo]]|type=[[Ugra shoʻrva]]|served=Issiq|main_ingredient=[[Xitoy ugrasi|Xitoy uslubidagi alkalin bugʻdoyli ugra]], goʻsht yoki baliq asosida [[bulyon]], sabzavotlar yoki goʻsht|variations=Many variants, especially regional, with various ingredients and toppings}}{{Nixongo|'''Ramen''' ({{IPAc-en|ˈ|r|ɑː|m|ə|n}})|拉麺, ラーメン or らーめん|rāmen|}} yaponlarning xamirli ugra taomi. U xitoycha usulda tayyorlangan bugʻdoy ugrasi solingan bulyon bilan dasturxonga tortiladi; keng tarqalgan taʼmlar birlashmasi soya sousi va misodan iborat, u odatda, goʻsht boʻlagi, [[nori]] (quritilgan dengiz oʻti), [[menma]] (bambuk qalamchalari) va skallionlar bilan bezatiladi. Ramenning kelib chiqishini xitoycha ugralar bilan bogʻlashadi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.raumen.co.jp/rapedia/study_history/|sarlavha=日本のラーメンの歴史 - 新横浜ラーメン博物館|nashriyot=Raumen.co.jp|sana=|qaralgan sana=25-may 2022-yil}}</ref>. Yaponiyaning har bir mintaqasida oʻz ramen turlari uchraydi: ''[[tonkotsu]]'' (choʻchqa goʻshti suyagidan qilingan bulyonda) [[Kyusyu|Kyushu]] rameni va [[Xokkaydo|Hokkaido]]ning miso rameni ayniqsa mashhur.

== Tarixi ==

=== Etimologiya ===
''Ramen'' soʻzi yaponcha mandarin xitoycha ''lāmiàn'' ({{Lang|zh|拉麵}}  “choʻzilgan ugra”) soʻzidan olingan<ref name="ramanfor">{{Veb manbasi|url=https://eatsiptrip.10best.com/2017/10/31/unearth-the-secrets-of-ramen-at-japans-ramen-museum/|sarlavha=Unearth the secrets of ramen at Japan's ramen museum|qaralgan sana=7-mart 2018-yil|arxivsana=28-iyun 2018-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180628204938/https://eatsiptrip.10best.com/2017/10/31/unearth-the-secrets-of-ramen-at-japans-ramen-museum/}}</ref><ref>{{Kitob manbasi|url=https://archive.org/details/kodanshaencyclop0000koda|title=Kodansha encyclopedia of Japan, Volume 6|publisher=Kodansha|year=1983|isbn=978-0-87011-626-1|edition=1st|location=Tokyo|page=283}}</ref>. Ammo, tarixchi Barak Kushnerning taʼkidlashicha, bu yaponlarning xitoycha soʻzlarni buzib talaffuz qilishi natijasida kelib chiqqan soʻz hisoblanadi<ref name=":0">{{Kitob manbasi|last=Kushner|first=Barak|url=https://www.worldcat.org/oclc/810924622|title=Slurp! : a social and culinary history of ramen - Japan's favorite noodle soup|date=2012|publisher=Global Oriental|isbn=978-90-04-22098-0|location=Leiden|oclc=810924622}}</ref><ref name=":1">{{Veb manbasi|sarlavha=Part 1: China Origin|url=https://www.ramen-culture.com/history-pt1|kirish sanasi=20-iyul 2022-yil|ish=Ramen Culture|til=inglizcha|qaralgan sana=2022-10-25|arxivsana=2022-07-20|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220720132155/https://www.ramen-culture.com/history-pt1}}</ref>. Ramen yoki ramenga oʻxshash taomlar turli nomlar bilan atalgan, masalan, ''Nankin soba'' (南京そば, soʻzma-soʻz “[[Nankin]] soba”, [[Xitoy]]ning oʻsha paytdagi poytaxti boʻlgan shahar nomi bilan atalgan), ''Shina soba'' (支那そば, soʻzma-soʻz “xitoy sobasi”) yoki ''Chūka soba'' (中華そば “xitoycha soba” degan maʼnoni anglatadi)<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2">{{Veb manbasi|muallif=Media|ism=USEN|sarlavha=Indespensable Knowledge For Every Ramen Lover! A Glossary with Shop Recommendations|url=https://savorjapan.com/contents/discover-oishii-japan/indespensable-knowledge-for-every-ramen-lover-a-glossary-with-shop-recommendations/|kirish sanasi=20-iyul 2022-yil|ish=SAVOR JAPAN|til=inglizcha}}</ref>. 1950-yillarga qadar ramen odatda ''Shina soba'' deb atalgan, ammo bugungi kunda ''Chūka soba'' yoki oddiygina ''ramen'' (ラーメン) koʻproq tarqaldi, chunki 支那 (''Shina'', “Xitoy” degan maʼnoni anglatadi) soʻzi ayrim sabablarga koʻra foydalanishdan chiqarildi<ref name="Cwiertka">{{Kitob manbasi|last=Cwiertka|first=Katarzyna Joanna|url=https://books.google.com/books?id=oK-7LOlWNpEC&pg=PA144|title=Modern Japanese cuisine: food, power and national identity|publisher=Reaktion Books|year=2006|isbn=978-1-86189-298-0|page=144|quote=However, ''Shina soba'' acquired the status of 'national' dish in Japan under a different name: ''rāmen''. The change of name from ''Shina soba'' to ''rāmen'' took place during the 1950s and '60s. The word ''Shina'', used historically in reference to China, acquired a pejorative connotation through its association with Japanese imperialist association in Asia and was replaced with the word ''Chūka'', which derived from the Chinese name for the People's Republic. For a while, the term ''Chūka soba'' was used, but ultimately the name ''rāmen'' caught on, inspired by the chicken-flavored instant version of the dish that went on sale in 1958 and spread nationwide in no time.}}</ref>.

=== Kelib chiqishi ===
Ramen –  bu<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/ramen|sarlavha=Ramen definition and meaning {{!}} Collins English Dictionary|ish=www.collinsdictionary.com|til=inglizcha|qaralgan sana=25-avgust 2019-yil}}</ref> xitoy bugʻdoyli ugra shoʻrvalarining<ref>{{Kitob manbasi|last=Rupelle|first=Guy de la|title=Kayak and land journeys in Ainu Mosir: Among the Ainu of Hokkaido|year=2005|publisher=iUniverse|location=Lincoln, NE|isbn=978-0-595-34644-8|page=116|url=https://books.google.com/books?id=Fx5XqEK9OV8C&pg=PA116}}</ref><ref>{{Kitob manbasi|last=Asakawa|first=Gil|title=Being Japanese American|year=2004|publisher=Stone Bridge Press|location=Berkeley, California|isbn=978-1-880656-85-3|page=[https://archive.org/details/beingjapaneseame0000asak/page/49 49]|url=https://archive.org/details/beingjapaneseame0000asak}}</ref><ref name="nhkworld">NHK World. ''Japanology Plus: Ramen''. 2014. Accessed 2015-03-08.</ref><ref>{{Kitob manbasi|first=Tetsu|last=Okada|publisher=Chikuma Shobō|year=202|isbn=978-4480059307|url=https://books.google.com/books?id=GB7fPAAACAAJ|language=ja}}</ref>] yaponlar oshxonasiga moslashuvi va u birinchi marta Yokogama Chinatownda paydo boʻlgani qayd etilgan<ref name=":3">{{Kitob manbasi|first=Tadamasa|last=Okuyama|publisher=Akashi Shoten|year=2003|isbn=978-4750317922|url=https://books.google.com/books?id=-B6OPQAACAAJ|language=ja}}</ref><ref name=":4">{{Kitob manbasi|first=Keiko|last=Kosuge|publisher=Kodansha|year=1998|language=yaponcha|isbn=978-4062563024|url=https://books.google.com/books?id=b1mbAAAACAAJ}}</ref>. Ramen oʻz nomini ''[[Lamian|lāmiànʼdan]] olgan boʻlsa-da,'' u aslida [[lamian]]ning taomlari hisoblanmaydi. “Chukamen” deb nomlanuvchi ramenda ishlatiladigan ugralar qoʻlda tortilmagan, balki kesilgan<ref name=":0"/>. Ramen [[Guandun|Guangdongning]] char siu tangmian va Jiangnanning rousi tangmian<ref name=":1"/><ref name=":2"/><ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Japanese Noodles (No. 4)|url=https://www.kikkoman.com/en/foodforum/the-japanese-table/32-4.html|kirish sanasi=20-iyul 2022-yil|ish=Kikkoman Corporation|til=yaponcha}}</ref> kabi janubiy Xitoy ugra taomlaridan olingan<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=榨菜肉丝面的南北差异及制作方法|ish=[[Sohu]]|url=https://www.sohu.com/a/321290259_120158353}}</ref>. Bu oʻsha davrdagi Yokohama Chinatownning demografik holatini aks ettiradi, chunki tumandagi xitoyliklarning aksariyati [[Guanchjou]] va [[Shanxay]] shaharlaridan kelgan edi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Yokohama Chinatown Part 2 - Yokohama, Kanagawa|url=https://en.japantravel.com/kanagawa/yokohama-chinatown-part-2/64618|kirish sanasi=20-iyul 2022-yil|ish=JapanTravel|til=inglizcha}}</ref><ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Yokohama Chinatown|url=https://thegate12.com/spot/517|kirish sanasi=20-iyul 2022-yil|ish=THE GATE}}</ref>.

1900-yilga kelib, [[Guanchjou]] va [[Shanxay]]dan kelgan xitoy taomlari bilan taʼminlangan restoranlar oddiy ugra, bir nechta qoʻshimchalar va tuz va choʻchqa goʻshti suyaklari taʼmiga ega bulonni taklif qilishdi. Yaponiyada yashovchi koʻplab xitoyliklar ham koʻchma oziq-ovqat doʻkonlarida shahar ishchilariga ramen va gyōza chuchvaralarini sotishdi. 1900-yillarning oʻrtalariga kelib, bu doʻkonlar oʻzlarining kelganini eʼlon qilish uchun ''charumera'' (チャルメラ, portugalcha ''charamela'') deb nomlangan musiqiy shox turidan foydalanganlar, bu amaliyotni baʼzi sotuvchilar hali qoʻllab kelishadi. Erta Shova davriga kelib, ramen koʻchada ovqatlanish uchun mashhur taomga aylandi. Ramen mutaxassisi Xiroshi Osakining soʻzlariga koʻra, birinchi ixtisoslashtirilgan ramen doʻkoni 1910-yilda [[Yokohama|Yokogamada]] ochilgan<ref name="nhkworld"/><ref>Osaki also wrote the first specialized ramen shop was RAIRAIKEN at Asakusa, Tokyo. View the article on Osaki's blog:[https://ameblo.jp/oosaki-tora3/entry-11436599228.html 日本初のラーメン専門店「浅草来々軒」の流れを汲む店] written on 2012-12-28.</ref>.

=== Urushdan keyingi mashhurlik ===
[[Fayl:ラーメン屋台.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f0/%E3%83%A9%E3%83%BC%E3%83%A1%E3%83%B3%E5%B1%8B%E5%8F%B0.jpg/220px-%E3%83%A9%E3%83%BC%E3%83%A1%E3%83%B3%E5%B1%8B%E5%8F%B0.jpg|thumb| Tokiodagi Ramen doʻkoni]]
Yaponiya [[Ikkinchi jahon urushi]]da magʻlubiyatga uchragach, Amerika armiyasi 1945—1952-yillarda mamlakatni bosib oldi 1945-yil dekabr oyida Yaponiya 42 yil ichidagi eng yomon [[guruch]] hosilini oldi<ref>{{jurnal manbasi|title=Need, Greed, and Protest in Japan's Black Market, 1938-1949|journal=Journal of Social History|volume=35|issue=4|pages=825–858|last=Griffiths|first1=Owen|date=29-avgust 2018-yil|jstor=3790613|doi=10.1353/jsh.2002.0046}}</ref> bu oziq-ovqat taqchilligiga sabab boʻldi, chunki Yaponiya urush paytida guruch ishlab chiqarishni keskin kamaytirdi, chunki ishlab chiqarish Xitoy va Formosa orolidagi koloniyalarga oʻtdi<ref name="ao2018" />. AQSh oziq-ovqat tanqisligi bilan kurashish uchun bozorni arzon bugʻdoy uni bilan toʻldirdi. 1948-yildan 1951-yilgacha Yaponiyada [[non]] isteʼmoli 262 121 tonnadan 611 784 tonnagacha koʻtarildi. Shundan soʻng ramenning ham mashhurligi orta boshladi. Asosan guruch isteʼmol qiluvchi yaponlarning yana bir sevimli taomlaridan biriga aylandi.

=== Zamonaviy davr ===
[[Fayl:Tonkotsu_ramen_-_tokyo_area_June_20_2021.webm|thumbtime=1|thumb|Issiq ''tonkotsu'' ramen, [[Tokio|Tokyo]]]]
1958-yilda tez tayyorlanadigan ugra tayvan-yapon asoschisi va Nissin Foods kompaniyasi raisi Momofuku Ando tomonidan ixtiro qilingan. Yapon soʻroviga koʻra <nowiki>XX</nowiki> asrdagi eng buyuk yapon [[ixtiro]]si deb topilgan.<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=12-dekabr 2000-yil |title=Japan votes noodle the tops |work=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/1067506.stm |access-date=25-aprel 2007-yil}} BBC News</ref>

Bugungi kunda ramen Yaponiyaning eng mashhur taomlaridan biri boʻlib, faqat Tokioda 5 000 ga yaqin ramen doʻkonlari va Yaponiya boʻylab 24 000 dan ortiq ramen doʻkonlari mavjud<ref name="bbc2016">{{Veb manbasi|muallif=Demetriou|ism=Danielle|url=http://www.bbc.com/travel/story/20160223-is-this-japans-best-ramen|ish=BBC Travel|sarlavha=The holy grail of ramen dishes|sana=23-fevral 2016-yil|qaralgan sana=26-avgust 2018-yil}}</ref>. Tokioning Sugamo tumanidagi ramen restorani ''Tsuta'' 2015-yil dekabr oyida Mishel yulduzini oldi<ref name="bbc2016" />.

== Turlari ==
Yaponiyada turli xil ramenlar mavjud boʻlib, ular geografik va sotuvchiga xos farqlarga ega. Ramenda odatda qoʻshimchalar boʻlsa-da, ramenni ikkita asosiy tarkibiy qismga koʻra keng tasniflash mumkin: ugra va bulyon.

=== Ugra ===
[[Fayl:Fresh_ramen_noodle_001.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a8/Fresh_ramen_noodle_001.jpg/220px-Fresh_ramen_noodle_001.jpg|thumb| Yangi ramen ugrasi]]
Koʻpgina ugralar toʻrtta asosiy masalliqdan tayyorlanadi: bugʻdoy uni, tuz, suv va xitoycha {{Nixongo||[[:ja:かん水|かん水]]|kansui}} (xitoycha (鹼水) soʻzidan olingan kansui [[natriy karbonat]] va odatda kaliy karbonat boʻlgan gidroksidi mineral suv turi, shuningdek, baʼzan oz miqdorda fosfor kislotasi. Ramen ugrasi va Udon ugrasi ikkalasi ham bugʻdoydan tayyorlangan va oʻxshash boʻlsa-da, ular turli xil ugralardir.

Ramen turli shakl va uzunliklarda keladi. U qalin, ingichka yoki hatto lentaga oʻxshash, shuningdek, tekis yoki burishgan boʻlishi mumkin.

Anʼanaga koʻra, ramen ugralari qoʻlda tayyorlangan, ammo tobora ommalashib borayotgan ramen restoranlari ortib borayotgan talabni qondirish va sifatni yaxshilash uchun ugra tayyorlash mashinalaridan foydalanishni afzal koʻrishadi. Qoʻlda ishlab chiqarish usullarini taqlid qiluvchi avtomatik ramen ishlab chiqarish mashinalari <nowiki>XX</nowiki> asr oʻrtalaridan beri mavjud<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.miamiherald.com/living/food-drink/article78701612.html|sarlavha=Fusion of cultures nets stellar ramen at Ichimi|ish=miamiherald|til=inglizcha|qaralgan sana=18-yanvar 2019-yil}}</ref>.

=== Bulyon ===
[[Fayl:Ichiran_ramen_by_SkyChen_in_Shibuya,_Tokyo.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/95/Ichiran_ramen_by_SkyChen_in_Shibuya%2C_Tokyo.jpg/220px-Ichiran_ramen_by_SkyChen_in_Shibuya%2C_Tokyo.jpg|thumb| Tonkotsu shoʻrvasidagi ramen]]
Ramen shoʻrva, odatda, tovuq yoki choʻchqa goʻshti asosida tayyorlangan choʻchqa suyaklari, katsuobushi (orkinos boʻlaklari), niboshi (quritilgan sardalyalar)<ref name="MAFF_10Tastes2019">{{Veb manbasi|url=https://www.maff.go.jp/e/data/publish/attach/pdf/index-113.pdf|sarlavha=10 Great Tastes of Japan|sana=18-iyun 2010-yil|qaralgan sana=13-iyul 2021-yil|ish=Ministry of Agriculture, Forestry and Fisheries; Government of Japan|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190828080016/http://www.maff.go.jp/e/data/publish/attach/pdf/index-113.pdf|arxivsana=2019-08-28|til=en}}
</ref>, mol goʻshti suyaklari, shiitake, piyoz va kombu kabi turli masalliqlar bilan birlashtirilgan. Baʼzi zamonaviy ramen bulyonlari ham sabzavotli boʻlishi mumkin. Tare koʻpincha shoʻrva tayyorlash uchun bulyonga qoʻshiladi.

* '''Tonkotsu shoʻrvasi''' (豚骨, “choʻchqa suyagi”; ''tonkatsu'' bilan adashtirmaslik kerak) — odatda shaffof oq rangli koʻrinishga ega bulon. Xitoy ''baytangiga (白湯)'' oʻxshab, u choʻchqa suyaklari, yogʻi va kollagenidan uzoq vaqt davomida yuqori olovda qaynatilgan quyuq bulyonda qilinadi. ''Tonkotsu'' shunchaki bulon boʻlsa-da, baʼzi odamlar '''tonkotsu ramenini''' (Kyushuda keng tarqalgan) alohida lazzat toifasi deb bilishadi<ref name="Davis2016">{{Veb manbasi|url=https://www.tastemade.com/articles/6-glorious-types-of-ramen-you-should-know|sarlavha=6 Glorious Types of Ramen You Should Know|sana=12-fevral 2016-yil|qaralgan sana=31-iyul 2020-yil|ish=Tastemade|muallif=Davis|ism=Elizabeth}}</ref>.
* Tovuq suyagi '''bulyoniga asoslangan Torigara''' (鶏がら, “tovuq suyagi”) shoʻrva asosan Tokioda paydo boʻlgan. Koʻpincha tuz va shoyu ramen uchun asos sifatida ishlatiladi<ref name="Ramen Guide: Types, Regional Varieties & Tokyo's Best Ramen Restaurants">{{Veb manbasi|sana=5-mart 2020-yil|sarlavha=Ramen Guide: Types, Regional Varieties & Tokyo's Best Ramen Restaurants|url=https://matcha-jp.com/en/ramen/2945|kirish sanasi=15-avgust 2021-yil|ish=Ramen Guide|qaralgan sana=2022-10-25|arxivsana=2021-10-30|arxivurl=https://web.archive.org/web/20211030115944/https://matcha-jp.com/en/ramen/2945}}</ref>.

=== Taʼmlar ===
[[Fayl:Japanese_Salt_flavor_Sapporo_Ramen.JPG|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a1/Japanese_Salt_flavor_Sapporo_Ramen.JPG/220px-Japanese_Salt_flavor_Sapporo_Ramen.JPG|thumb| ''Shio'' ramen]]
[[Fayl:Tokyoramen.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/61/Tokyoramen.jpg/220px-Tokyoramen.jpg|thumb| ''Shoyu'' ramen]]
[[Fayl:Dosanko_Akaneri.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/37/Dosanko_Akaneri.jpg/220px-Dosanko_Akaneri.jpg|thumb| ''Miso'' ramen]]
[[Fayl:Muroran_Curry_Ramen_Ajino-Daioh_Muroran_Honten.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2c/Muroran_Curry_Ramen_Ajino-Daioh_Muroran_Honten.jpg/220px-Muroran_Curry_Ramen_Ajino-Daioh_Muroran_Honten.jpg|thumb| ''Karē'' ramen]]

* '''''Shio''''' (塩, “tuz”) ramen toʻrt turdagi eng qadimgi hisoblanadi<ref name="Davis2016"/>. U koʻp miqdorda tuz va tovuq, sabzavot, baliq va dengiz oʻtlarining har qanday kombinatsiyasidan tayyorlangan rangpar, shaffof, sargʻish bulyonga ega. Vaqti-vaqti bilan choʻchqa suyaklari ham ishlatiladi, ammo ular ''tonkotsu'' ramen uchun boʻlgani uchun qaynatilmaydi, shuning uchun shoʻrva yengil va tiniq boʻlib qoladi. 
* Shoyu (醤油, “soya sousi”) ramen tovuq va sabzavot (yoki baʼzan baliq yoki mol goʻshti) bulyoniga asoslangan tiniq jigarrang bulonga ega boʻlib, unga koʻp miqdorda soya sousi qoʻshiladi, natijada tanglayda ancha yengil shoʻrva achchiq, shoʻr va mazali boʻladi. ''U odatda'' ''ninjin'' (sabzi), ''kamaboko'' (baliq kotlet), ''nori'' (dengiz oʻtlari), qaynatilgan tuxum, loviya novdalari yoki [[Murch|qora qalampir]] bilan bezatilgan; vaqti-vaqti bilan shoʻrvada chili yogʻi yoki xitoy ziravorlari ham boʻladi va baʼzi doʻkonlarda odatdagi ''chashu'' oʻrniga toʻgʻralgan mol goʻshti xizmat qiladi.
* '''''Miso''''' ramen 1965-yilda milliy mashhurlikka erishdi. Sapporo Xokkaydoda ishlab chiqarilgan bu noyob yapon ramenida juda koʻp misoni birlashtirgan bulyon mavjud va yogʻli tovuq yoki baliq bulyoni, baʼzan esa ''tonkotsu'' yoki choʻchqa yogʻi bilan aralashtiriladi. ''Miso'' ramen bulyoni kuchli, oʻtkir taʼmga ega boʻladi, shuning uchun u turli xil xushboʻy qoʻshimchalarga mos keladi: achchiq loviya pastasi yoki ''tōbanjan'' ([[:zh:豆瓣酱|kōbanjan]]), sariyogʻ va makkajoʻxori, piyoz, piyoz, loviya novdalari, maydalangan choʻchqa goʻshti, karam, [[Kunjut|kunjut urugʻlar]], oq qalampir, chilli va tugʻralgan sarimsoq keng tarqalgan. 
* '''''Karē''''' (カレー, “kori”) ramen nisbatan yangi, kori shoʻrva bilan pishiriladi. Kori shoʻrva, asosan, choʻchqa suyaklari va sabzavotlardan tayyorlanadi va kori taʼmi beriladi. Ugrasi qalin va jingalak. Qoʻshimchalar orasida chashu, vakame va loviya novdalari mavjud.

=== Bezaklari ===

* Chashu (toʻgʻralgan barbekyu yoki qovurilgan choʻchqa goʻshti)
* [[Batun piyozi|Negi]] (yashil piyoz)
* ''Takana-zuke'' (Tuzlangan va tajribali xantal barglari)
* Ziravorli (odatda tuzlangan) qaynatilgan tuxum (Soya tuxumi (“Ajitsuke Tamago”))
* Fasol yoki boshqa kurtaklar
* Menma (laktat bilan fermentlangan bambuk kurtaklari)
* Kakuni (qovurilgan choʻchqa kublari yoki kvadratchalar)
* Kikurage (yogʻoch quloq qoʻziqorini)
* Nori (quritilgan dengiz oʻtlari)
* Kamaboko (koʻpincha narutomaki deb ataladigan pushti va oq spiral shaklida shakllangan baliq pastasi)
* Kalmar
* Umeboshi (tuzlangan olxoʻri)
* [[Makkajoʻxori]]
* [[Sariyogʻ]]
* Wakame (dengiz oʻtlarining bir turi)
* Zaytun yogʻi
* kunjut yogʻi
* Soya sousi
* [[Sabzavot]]larning boshqa turlari

<gallery mode="packed">
Fayl:Tokyoramen.jpg|Tokio uslubidagi ramen
Fayl:Kitakatara-men.jpg|Kitakata ramen
Fayl:Hakatara-men.jpg|''Tonkotsu'' shoʻrva bilan Hakata ramen
Fayl:Wakayamaramen222.jpg|Vakayama ramen
Fayl:Tsukemen.jpg|''[[Tsukemen]]'' ramen
Fayl:Aburasoba-tokyoarea-feb192020.jpg|''Aburasoba''
Fayl:Takayama ramen.jpg|Takayama ramen
Fayl:Hiyashira-men.jpg|''Xiyashi'' (sovitilgan) ramen
Fayl:Butter Corn Ramen.JPG|Sariyogʻ makkajoʻxori ramen
Fayl:151010 Sapporo ramen at Susukino Sapporo Hokkaido Japan01s.jpg|[[Sapporo]] uslubidagi ramen
Fayl:Muroran-CurryRamen.jpg|Muroran kori ramen
</gallery>

== Yaponiyadagi restoranlar ==
[[Fayl:Ichiran_in_Shinjuku_Kabukicho_2018.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ec/Ichiran_in_Shinjuku_Kabukicho_2018.jpg/220px-Ichiran_in_Shinjuku_Kabukicho_2018.jpg|thumb| Shinjuku Kabukichodagi ramen restorani]]
Ramen turli xil restoranlar va joylarda, jumladan, ramen doʻkonlarida, ''izakaya'' ichimlik korxonalarida, tushlik kafeteryalarida, karaoke zallarida va istirohat bogʻlarida taklif etiladi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.japan.travel/en/guide/ramen/|sarlavha=Ramen 101|muallif=Organization|ism=Japan National Tourism|ish=Japan Travel|til=inglizcha|qaralgan sana=25-iyun 2019-yil}}</ref>.

[[Yaponiyada COVID-19 pandemiyasi|COVID-19 pandemiyasi]] paytida koʻplab ramen restoranlari vaqtincha yopildi, 34 ta zanjir 2020-yil sentyabrgacha bankrotlik toʻgʻrisida ariza berdi. Ramen restoranlari odatda tor va mijozlarni yaqin joylashtiradi, bu esa ijtimoiy masofani qiyinlashtiradi<ref name="returnramen">{{Yangiliklar manbasi |last=McCurry |first=Justin |date=13-noyabr 2020-yil |title=Return of a ramen pioneer gives boost to Japan's Covid-hit restaurant sector |language=inglizcha |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/world/2020/nov/13/return-of-a-ramen-pioneer-gives-boost-to-japans-covid-hit-restaurant-sector |access-date=13-noyabr 2020-yil |issn=0261-3077}}</ref>.

==== Tezkor ramen ====
[[Fayl:Cup_noodles_by_hirotomo_at_Mount_Fuji.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b1/Cup_noodles_by_hirotomo_at_Mount_Fuji.jpg/220px-Cup_noodles_by_hirotomo_at_Mount_Fuji.jpg|thumb| Yaponiyada tezkor ramen]]
Tez tayyorlanadigan ramen ugralari Yaponiyadan Nissin Foods tomonidan 1971-yildan boshlab eksport qilinib, “Oodles of Noodles” nomini oldi<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/6237013.stm "Inventor of instant noodles dies"] [[BBC News]]. 6 January 2007</ref>. 
== Manbalar ==
{{manbalar}}