Рефат Абдураҳмон ўғли Чубаров (1957-йил 22-сентябрда туғилган) – қримлик сиёсатчи ва жамоат арбоби. Украина ва бутун дунё бўйлаб Қрим-татар миллий ҳаракати раҳбари.

Рефат Чубаров

Чубаров 2014 йил
Шахсий маълумотлари
Таваллуди 22-сентябр 1957-йил
Самарқанд, ЎзССР
Миллати татар
Сиёсий партияси Куч ва шараф

Ҳаёти

Чубаров 1957-йил 22-сентябрда Ўзбекистон ССРнинг Самарқанд шаҳрида туғилган. Унинг оиласи 1944-йилда Совет ҳокимияти томонидан Ай Серез қишлоғидан (ҳозирги Мижричия, Судак муниципалитети) депортация қилинган қрим-татарлардан бўлган. Унинг отаси Абдурамон Сейтасан ўғли Чубаров (1931-2014)[1][2]. 1968-йилда Чубаровлар оиласи ўз юртига қайтишга рухсат берилди. Лекин улар Қримнинг жанубий қирғоғига эмас Привилнага (Красноперекопск тумани) жойлашди[1][2].

Чубаров 1983-йилда Москва давлат тарих институтини тамомлаган. Ўқишни тамомлагандан сўнг 1990-йил сентябргача Ригадаги Октябр инқилоби ва Латвия ССР Социалистик қурилиши марказий давлат архивида ишлаган. 1989-йилдан 1991-йилгача Чубаров Рига шаҳар кенгашида минтақавий вакил, Латвия Халқ фронти фраксияси аъзоси сифатида Латвиянинг Совет Иттифоқидан мустақил бўлишини ёқлаган[3].

2013-йилнинг ноябридан буён Қрим-татар халқи мажлиси раиси лавозимида ишлаб келади. Рефат Чубаров 1995—1998-йилларда Қрим Олий Кенгаши раисининг ўринбосари, 1998—2007-йилларда эса Украина халқ депутати лавозимларида ишлаган. У, шунингдек, 2009-йилдан буён Қрим татарларининг Бутунжаҳон конгрессининг президенти сифатида ҳам фаолият юритиб келмоқда[4]. 2014-йилдаҚрим мақоми бўйича ўтказилган референдумини „сирк“ деб атаган[5]. Референдумдан сўнг Россия 2014-йил 18-мартда Қримни аннексия қилди[6].

2014-йил июн ойида Чубаров 2014-йил сентабрида ўтказилган Қримдаги парламент сайловларини бойкот қилишга чақирди[7]. 2015-йил май ойида ФСБнинг Қрим ва Севастопол бўйича бошқармаси Санациясининг 2-қисми бўйича жиноий иш қўзғатилганлигини эълон қилган. Россия Федерацияси Жиноят кодексининг 280.1 („Оммавий ахборот воситаларидан фойдаланган ҳолда Россия Федерациясининг ҳудудий яхлитлигини бузишга қаратилган ҳаракатларга оммавий чақириқлар“) моддасини бунга асосо қилиб олган. Департаментга кўра, „2015-йил апрел ойида Украина фуқароси Рефат Чубаров Украина оммавий ахборот воситаларидан бирига берган интервюсида Қримни Украинага қайтаришга чақирган“.

2018-йил 1-ноябрда у Россия ҳукумати санксия қўйган украиналик шахслар рўйхатига киритилди[11]. 2021 йил 1 июнда у Қрим Олий суди томонидан Россия Федерацияси Жиноят кодексининг 280 ва 280.1-моддалари билан айбдор деб топилди ва сиртдан 6 йилга озодликдан маҳрум қилинди[12][13].

2021-йил 1-июн куни Рефат Чубаров Қримда оммавий тартибсизликлар уюштирганликда айбланиб, сиртдан олти йилга қамоқ ва жаримага тортилган эди. Хусусан, Рефат Чубаров оммавий тартибсизликлар уюштирганликда (Россия Федерацияси Жиноят кодексининг 212-моддаси 1-қисми) ва Россия Федерацияси ҳудудий яхлитлигини бузишга оммавий чақириқларда (Россия Федерацияси Жиноят кодексининг 280.1-моддаси 1-қисми ва 2-қисми) айбдор деб топилди. Россия Федерацияси Жиноят кодекси)[14].

Чубаров 2015-йил 15-майдан Петро Порошенко блоки аъзоси сифатида Олий Рада (Украина парламенти) депутати бўлди[3]. У 2014-йилги Украина парламент сайловларида ушбу партиянинг сайлов рўйхатида 71-ўринни эгаллаган[3].

2015-йил ноябр ойида Россия Чубаровни Интерпол қидирув рўйхатига киритишга уриниб кўрди[8]. Россия Чубаровни Қримни Россиядан ажратишга чақиришда айблади[8].

Қрим-татар халқи мажлиси „экстремистик ташкилот“ деб топилди ва 2016-йил 26-апрелда Қрим Олий суди томонидан тақиқланди[9].

Чубаров яна 2019-йил июл ойида Украина парламент сайловларида иштирок этди, бу сафар „Куч ва шараф“ партияси томонда бўлди[10]. Аммо сайловда партия 3,82% овоз олди, бу 5%лик сайлов чегарасидан ўтиш учун етарли бўлмади ва шу тариқа парламентдаги ўринларга эга бўлмади[11].

Умумий позицияси

2014-йил 6-март куни Рефат Чубаров Қрим Автоном Республикаси аҳолисини „Қрим референдумини“ бойкот қилишга чақирган, чунки уни ўтказиш тўғрисидаги қарор „ноқонуний қабул қилинган“ деб ҳисоблаган. Хромадске телеканалида сўзлаган Чубаров, Қрим-татар халқи мажлисининг қарорига кўра, Қрим татарлари босим остидаги референдумни тан олмаслигини айтган. 2014-йил 15-март куни Қрим-татар халқи мажлиси сайтида Чубаров яна бир бор „Қрим референдуми“ бўйича ўз нуқтаи назарини билдириб, „2014-йил 16-март куни Қримда референдум ўтказилмайди бу референдум эмас масхарабозлик ва сирк хисобланади сабаби бу иш қуролли аскарлар ниқоби остида бўлиб ўтади“.

2014-йил 3-октябр куни Россияда татар халқи Миллий Мажлиси раиси, фаол, ёзувчи Фаузия Байрамова устидан бўлиб ўтган суд жараёнини шарҳлар экан, Чубаров шундай фикрларни таъкидлаган: „Қримнинг эркин ривожланиши, Россия Федерацияси томонидан босиб олинишига қарши ҳаракат билан, мустақил Украинанинг бир қисми сифатида ва Қрим-татар халқининг ўз тақдирини ўзи белгилаш ҳуқуқини ҳурмат қилган ҳолда белгиланади. Бундан ташқари Қрим-татрларнинг барча аҳолиси инсон ҳуқуқлари ва асосий эркинликларини ҳурмат қилиш асосида таъминланиши лозим“.

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 „Пішов з життя батько Чубарова“. Укринформ (2014-йил 30-март). 2014-йил 3-апрелда асл нусхадан архивланган.
  2. ↑ 2,0 2,1 Диэд фатҳер оф Чубаров.
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 (украинча)/(wебсите ҳас аутоматиc Гоогле Транслате оптион) Шорт биограпҳй, ЛИГА
  4. ↑ „Биограпҳй оф Рефат Чубаров“ (ук). 2014-йил 3-мартда асл нусхадан архивланган.
  5. ↑ „Cримеанс Воте то Леаве Украине, Жоин Руссиа“. АП. АБC Неwс (2014-йил 16-март), с. 2. 2014-йил 17-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 5-март.
  6. ↑ „Путин сигнс треатй то адд Cримеа то мап оф Руссиа“. Тҳе Cонcорд Монитор (2014-йил 19-март). 2014-йил 20-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 20-март.
  7. ↑ „Cримеан Татарс: Межлис То Бойcотт Парлиаментарй Элеcтионс“. УНПО (2014-йил 13-июн). Қаралди: 2014-йил 22-июн.
  8. ↑ 8,0 8,1 МП Чубаров но лонгер wантед бй Интерпол – Аваков, Интерфах Украине (2015-11-11)
  9. ↑ Cримеан cоурт банс Татар рулинг бодй ин блоw то миноритй, Тҳестар.cом.мй (26 Април 2016)
  10. ↑ „Леадер оф Стренгтҳ анд Ҳонор партй Смешко намес фирст тен леадерс он лист оф cандидатес ин парлиаментарй элеcтион“.
  11. ↑ CЕC cоунц 100 перcент оф воте ин Украинеъс парлиаментарй элеcтионс, Укринформ (26 Жулй 2019)