Регулус — Шер юлдуз туркумидаги энг ёрқин юлдуз ва тунги осмондаги энг ёрқин юлдузлардан бири[1].

Регулус қуёш тизимидан тахминан 77,5 ёруғлик йили масофасида жойлашган. Қадимги араб тилида бу юлдуз Калб ал-Асад (қлб ạлạ̉сд) деб аталган, яъни „шернинг юраги“; баъзан бу ном лотин тилига таржимада топилган — Cор Леонис. Қадимги ҳинд астрономиясида Регулус Накшатра Магҳа билан мос келади[2]. Алпҳа Шери биринчи катталикдаги юлдузлар рўйхатида охирги ҳисобланади, чунки кейинги энг ёрқин Адара 1,50м магнитудага эга, бу уни иккинчи катталикдаги юлдузга айлантиради. Осмондаги барча энг ёрқин юлдузлар ичида Регулус эклиптикага энг яқин, Қуёш ҳар йили 23-августда унга энг кичик масофада яқинлашади[3]. Бу, шунингдек, Регулус вақти-вақти билан Ой томонидан яширинганлигини англатади.

Хусусиятлари

Регулус Шер ва Юпитер юлдуз туркумидаги (Регулуснинг пастда ва чап томонида) 2004-йил

Регулуснинг массаси Қуёшникидан тахминан 3,5 баравар катта. Бу ёш юлдуз, ёши бир неча юз миллион йил. У жуда тез айланади, айланиш даври бор-йўғи 15,9 соатни ташкил қилади[4]. Бу тортишишнинг қорайишига олиб келади, бунда юлдузнинг қутблари экваторига қараганда сезиларли даражада (50 %) иссиқроқ ва беш марта ёрқинроқ бўлади. Агар Регулус атиги 14 % тез айланса, марказга йўналтирилган тортишиш кучи юлдузни парчаланишига йўл қўймаслик учун етарли бўлмас эди. Регулуснинг айланиш ўқи юлдузнинг космосдаги ҳаракат йўналишига деярли тўғри келади[5].

Маҳаллий қабариқнинг тузилиши. Регулус, Қуёш ва бошқа юлдузларнинг ҳолати кўрсатилган. Тасвир шундай йўналтирилганки, Галактика марказига энг яқин юлдузлар унинг тепасида жойлашган.

Регулус шимолидаги осмонда 20 ёй дақиқада[6], бизнинг Сомон йўли галактикамизнинг сунъий йўлдоши бўлган Шер И митти сфероид галактикаси мавжуд.

Тадқиқот

2011-йил апрел ойи ўрталарида Мичиган университети астрономлари тўртта телескопдан келган ёруғликни бирлаштирган оптик асбоб ёрдамида Регулас ҳақидаги маълумотларни тасвирлаш ва аниқлаштиришга муваффақ бўлишди. Улар қарийб 100 йил давомида мавжуд бўлган Вон Зайпел теоремасини ҳам рад этдилар[7].

2021-йил 9-март, УТC 20:08 дан 20:23 гача 9 километрлик астероид (2589) Даниэл (+16,9м) Регулус юлдузини қоплади. Максимал қамров муддати тахминан 1 сония эди[8].







Манбалар

  1. ↑ „архив нусхаси“. 2022-йил 13-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 3-ноябр.
  2. ↑ „архив нусхаси“. 2022-йил 13-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 3-ноябр.
  3. ↑ „архив нусхаси“. 2022-йил 13-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 3-ноябр.
  4. ↑ ҳттпс://прокоcмоc.ру/звездй/регул/регул-королевская-звезда/[сайт ишламайди]
  5. ↑ {{{заглавие}}}.
  6. ↑ две трети Лунного диска
  7. ↑ „Съёмка поверхности звезды торпедировала вековой закон“. 24-апрел 2011-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 20-апрел 2011-йил.
  8. ↑ „архив нусхаси“. 2022-йил 13-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 3-ноябр.