Ziyosfera

Ronald Reagan: Versiyalar orasidagi farq

Avtomatik translit va nom yoʻnaltirishi: Ronald Reagan
Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.
#YOʻNALTIRISH [[Ronald Reagan]]
{{Davlat arbobi bilgiqutisi
| ismi                      = Ronald Reygan
| tasvir                    = Ronald Reagan 1981 presidential portrait.jpg
| uzunlik                  =
| izoh                      = Rasmiy portret (1981)
| tartib                    = 40
| lavozim                  = [[AQSh prezidenti|Amerika Qoʻshma Shtatlari Prezidenti]]
| boshlanish davri          = 20-yanvar 1981-yil
| tugash davri              = 20-yanvar 1989-yil
| oʻtmishdoshi              = [[Jimmy Carter|Jimmi Karter]]
| vorisi                    = [[George H. W. Bush| Jorj G. U. Bush]]
| tartib_2                  = 33
| lavozim_2                = [[Kaliforniya]] [[gubernator]]i
| boshlanish davri_2        = 2-yanvar 1967-yil
| tugash davri_2            = 6-yanvar 1975-yil
| prezident_2              =
| oʻtmishdoshi_2            = [[Pat Brown|Pat Braun]]
| vorisi_2                  = [[Jerry Brown|Jerri Braun]]<ref>{{yangiliklar manbasi |last1=Sullivan |first1=Colin |title=Jerry Brown's Environmental Record Runs Deep |url=https://archive.nytimes.com/www.nytimes.com/gwire/2010/10/08/08greenwire-jerry-browns-environmental-record-runs-deep-44334.html |access-date=29-oktyabr 2020-yil |work=[[The New York Times]] |date=8-oktyabr 2010-yil}}</ref>
| tartib_3                  =
| lavozim_3                =
| boshlanish davri_3        =
| tugash davri_3            =
| premyer_3                =
| oʻtmishdoshi_3            =
| vorisi_3                  =
| tugʻilgan paytidagi ismi  = Ronald Wilson Reagan
| tugʻilgan sanasi          = {{tugʻilgan sanasi|1911|2|6}}
| tugʻilgan joyi            = [[Tampico|Tampiko]], [[Illinoys]], AQSh
| vafot sanasi              = {{vafot sanasi va yoshi|2004|6|5|1911|1|6}}
| vafot joyi                = [[Los-Anjeles]], [[Kaliforniya]], AQSh
| vafot sababi              =
| fuqaroligi                = {{AQSh}}
| millati                  =
| partiya                  = [[Respublikachilar partiyasi|Respublikachilar]] (1962-yildan)
| boshqapartiya            = [[Demokratlar partiyasi|Demokratlar]] (1962-yilgacha)
| boʻyi                    = 185 [[Santimetr|sm]]
| turmush_oʻrtogʻi          = {{unbulleted list|{{Nikoh|[[Jane Wyman|Jeyn Uayman]]|1940|1949|end=divorced}}|{{Nikoh|[[Nancy Reagan|Nenci Devis]]|1952}}}}
| bolalari                  = Maurin Reygan, Petti Devis, Ron Reygan, Kristin Reygan
| ota-onasi                = {{Plainlist|
* Jek Reygan
* Nelli Uilson Reygan
}}
| qarindoshlari            =
| istiqomat joyi            =
| taʼlim                    = Eureka kolleji
| kasbi                    = {{hlist|Siyosatchi|aktyor|muallif|radioeshittiruv boshlovchisi}}
| mukofotlari              =
| imzo                      = Ronald Reagan Signature2.svg
| sayt                      =
}}
'''Ronald Uilson Reygan''' ([[Ingliz tili|inglizcha]]: Ronald Wilson Reagan; [[6-fevral]] [[1911-yil]] — [[5-iyun]] [[2004-yil]]) [[amerikalik]] [[siyosatchi]] boʻlib, 1980-yildan 1988-yilga qadar [[Amerika Qoʻshma Shtatlari]]ning 40-[[AQSh prezidenti|prezident]]i lavozimini bajargan. [[Respublikachilar partiyasi]] aʼzosi boʻlgan Reygan bungacha 1967-yildan 1967-yilga qadar [[Kaliforniya]] shtatining 33-gubernatori vazifasida faoliyat yuritgan. U, shunigdek, [[Gollivud]] aktyori va kasaba uyushmasi prezidenti sifatida ham tanilgan.
 
Reygan [[Illinoys]] shtatining Tampiko shahrida qasshoq oilada dunyoga kelgan. 1932-yili u Eureka kollejini tugatdi va [[Ayova]] shtatidagi radiostansiyalarda sport sharhlovchisi sifatida ishlashni boshladi. 1937-yili Reygan Kaliforniya shtatiga koʻchib oʻtdi hamda aktyor sifatida ish topib, bir nechta filmlarda rol ijro etdi. 1947-yildan 1952-yilgacha Reygan Screen Actors Guild („Kino aktyorlari gildiyasi“) prezidenti vazifasini bajardi. 1950-yillarda u televideniyedagi faoliyatini boshlab, General Electric shirkati vakili sifatida ishladi. 1959-yildan 1960-yilga qadar qayta Screen Actors Guild prezidenti oʻlaroq faoliyat yuritdi. 1964-yilga kelib, Reygan Respublikachilardan [[Barry Goldwater|Barri Golduoter]]ning prezidentlik saylovoldi kurashida faol qatnashdi. Bu saylovoldi kurash davomidagi mashhur „A Time for Choosing“ („Tanlov vaqti“) nomli nutqi ortidan Reygan konservativ arbob oʻlaroq obroʻ-eʼtibor qozondi. Oʻziga ancha tarafdorlar yigʻib olgan Reygan 1966-yili Kaliforniya shtati gubernatori etib saylandi. Gubernatorlik davrida u soliqlarni oshirdi, shtat budjeti defitsitini profitsitga aylantirdi, UC Berkeleydagi namoyishchilarga qarshi chiqib, norozilik namoyishlari paytida Milliy gvardiya qoʻshinini u yerga kiritishga buyruq berdi.
 
1979-yil noyabrda Reygan 1980-yilgi prezidentlik saylovlarida Respublikachilar partiyasidan nomzod sifatida qatnashishini bildirdi. U saylovda [[Demokratlar partiyasi]]dan amaldagi prezident [[Jimmy Carter|Jimmi Karter]] ustidan gʻalaba qozondi. 69 yoshida prezidentlik lavozimiga kirishgan Reygan AQSh tarixidagi eng keksa prezident boʻldi. U 1984-yilgi prezidentlik saylovlarida ham qatnashib, Demokratlar partiyasidan nomzod [[Walter Mondale]]ni magʻlub etdi va ikkinchi muddatga qayta prezident etib saylandi. Mondale Carter prezidentligi davrida vitse-prezident vazifasini bajargan<ref name="murse1">{{veb manbasi| title=The Most Lopsided Presidential Elections in U.S. History: How a Landslide is Measured| last=Murse| first=Tom| date=28-yanvar 2019-yil| url=https://www.thoughtco.com/landslide-presidential-elections-by-electoral-votes-3367489| publisher=ThoughtCo| access-date=9-mart 2019-yil}}</ref>.
 
Prezidentlik davrida Reygan „konservativ inqilob“ siyosatini eʼlon qilib, 70-yillarda yuz bergan iqtisodiy muammoni hal qilish yoʻllarini koʻrsatdi, u tarixda „reyganomika“ deb nom oldi. Unga koʻra, soliqlarning miqdori kamaytirilgan, investitsiyalarga toʻsiq boʻlgan davlat yoʻriqnomalarini bekor qilish yoki ixchamlashtirish va shu yoʻl bilan iqtisodning oʻsishini taʼminlash koʻzda tutilgan. Soliqlar birinchi yili 25 % qolgan, 2 yil mobaynida 10 %dan kamaytirilgan. Reygan tashqi siyosatda [[Afgʻoniston]]ga bostirib kirgan [[Sovet Ittifoqi]]ga nisbatan „yovuzlik imperiyasi“ siyosatini oʻtkazdi. 1983-yilda [[Grenada]] oroli bosib olindi, 1986-yilda [[Liviya]] havodan bombardimon qilindi<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>.
 
==Dastlabki hayoti==
[[Fayl:Ronald Reagan Boyhood Home (8030104930).jpg|thumb|left|Ronald Reaganning bolaligi oʻtgan uy ([[Dixon, Illinois]]).]]
 
Ronald Uilson Reygan 1911-yil 6-fevralda [[Illinoys]] shtatining Tampiko shahrida dunyoga keldi. Otasi [[Jack Reagan|Jek Reygan]], onase esa [[Nelle Wilson Reagan|Nelli Klayd]] (qizlik familiyasi Uilson) boʻlib, Ronald ularning kenja oʻgʻli boʻlgan<ref name=nrhp/> Jek sotuvchi boʻlib, uning ota-onasi (Ronaldning bobo va buvisi) [[Irlandiya]]ning Tipperary grafligidan koʻchib kelgan immigrantlar boʻlgan<ref>Terry Golway, ''Ronald Reaganʼs America'' (2008) p. 1.</ref>.. Nelle esa kelib chiqishiga koʻra, [[ingliz]] va [[shotland]] millatlariga mansub ajdodlarga ega boʻlgan<ref name="pk 4">Kengor, p. 4.</ref>. Ronaldning akasi Nil Reygan boʻlib, u reklama sohasida ishlagan<ref>{{yangiliklar manbasi|title=Neil Reagan, 88, Ad Executive And Jovial Brother of President|author=Lynette Holloway|url=https://www.nytimes.com/1996/12/13/us/neil-reagan-88-ad-executive-and-jovial-brother-of-president.html|work=[[The New York Times]]|date=13-dekabr 1996-yil|access-date=22-mart 2009-yil}}</ref>.
 
Reyganning otasi oʻgʻliga niderlandcha soch turmagi ortidan „niderland“ deb laqab qoʻygan<ref name="RRfacts">{{veb manbasi|title=Facts about Ronald Reagan|url=https://www.reaganlibrary.gov/sreference/facts-ronald|access-date=24-mart 2019-yil|publisher=Ronald Reagan Presidential Library and Museum}}</ref>. Reyganning oilasi moliyaviy sabablarga koʻra, tez-tez Illinois shtatidagi bir nechta shaharlarga ([[Monmouth (Illinois)|Monmaut]], [[Galesburg (Illinois)|Geylsburg]] va [[Chikago]]) koʻchib, yashash manzillarini oʻzgartirib turardi<ref>{{yangiliklar manbasi|url=http://www.suntimes.com/news/metro/3637552-418/reagan-university-president-park-building.html|title=Is Ronald Reagan's Chicago boyhood home doomed?|work=Chicago Sun-Times|access-date=12-iyun 2012-yil|last=Janssen|first=Kim|archive-url=https://web.archive.org/web/20111202005705/http://www.suntimes.com/news/metro/3637552-418/reagan-university-president-park-building.html|archive-date=2-dekabr 2011-yil}}</ref>. 1919-yili uning oilasi Tampiko shahriga qaytishdi. Oila bu shahardagi H. C. Pitney Variety doʻkoni yuqorisida Illinois shtatining [[Dixon]] shahriga koʻchishgunga qadar istiqomat qilishdi<ref name=nrhp>{{yangiliklar manbasi|url=http://gis.hpa.state.il.us/hargis/PDFs/201351.pdf|title= Main Street Historic District, National Register of Historic Places Nomination Form|date=1-aprel 1982-yil|publisher=Illinois Historic Preservation Agency|access-date=27-iyul 2007-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20070807213939/http://gis.hpa.state.il.us/hargis/PDFs/201351.pdf|archive-date=7-avgust 2007-yil}}</ref><ref>{{yangiliklar manbasi|url=http://www.boston.com/news/nation/articles/2004/06/06/reagan_all_american_dies_at_93/|title=Reagan, all-American, dies at 93|date=6-iyun 2004-yil|author=Schribman, David|work=The Boston Globe|access-date=17-yanvar 2008-yil}}</ref>.
== Aktyor sifatida karyerasi ==
 
Reygan 1932-yili Eureka kollejini tamomlab, Iowa shtatidagi radiostansiyalarda sport sharhlovchisi sifatida ishlaydi<ref>Brands, ''Reagan'' (2015) pp.&nbsp;24-31.</ref>.
 
[[Fayl:Ronald Reagan in The Bad Man (1941).png|thumb|''The Bad Man'' (1941)]]
 
[[Warner Bros.]] studiyasi bilan yetti yillik shartnoma imzoladi<ref>Brands, ''Reagan'' (2015) pp.&nbsp;35-41.</ref><ref name="agpi">{{yangiliklar manbasi|newspaper=The Washington Post|title=Actor, Governor, President, Icon|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/articles/A18329-2004Jun5.html|date=6-iyun 2004-yil|access-date=26-yanvar 2008-yil|author=Cannon, Lou|page=A01|author-link=Lou Cannon}}</ref>.
 
U aktyor oʻlaroq ilk rolini 1937-yilda suratga olingan ''[[Love Is on the Air]]'' filmida jonlantirdi. 1939-yil oxiriga kelib, 19 ta filmda suratga tushdi<ref>{{veb manbasi|url=http://www.reaganfoundation.org/reagan/biography/hollywood_years.asp|title=Ronald Reagan > Hollywood Years|publisher=Ronald Reagan Presidential Foundation|access-date=28-mart 2007-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20070312120428/http://www.reaganfoundation.org/reagan/biography/hollywood_years.asp|archive-date=12-mart 2007-yil|url-status=dead}}</ref>. 1940-yilda ''Santa Fe Trail'' filmida suratga tushishidan avval u ''Knute Rockne, All American'' filmida George Gipp obrazini gavdalantirdi; buning ortidan „Gipper“ taxallusini oldi<ref name="Cannon15">Cannon & Beschloss (2001), p. 15.</ref>. 1941-yili eksponentlar ovoziga koʻra, Reygan Gollivuddagi yosh avlodning beshinchi eng mashhur yulduzi, deb topildi<ref>{{yangiliklar manbasi|url=http://nla.gov.au/nla.news-article8208562|title=Cupid's Influence on the Film Box-office.|newspaper=The Argus (Melbourne, Vic. : 1848–1956)|location=Melbourne, Vic.|date=4-oktyabr 1941-yil|access-date=24-aprel 2012-yil|page=7 Supplement: The Argus Week–end Magazine|publisher=National Library of Australia}}</ref>.
 
== Filmografiyasi ==
[[Fayl:26YearOld Ronald Reagan in Hollywood 1937.ogv|thumb|thumbtime=2:13|''Love is on the Air'' filmi treyleri (1937)]]
[[Fayl:Dark Victory trailer group shot.jpg|thumb|''Dark Victory'' (1939)]]
[[Fayl:Brother rat screenshot.jpg|thumb|Reygan va Jeyn Uayman ''Brother Rat'' (1938) filmida]]
[[Fayl:Santa Fe Trail 2.jpg|thumb|Ronald Reygan va Errol Flinn ''Santa Fe Trail'' filmida]]
[[Fayl:Kings Row (1942)-trailer.ogv|thumb|thumbtime=1:36|alt=photograph of two men|''Kings Row'' (1942)]]
[[Fayl:This is the Army (clip).ogv|thumbtime=1:03|thumb|alt=photograph of a man and woman|Ronald Reygan va Joan Lesli ''This is the Army'' (1943) filmida]]
[[Fayl:Hellcats of the Navy Trailer.ogv|thumbtime=50.2|thumb|Ronald Reygan va Nensi Devis ''Hellcats of the Navy'' (1957) filmida.]]
[[Fayl:Ronald Reagan in The Killers trailer.jpg|thumb|alt=photograph of a man|Ronald Reygan ''The Killers'' (1964) filmida.]]
{| class="wikitable"
|+ Ronald Reygan suratga tushgan filmlar
! Yil
! Nom
! Rol
! Izohlar/Manbalar
|-
|rowspan=2|1937
|''Love Is on the Air''
|Andy McCaine
|Film debyut; [[Warner Brothers]]
|-
|''Hollywood Hotel''
|Radio Announcer
|ovoz bergan
|-
|rowspan=9|1938
|''Sergeant Murphy''
|Zobit Dennis Reilley
|
|-
|''Swing Your Lady''
|Jack Miller
|
|-
|''Accidents Will Happen''
|Eric Gregg
|
|-
|''Cowboy from Brooklyn''
|Pat Dunn
|
|-
|''The Amazing Dr. Clitterhouse''
|Radio sharhlovchi
|ovoz bergan
|-
|''Boy Meets Girl''
|Radio Announcer at Premiere
|ovoz bergan
|-
|''Girls on Probation''
|Neil Dillon
|
|-
|''Brother Rat''
|Dan Crawford
|Rafiqasi Jane Wyman bilan
|-
| ''Going Places''
|Jack Withering
|
|-
|rowspan=8|1939
|''Secret Service of the Air''
|Lieutenant „Brass“ Bancroft
|Bancroft filmlar seriyasining birinchisi
|-
|''Dark Victory''
|Alec Hamm
|
|-
|''Code of the Secret Service''
|Lieutenant „Brass“ Bancroft
|Bancroft filmlar seriyasining ikkinchisi
|-
|''Naughty but Nice''
|Ed „Eddie“ Clark
|
|-
|''Hell’s Kitchen''
|Jim Donohue
|
|-
|''The Angels Wash Their Faces''
|Okrug prokurori Patrick „Pat“ Remson
|
|-
|''Smashing the Money Ring''
|Lieutenant „Brass“ Bancroft
|Bancroft filmlar seriyasining uchinchisi
|-
| ''Sword Fishing''
|sharhlovchi
|ovoz bergan
|-
|rowspan=7|1940
|''Brother Rat and a Baby''
|Dan Crawford
|Rafiqasi Jane Wyman bilan
|-
|''An Angel from Texas''
|Marty Allen
|Rafiqasi Jane Wyman bilan
|-
|''Murder in the Air''
|Lieutenant „Brass“ Bancroft
|Bancroft filmlar seriyasining toʻrtinchisi
|-
|''Knute Rockne, All American''
|George „The Gipper“ Gipp
|"Win One for the Gipper"
|-
|''Tugboat Annie Sails Again''
|Eddie Kent
|Rafiqais Jane Wyman bilan
|-
|''Alice in Movieland''
|oʻzi
|Filmdan bu sahna olib tashlangan<ref>{{veb manbasi |url=http://www.tcm.com/this-month/article/142631%7C143136/Jean-Negulesco-Shorts.html |title=Jean Negulesco Shorts |author=Stephanie Thames |publisher=Turner Entertainment Networks |access-date=20-iyun 2012-yil}}</ref>
|-
|''Santa Fe Trail''
|George Armstrong Custer
|
|-
|rowspan=4|1941
|''The Bad Man''
|Gilbert „Gil“ Jones
|[[Metro-Goldwyn-Mayer]]
|-
|''Million Dollar Baby''
|Peter „Pete“ Rowan
|
|-
|''International Squadron''
|Jimmy Grant
|
|-
|''Nine Lives Are Not Enough''
|Matt Saywer
|
|-
|rowspan=6|1942
|''Recognition of the Japanese Zero Fighter''
|Lt. Saunders
|[[Qisqa hajmli film]]
|-
| ''Kings Row''
|Drake McHugh
| „Eng yaxshi film“ nominatsiyasida [[Oscar]]ga nomzod
|-
|''Juke Girl''
|Steve Talbo
|
|-
|''Mister Gardenia Jones''
|Gardenia Jones
|
|-
|''Desperate Journey''
|Johnny Hammond
|
|-
| ''Beyond the Line of Duty''<ref name="Helfer25">Helfer, Andrew (author), Steve Buccatello (artist), and Joe Station (artist). ''Ronald Reagan: A Graphic Biography''. ''Hill and Wang''. 25.</ref>
|sharhlovchi
|ovoz bergan
|-
|rowspan=4|1943
|''Cadet Classification''
|sharhlovchi
|Qisqa hajmli film
|-
| ''The Rear Gunner''<ref name="Helfer25"/>
|Lieutenant Ames
|
|-
| ''For God and Country''
|Father Michael OʻKeefe
|Qisqa hajmli film
|-
| ''This Is the Army''
|Cpl. Johnny Jones
|
|-
|rowspan=4|1945
|''Target Tokyo''
|sharhlovchi<ref name="Helfer25"/><ref name="PBS">"[https://www.pbs.org/wgbh/amex/pacific/sfeature/sf_target.html Target Tokyo] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20160830191429/http://www.pbs.org/wgbh/americanexperience/features/bonus-video/pacific-target-tokyo/ |date=30-avgust 2016-yil }}." ''Victory in the Pacific''. ''PBS''. Accessed 9-oktyabr 2008-yil.</ref>
|ovoz bergan
|-
| ''The Fight for the Sky''
|sharhlovchi
|ovoz bergan<br />qisqa hajmli film
|-
| ''The Stilwell Road''
|sharhlovchi
|ovoz bergan
|-
|''Wings for This Man''
|sharhlovchi
|ovoz bergan
|-
|rowspan=3|1947
|''Stallion Road''
|Larry Hanrahan
|
|-
|''That Hagen Girl''
|Tom Bates
|
|-
|''The ovoz bergan of the Turtle''
|Sergeant Bill Page
|''One for the Book''
|-
|rowspan=5|1949
|''John Loves Mary''
|John Lawrence
|
|-
|''Night Unto Night''
|John Galen
|
|-
|''The Girl from Jones Beach''
|Bob Randolph
|
|-
|''The Hasty Heart''
|Yank
|
|-
|''Itʼs a Great Feeling''
|Cameo
|
|-
|1950
|''Louisa''
|Harold „Hal“ Norton
|
|-
|rowspan=4|1951
|''The Big Truth''
|sharhlovchi/boshlovchi
|ovoz bergan
|-
|''Storm Warning''
|Burt Rainey
|
|-
|''The Last Outpost''
|Captain Vance Britten
|boshqa nomi ''Cavalry Charge''; [[Paramount Pictures]]
|-
|''Bedtime for Bonzo''
|Professor Peter Boyd
|[[Universal Pictures|Universal]]
|-
|rowspan=3|1952
|''Hong Kong''
|Jeff Williams
|Paramount Pictures
|-
|''The Winning Team''
|Grover Cleveland Alexander
|Warner Brothers
|-
|''Sheʼs Working Her Way Through College''
|Professor John Palmer
|Warner Brothers
|-
|rowspan=2|1953
|''Tropic Zone''
|Dan McCloud
|Paramount Pictures
|-
|''Law and Order''
|Frame Johnson
|Universal
|-
|rowspan=2|1954
|''Prisoner of War''
|Webb Sloane
|Metro-Goldwyn-Mayer
|-
|''Cattle Queen of Montana''
|Farrell
|RKO Radio Pictures
|-
| 1955
|''Tennesseeʼs Partner''
|Cowpoke
|RKO Radio Pictures
|-
| 1957
|''Hellcats of the Navy''
|Commander Casey Abbott
|Co-starring Nancy Davis; Columbia Pictures
|-
| 1961
|''The Young Doctors''
|sharhlovchi
|ovoz bergan; United Artists
|-
| 1963
|''Heritage of Splendor''
|sharhlovchi
|ovoz bergan<br />qisqa hajmli film
|-
| 1964
|''The Killers''
|Jack Browning
|Final film, Universal
|-
|}
 
==Galereya==
<gallery widths="180" heights="240" class="center">
Fayl:Portrait of Ronald Reagan Neil Reagan Jack Reagan and Nelle Reagan in Galesburg Illinois - DPLA - ea1ffc8ca600cce90c5b9f65eed472c2.jpg|{{circa}} 1916-17-yillar. ''Chapdan oʻngga:'' Jek (ota), Nil (aka), Reygan va Nelli (ona)
Fayl:Ronald Reagan in Dixon, Illinois, 1920s.jpg|1920-yillar. [[Illinois|Illinoys]] shtati [[Dixon]] shahri.
Fayl:Ronald Reagan in General Electric Theater.jpg|{{circa|lk=no|1960}}. ''General Electric'' teatri
Fayl:Ronald Reagan with cowboy hat 12-0071M edit.jpg|1976-yil. Reygan Rancho del Cielo shahridagi uyida.
Fayl:Ronald Reagan 1985 presidential portrait.jpg|1985-yil. Ikkinchi rasmiy portreti.
</gallery>
 
== Manbalar ==
{{manbalar}}
 
== Oʻqish uchun ==
 
{{Refbegin}}
* {{kitob manbasi| last1 = Reagan| first1 = Nancy| last2 = Novak| first2 = William| title = My Turn: The Memoirs of Nancy Reagan| year = 1989| publisher = Random House| location = New York| isbn = 978-0-394-56368-8 | title-link = My Turn (memoir)}} H. W. Brands ''Reagan: The Life'' (2015) p.&nbsp;743 says „she wrote one of the most candid and at times self-critical memoirs in recent American political history.“
* {{kitob manbasi|author=Reagan, Ronald|title=An American Life|url=https://archive.org/details/americanlife00reag|url-access=registration|year=1990|publisher=Simon & Schuster|location=New York|isbn=978-0-6716-9198-1}}
* {{kitob manbasi|author=Reagan, Nancy|author-link=Nancy Reagan|title=I Love You, Ronnie: The Letters of Ronald Reagan to Nancy Reagan|url=https://archive.org/details/iloveyouronniele0000nanc|year=2002|publisher=Random House|location=New York|isbn=978-0-375-76051-8}}
* {{kitob manbasi|author=Reagan, Ronald|title=Reagan: A Life in Letters|url=https://archive.org/details/reaganlifeinlett0000kiro|year=2003|publisher=Simon & Schuster|location=New York|isbn=978-0-7432-1967-9|editor-last1=Skinner|editor-first1=Kiron K.|editor-last2=Anderson|editor-first2=Annelise|editor-last3=Anderson|editor-first3=Martin}}
* {{kitob manbasi|author=Reagan, Ronald|title=The Reagan Diaries|year=2007|publisher=HarperCollins|location=New York|isbn=978-0-0608-7600-5|editor-last=Brinkley|editor-first=Douglas|url=https://archive.org/details/reagandiaries00reag}}
{{Refend}}
 
* Johns, Andrew L., ed. ''A Companion to Ronald Reagan'' (Wiley-Blackwell, 2015). xiv, 682 pp.; topical essays by scholars emphasizing historiography; [http://onlinelibrary.wiley.com/book/10.1002/9781118607770 contents free at many libraries]
* Kengor, Paul. „Reagan among the professors: His surprising reputation.“ ''Policy Review'' 98 (1999): 15+. Reports that " many articles in the top journals have been fair, as have a number of influential books…from respected historians, presidential scholars, and political scientists—people who were not Reagan supporters and are certainly not right-wingers.
== Havolalar ==
{{Commons turkum}}
* [http://www.reaganfoundation.org/ Ronald Reagan Jamgʻarmasi] {{ref-en}}
* [https://www.whitehouse.gov/about-the-white-house/presidents/ronald-reagan/ Oq uy biografiyasi] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20211008131410/https://www.whitehouse.gov/about-the-white-house/presidents/ronald-reagan/ |date=2021-10-08 }} {{ref-en}}
* [http://reagan.eureka.edu/ Ronald Reagan va uning merosi] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20200219081342/http://reagan.eureka.edu/ |date=2020-02-19 }} Eureka kollejida {{ref-en}}
* {{IMDbda kishi|1654|Ronald Reagan}}
 
{{AQSh prezidentlari}}
{{Portal bar|Biografiya|AQSh|Siyosat}}
{{Tashqi havolalar}}
 
{{DEFAULTSORT:Reagan, Ronald}}
[[Turkum:1911-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:2004-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:AQSh prezidentlari]]
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Amerikalik erkak aktyorlar]]
[[Turkum:Amerikalik erkak televideniye aktyorlari]]
[[Turkum:Amerikalik erkak ovoz aktyorlari]]
[[Turkum:Amerikalik siyosatchilar]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha siyosatchilar]]

$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi

Ronald Reygan

Rasmiy portret (1981)
40-Amerika Qoʻshma Shtatlari Prezidenti
Mansab davri
20-yanvar 1981-yil – 20-yanvar 1989-yil
Oʻtmishdoshi Jimmi Karter
Vorisi Jorj G. U. Bush
33-Kaliforniya gubernatori
Mansab davri
2-yanvar 1967-yil – 6-yanvar 1975-yil
Oʻtmishdoshi Pat Braun
Vorisi Jerri Braun[1]
Shaxsiy maʼlumotlari
Tavalludi
Ronald Wilson Reagan

6-fevral 1911-yil
Tampiko, Illinoys, AQSh
Vafoti 5-iyun 2004-yil(2004-06-05)
(93 yoshda)
Los-Anjeles, Kaliforniya, AQSh
Fuqaroligi AQSH bayrogʻi AQSH
Siyosiy partiyasi Respublikachilar (1962-yildan)
Boshqa siyosiy
birlashmalari		 Demokratlar (1962-yilgacha)
Boʻyi 185 sm
Turmush oʻrtogʻi
Bolalari Maurin Reygan, Petti Devis, Ron Reygan, Kristin Reygan
Ota-onasi
  • Jek Reygan
  • Nelli Uilson Reygan
Taʼlim Eureka kolleji
Kasbi
  • Siyosatchi
  • aktyor
  • muallif
  • radioeshittiruv boshlovchisi
Imzosi

Ronald Uilson Reygan (inglizcha: Ronald Wilson Reagan; 6-fevral 1911-yil — 5-iyun 2004-yil) amerikalik siyosatchi boʻlib, 1980-yildan 1988-yilga qadar Amerika Qoʻshma Shtatlarining 40-prezidenti lavozimini bajargan. Respublikachilar partiyasi aʼzosi boʻlgan Reygan bungacha 1967-yildan 1967-yilga qadar Kaliforniya shtatining 33-gubernatori vazifasida faoliyat yuritgan. U, shunigdek, Gollivud aktyori va kasaba uyushmasi prezidenti sifatida ham tanilgan.

Reygan Illinoys shtatining Tampiko shahrida qasshoq oilada dunyoga kelgan. 1932-yili u Eureka kollejini tugatdi va Ayova shtatidagi radiostansiyalarda sport sharhlovchisi sifatida ishlashni boshladi. 1937-yili Reygan Kaliforniya shtatiga koʻchib oʻtdi hamda aktyor sifatida ish topib, bir nechta filmlarda rol ijro etdi. 1947-yildan 1952-yilgacha Reygan Screen Actors Guild („Kino aktyorlari gildiyasi“) prezidenti vazifasini bajardi. 1950-yillarda u televideniyedagi faoliyatini boshlab, General Electric shirkati vakili sifatida ishladi. 1959-yildan 1960-yilga qadar qayta Screen Actors Guild prezidenti oʻlaroq faoliyat yuritdi. 1964-yilga kelib, Reygan Respublikachilardan Barri Golduoterning prezidentlik saylovoldi kurashida faol qatnashdi. Bu saylovoldi kurash davomidagi mashhur „A Time for Choosing“ („Tanlov vaqti“) nomli nutqi ortidan Reygan konservativ arbob oʻlaroq obroʻ-eʼtibor qozondi. Oʻziga ancha tarafdorlar yigʻib olgan Reygan 1966-yili Kaliforniya shtati gubernatori etib saylandi. Gubernatorlik davrida u soliqlarni oshirdi, shtat budjeti defitsitini profitsitga aylantirdi, UC Berkeleydagi namoyishchilarga qarshi chiqib, norozilik namoyishlari paytida Milliy gvardiya qoʻshinini u yerga kiritishga buyruq berdi.

1979-yil noyabrda Reygan 1980-yilgi prezidentlik saylovlarida Respublikachilar partiyasidan nomzod sifatida qatnashishini bildirdi. U saylovda Demokratlar partiyasidan amaldagi prezident Jimmi Karter ustidan gʻalaba qozondi. 69 yoshida prezidentlik lavozimiga kirishgan Reygan AQSh tarixidagi eng keksa prezident boʻldi. U 1984-yilgi prezidentlik saylovlarida ham qatnashib, Demokratlar partiyasidan nomzod Walter Mondaleni magʻlub etdi va ikkinchi muddatga qayta prezident etib saylandi. Mondale Carter prezidentligi davrida vitse-prezident vazifasini bajargan[2].

Prezidentlik davrida Reygan „konservativ inqilob“ siyosatini eʼlon qilib, 70-yillarda yuz bergan iqtisodiy muammoni hal qilish yoʻllarini koʻrsatdi, u tarixda „reyganomika“ deb nom oldi. Unga koʻra, soliqlarning miqdori kamaytirilgan, investitsiyalarga toʻsiq boʻlgan davlat yoʻriqnomalarini bekor qilish yoki ixchamlashtirish va shu yoʻl bilan iqtisodning oʻsishini taʼminlash koʻzda tutilgan. Soliqlar birinchi yili 25 % qolgan, 2 yil mobaynida 10 %dan kamaytirilgan. Reygan tashqi siyosatda Afgʻonistonga bostirib kirgan Sovet Ittifoqiga nisbatan „yovuzlik imperiyasi“ siyosatini oʻtkazdi. 1983-yilda Grenada oroli bosib olindi, 1986-yilda Liviya havodan bombardimon qilindi[3].

Dastlabki hayoti

[tahrir | manbasini tahrirlash]
Ronald Reaganning bolaligi oʻtgan uy (Dixon, Illinois).

Ronald Uilson Reygan 1911-yil 6-fevralda Illinoys shtatining Tampiko shahrida dunyoga keldi. Otasi Jek Reygan, onase esa Nelli Klayd (qizlik familiyasi Uilson) boʻlib, Ronald ularning kenja oʻgʻli boʻlgan[4] Jek sotuvchi boʻlib, uning ota-onasi (Ronaldning bobo va buvisi) Irlandiyaning Tipperary grafligidan koʻchib kelgan immigrantlar boʻlgan[5].. Nelle esa kelib chiqishiga koʻra, ingliz va shotland millatlariga mansub ajdodlarga ega boʻlgan[6]. Ronaldning akasi Nil Reygan boʻlib, u reklama sohasida ishlagan[7].

Reyganning otasi oʻgʻliga niderlandcha soch turmagi ortidan „niderland“ deb laqab qoʻygan[8]. Reyganning oilasi moliyaviy sabablarga koʻra, tez-tez Illinois shtatidagi bir nechta shaharlarga (Monmaut, Geylsburg va Chikago) koʻchib, yashash manzillarini oʻzgartirib turardi[9]. 1919-yili uning oilasi Tampiko shahriga qaytishdi. Oila bu shahardagi H. C. Pitney Variety doʻkoni yuqorisida Illinois shtatining Dixon shahriga koʻchishgunga qadar istiqomat qilishdi[4][10].

Aktyor sifatida karyerasi

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Reygan 1932-yili Eureka kollejini tamomlab, Iowa shtatidagi radiostansiyalarda sport sharhlovchisi sifatida ishlaydi[11].

The Bad Man (1941)

Warner Bros. studiyasi bilan yetti yillik shartnoma imzoladi[12][13].

U aktyor oʻlaroq ilk rolini 1937-yilda suratga olingan Love Is on the Air filmida jonlantirdi. 1939-yil oxiriga kelib, 19 ta filmda suratga tushdi[14]. 1940-yilda Santa Fe Trail filmida suratga tushishidan avval u Knute Rockne, All American filmida George Gipp obrazini gavdalantirdi; buning ortidan „Gipper“ taxallusini oldi[15]. 1941-yili eksponentlar ovoziga koʻra, Reygan Gollivuddagi yosh avlodning beshinchi eng mashhur yulduzi, deb topildi[16].

Filmografiyasi

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Fayl:26YearOld Ronald Reagan in Hollywood 1937.ogv

Dark Victory (1939)
Reygan va Jeyn Uayman Brother Rat (1938) filmida
Ronald Reygan va Errol Flinn Santa Fe Trail filmida

Fayl:Kings Row (1942)-trailer.ogv Fayl:This is the Army (clip).ogv Fayl:Hellcats of the Navy Trailer.ogv

photograph of a man
Ronald Reygan The Killers (1964) filmida.
Ronald Reygan suratga tushgan filmlar
Yil Nom Rol Izohlar/Manbalar
1937 Love Is on the Air Andy McCaine Film debyut; Warner Brothers
Hollywood Hotel Radio Announcer ovoz bergan
1938 Sergeant Murphy Zobit Dennis Reilley
Swing Your Lady Jack Miller
Accidents Will Happen Eric Gregg
Cowboy from Brooklyn Pat Dunn
The Amazing Dr. Clitterhouse Radio sharhlovchi ovoz bergan
Boy Meets Girl Radio Announcer at Premiere ovoz bergan
Girls on Probation Neil Dillon
Brother Rat Dan Crawford Rafiqasi Jane Wyman bilan
Going Places Jack Withering
1939 Secret Service of the Air Lieutenant „Brass“ Bancroft Bancroft filmlar seriyasining birinchisi
Dark Victory Alec Hamm
Code of the Secret Service Lieutenant „Brass“ Bancroft Bancroft filmlar seriyasining ikkinchisi
Naughty but Nice Ed „Eddie“ Clark
Hell’s Kitchen Jim Donohue
The Angels Wash Their Faces Okrug prokurori Patrick „Pat“ Remson
Smashing the Money Ring Lieutenant „Brass“ Bancroft Bancroft filmlar seriyasining uchinchisi
Sword Fishing sharhlovchi ovoz bergan
1940 Brother Rat and a Baby Dan Crawford Rafiqasi Jane Wyman bilan
An Angel from Texas Marty Allen Rafiqasi Jane Wyman bilan
Murder in the Air Lieutenant „Brass“ Bancroft Bancroft filmlar seriyasining toʻrtinchisi
Knute Rockne, All American George „The Gipper“ Gipp "Win One for the Gipper"
Tugboat Annie Sails Again Eddie Kent Rafiqais Jane Wyman bilan
Alice in Movieland oʻzi Filmdan bu sahna olib tashlangan[17]
Santa Fe Trail George Armstrong Custer
1941 The Bad Man Gilbert „Gil“ Jones Metro-Goldwyn-Mayer
Million Dollar Baby Peter „Pete“ Rowan
International Squadron Jimmy Grant
Nine Lives Are Not Enough Matt Saywer
1942 Recognition of the Japanese Zero Fighter Lt. Saunders Qisqa hajmli film
Kings Row Drake McHugh „Eng yaxshi film“ nominatsiyasida Oscarga nomzod
Juke Girl Steve Talbo
Mister Gardenia Jones Gardenia Jones
Desperate Journey Johnny Hammond
Beyond the Line of Duty[18] sharhlovchi ovoz bergan
1943 Cadet Classification sharhlovchi Qisqa hajmli film
The Rear Gunner[18] Lieutenant Ames
For God and Country Father Michael OʻKeefe Qisqa hajmli film
This Is the Army Cpl. Johnny Jones
1945 Target Tokyo sharhlovchi[18][19] ovoz bergan
The Fight for the Sky sharhlovchi ovoz bergan
qisqa hajmli film
The Stilwell Road sharhlovchi ovoz bergan
Wings for This Man sharhlovchi ovoz bergan
1947 Stallion Road Larry Hanrahan
That Hagen Girl Tom Bates
The ovoz bergan of the Turtle Sergeant Bill Page One for the Book
1949 John Loves Mary John Lawrence
Night Unto Night John Galen
The Girl from Jones Beach Bob Randolph
The Hasty Heart Yank
Itʼs a Great Feeling Cameo
1950 Louisa Harold „Hal“ Norton
1951 The Big Truth sharhlovchi/boshlovchi ovoz bergan
Storm Warning Burt Rainey
The Last Outpost Captain Vance Britten boshqa nomi Cavalry Charge; Paramount Pictures
Bedtime for Bonzo Professor Peter Boyd Universal
1952 Hong Kong Jeff Williams Paramount Pictures
The Winning Team Grover Cleveland Alexander Warner Brothers
Sheʼs Working Her Way Through College Professor John Palmer Warner Brothers
1953 Tropic Zone Dan McCloud Paramount Pictures
Law and Order Frame Johnson Universal
1954 Prisoner of War Webb Sloane Metro-Goldwyn-Mayer
Cattle Queen of Montana Farrell RKO Radio Pictures
1955 Tennesseeʼs Partner Cowpoke RKO Radio Pictures
1957 Hellcats of the Navy Commander Casey Abbott Co-starring Nancy Davis; Columbia Pictures
1961 The Young Doctors sharhlovchi ovoz bergan; United Artists
1963 Heritage of Splendor sharhlovchi ovoz bergan
qisqa hajmli film
1964 The Killers Jack Browning Final film, Universal

Galereya

[tahrir | manbasini tahrirlash]
  • tax. 1916-17-yillar. Chapdan oʻngga: Jek (ota), Nil (aka), Reygan va Nelli (ona)
    tax. 1916-17-yillar. Chapdan oʻngga: Jek (ota), Nil (aka), Reygan va Nelli (ona)
  • 1920-yillar. Illinoys shtati Dixon shahri.
    1920-yillar. Illinoys shtati Dixon shahri.
  • tax. 1960. General Electric teatri
    tax. 1960. General Electric teatri
  • 1976-yil. Reygan Rancho del Cielo shahridagi uyida.
    1976-yil. Reygan Rancho del Cielo shahridagi uyida.
  • 1985-yil. Ikkinchi rasmiy portreti.
    1985-yil. Ikkinchi rasmiy portreti.

Manbalar

[tahrir | manbasini tahrirlash]
  1. ↑ Sullivan, Colin. „Jerry Brown's Environmental Record Runs Deep“. The New York Times (8-oktyabr 2010-yil). Qaraldi: 29-oktyabr 2020-yil.
  2. ↑ Murse, Tom „The Most Lopsided Presidential Elections in U.S. History: How a Landslide is Measured“. ThoughtCo (28-yanvar 2019-yil). Qaraldi: 9-mart 2019-yil.
  3. ↑ OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
  4. ↑ 4,0 4,1 „Main Street Historic District, National Register of Historic Places Nomination Form“. Illinois Historic Preservation Agency (1-aprel 1982-yil). 7-avgust 2007-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 27-iyul 2007-yil.
  5. ↑ Terry Golway, Ronald Reaganʼs America (2008) p. 1.
  6. ↑ Kengor, p. 4.
  7. ↑ Lynette Holloway.. „Neil Reagan, 88, Ad Executive And Jovial Brother of President“. The New York Times (13-dekabr 1996-yil). Qaraldi: 22-mart 2009-yil.
  8. ↑ „Facts about Ronald Reagan“. Ronald Reagan Presidential Library and Museum. Qaraldi: 24-mart 2019-yil.
  9. ↑ Janssen, Kim. „Is Ronald Reagan's Chicago boyhood home doomed?“. Chicago Sun-Times. 2-dekabr 2011-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 12-iyun 2012-yil.
  10. ↑ Schribman, David.. „Reagan, all-American, dies at 93“. The Boston Globe (6-iyun 2004-yil). Qaraldi: 17-yanvar 2008-yil.
  11. ↑ Brands, Reagan (2015) pp. 24-31.
  12. ↑ Brands, Reagan (2015) pp. 35-41.
  13. ↑ Cannon, Lou.. „Actor, Governor, President, Icon“ (6-iyun 2004-yil), s. A01. Qaraldi: 26-yanvar 2008-yil.
  14. ↑ „Ronald Reagan > Hollywood Years“. Ronald Reagan Presidential Foundation. 12-mart 2007-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 28-mart 2007-yil.
  15. ↑ Cannon & Beschloss (2001), p. 15.
  16. ↑ „Cupid's Influence on the Film Box-office.“. Melbourne, Vic.: National Library of Australia (4-oktyabr 1941-yil), s. 7 Supplement: The Argus Week–end Magazine. Qaraldi: 24-aprel 2012-yil.
  17. ↑ Stephanie Thames. „Jean Negulesco Shorts“. Turner Entertainment Networks. Qaraldi: 20-iyun 2012-yil.
  18. ↑ 18,0 18,1 18,2 Helfer, Andrew (author), Steve Buccatello (artist), and Joe Station (artist). Ronald Reagan: A Graphic Biography. Hill and Wang. 25.
  19. ↑ "Target Tokyo (Wayback Machine saytida 30-avgust 2016-yil sanasida arxivlangan)." Victory in the Pacific. PBS. Accessed 9-oktyabr 2008-yil.

Oʻqish uchun

[tahrir | manbasini tahrirlash]
  • Johns, Andrew L., ed. A Companion to Ronald Reagan (Wiley-Blackwell, 2015). xiv, 682 pp.; topical essays by scholars emphasizing historiography; contents free at many libraries
  • Kengor, Paul. „Reagan among the professors: His surprising reputation.“ Policy Review 98 (1999): 15+. Reports that " many articles in the top journals have been fair, as have a number of influential books…from respected historians, presidential scholars, and political scientists—people who were not Reagan supporters and are certainly not right-wingers.

Havolalar

[tahrir | manbasini tahrirlash]
Vikiomborda „Ronald Reagan“ mavzusi boʻyicha mediafayllar bor. 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Ronald_Reygan?oldid=738741" dan olindi