Rostislav Alekseyev sahifasining manbasini koʻrish

{{Orphan|date=May 2024}}

'''Rostislav Yevgenovich Alekseev''' (Alekseyev) (5-dekabr 1916-yil, Novozibkov, Chernigovskiy [[Guerniya|guberniyasi]] (hozirgi [[Bryansk viloyati]]) — 1980-yil 9-fevral) sovet-rus kema quruvchisi,[[ekranoplan]]lar yaratuvchisi<ref>{{Veb manbasi |url=http://students.uni-vologda.ac.ru/pages/pm07/evn/history.htm |sarlavha=История развития (недоступная ссылка) : Экранопланы : На грани двух стихий |arxivsana=16.08.2010 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20100816082531/http://students.uni-vologda.ac.ru/pages/pm07/evn/history.htm}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=https://russian.rt.com/russia/article/836604-ekranoplany-sssr-istoriya |sarlavha=«Хватало одного, чтобы разбомбить авианосец»: как создавали «Каспийского монстра» и другие советские экранопланы |arxivurl=https://web.archive.org/web/20210301055308/https://russian.rt.com/russia/article/836604-ekranoplany-sssr-istoriya |arxivsana=2021-yil 1-mart}}</ref> [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|SSSR]] sport ustasi<ref>{{Kitob manbasi |title=Ярчевский О. Одержимость: очерк // Катера и яхты. — 1984. — № 111—112.}}</ref><ref>{{Kitob manbasi |title=Нижегородские паруса. — Н. Новгород: Кварц, 2014. — 333 с. — С. 265. —}}</ref><ref>{{Kitob manbasi |title=Во Всесоюзном комитете // Советский спорт (газета). — 23 марта 1946, № 13. — с. 2.}}</ref>. ''Ikkinchi darajali Stalin mukofoti'' (1951-yil), ''Lenin mukofoti'' (1962-yil) va ''SSSR Davlat mukofoti'' (1984-yil) laureati. 1950-yildan [[Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasi|KPSS]] aʼzosi.

{{Shaxsiyat bilgiqutisi
 | Oti                  = Alekseev Rostislav Yevgenovich
 | tasvir               = 
 | tavallud_sanasi      = 1916-yil 5-dekabr
 | tavallud_joyi        = Novozibkov, Chernigovskaya guberniyasi, Rossiya imperiyasi
 | vafot_sanasi         = 1980-yil 9-fevral (63 yosh)
 | vafot_joyi           = [[Nijniy Novgorod]], SSSR
 | fuqaroligi           = [[Tasvir:Flag_of_the_Soviet_Union.svg|40px|SSSR]]
 | taʼlimi              = A. A. Jdanov nomidagi Gorkiy sanoat instituti
 | kasbi                = kemasozlik, samalyotsozlik
 | unvoni               = Texnika fanlari doktori (1962-yil)
 | mukofotlari          = [[Oktyabr Inqilobi ordeni]], [[Mehnat Qizil Bayroq ordeni]], [[„Hurmat Belgisi“ ordeni]],
}}

== Oilasi ==
U [[Yevgeniy Kuzmich]] va [[Serafima Pavlovna Alekseev]]lar oilasida tugʻilgan. Otasi biolog boʻlgan boʻlib, Novozibkov qishloq xoʻjaligi labaratoriya stansiyasining yaratuvchisi va direktori, keyinchalik u yer [[Butunrossiya oʻgʻitlar, qishloq xoʻjaligi texnologiyasi va tuproqshunoslik ilmiy-tadqiqot instituti|Butunrossiya oʻgʻitlar, qishloq xoʻjaligi texnologiyasi va tuproqshunoslik ilmiy-tadqiqot institutining]] filialiga aylandi, uning otasi esa keyinchalik olib borgan ishlari uchun professor va [[Belarus milliy fanlar akademiyasi|Belarus SSR Fanlar akademiyasining]] akademigi unvonini olgan<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.novozybkov.ru/retroscope/archives/206 |sarlavha=Лабораторный корпус Опытной станции. |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180519033115/http://www.novozybkov.ru/retroscope/archives/206 |arxivsana=2018-yil 19-may}}</ref>. Onasi qishloq maktabida rus tili oʻqituvchisi.

Katta akasi Anatoliy, radio muhandis, 1941-yilda Moskva yaqinida bedarak yoʻqolgan. Singlisi Galina — fizika-matematika fanlari nomzodi, institut oʻqituvchisi. Singlisi Margarita arxitektor<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.nntu.ru/frontend/web/ngtu/files/universitet/politehnik/2016/politechnik_162_9_2016.pdf |sarlavha=Политехник : газета. — 2016. — 23 ноября (№ 9 (162). Спецвыпуск к 100-летию Р.Е. Алексеева).}}</ref>.

1941-yilda Marina Mixaylovna Alekseeva bilan turmush qurgan. Ularning nikohidan oʻgʻli Yevgeniy va qizi Tatyana va Suloeva tugʻilgan. Nevaralari, Gleb va Mixail Suloevlar<ref>{{Veb manbasi |url=http://wwportal.com/tsel-pobeda/ |sarlavha=Цель — победа. 11 апреля 2017 |qaralgan sana=2024-05-05 |arxivsana=2017-04-15 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20170415202752/http://wwportal.com/tsel-pobeda/ }}</ref>.

== Hayoti ==
'''Taʼlimi'''

U Novozibkovda boshlangʻich maktabni tugatgan.

1930—1933-yillarda, otasi [[Nijniy tagil|Nijniy Tagilga]] surgun qilinganida, u FZU maktabi yaʼni zavod ishlariga tayyorlaydigan maktabda oʻqigan, mahalliy radiomarkazda radiotexnikani taʼmirlash boʻyicha mexanik boʻlib ishlagan.

1933-yilda oilasi [[Nijniy Novgorod|Gorkiyga]] koʻchib oʻtgandan keyin u Gorkiy kechki mexanika va muhandislik ishchilari fakultetiga oʻqishga kirgan. U oʻqishini tugatib, chizmachi va grafik dizayner boʻlib ishlagan.

1935-yilda u Jdanov Gorkiy sanoat institutining kemasozlik fakultetiga oʻqishga kirgan.

1941-yil 1-oktyabrda u davlat komissiyasi oldida ''Glisser na podvodnix krilyax'' mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilgan va oʻsha payti kemalar qurilishi boʻyicha muhandisi unvonini olgan. Alekseevning ilmiy rahbari professor M. Y. Alfarev boʻlgan.

== Hayotning soʻnggi yillari ==
SSSRda N. S. Xrushchev va L. I. Brejnev hokimiyat tepasiga kelganidan soʻng, kemalarni modelini yasash markaziy dizayn byurosi oʻzining eng gullab-yashnagan davriga erishgan. Yoʻlovchi [[Gidrofiliya|gidrofoil]] kemalari dunyoning turli mamlakatlarida mashhur boʻla boshlagan<ref>{{Kitob manbasi |title=Английский журнал о советских судах на подводных крыльях // Судостроение : журнал. — 1975. — Март (№ 03). — С. 13.}}</ref><ref>{{Kitob manbasi |title=Советские суда за рубежом // Судостроение : журнал. — 1975. — Февраль (№ 02). — С. 16.}}</ref>, bu kemalarning yaratuvchisi sifatida Rostislav Alekseevning nomi ham sir emas edi<ref>{{Kitob manbasi |title=М. Урес. Диссертация лауреата // Огонёк : журнал. — 1962. — 22 май (№ 22). — С. 12.}}</ref>, lekin ayni paytda uning mavqei yomonlasha boshlagan. Oʻsha paytlarda [[Nijniy Novgorod|Gorkiyga]] tashrifi chogʻida Alekseevni qoʻllab-quvvatlagan nufuzli [[Sergey Korolev]] vafot etadi. Markaziy dizayn byurosining eng yaqin hamkorlari va yetakchi muhandislari birin-ketin olamdan oʻta boshlaganlar: [[Nikolay Zaitsev]] (45 yosh), [[Ivan Shapkin]] (55 yosh), [[Boleslav Zobnin]] (51 yosh).

1976-yilda SSSR kemasozlik sanoati vaziri B. E. Butomaning buyrugʻi bilan Alekseev Markaziy dizayn byurosining rahbari va bosh konstruktori lavozimidan chetlatilgam, bunga Kaspiy dengizidagi sinovlar paytida ''Eaglet'' [[ekranoplan]]ining avariyasi sabab boʻlgan.

1980-yil 14-yanvarda Chkalovdagi sinov bazasida yangi ''Volga-2'' yoʻlovchi ekranoletini ishga tushirish paytida Alekseev jarohat olgan. Bu ekranolet Moskvada oʻtkaziladigan [[Olimpiada oʻyinlari|Olimpiada oʻyinlar]] uchun yakunlanishi kerak boʻlgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%B0_(%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C) |sarlavha=По утверждению дочери Алексеева, травма была получена во время вытаскивания застрявшего в снегу автомобиля «Волга»}}</ref>. Bu halokatdan soʻn u 1980-yil 17-yanvarda kasalxonaga yotqizilgan va 1980-yil 9-fevralda ikkita operatsiyadan keyin [[plevrit]]dan vafot etgan. U [[Nijniy Novgorod]]dagi Bugrovskiy qabristoniga dafn etilgan.

== Mukofotlari ==

* Ikkinchi darajali Stalin mukofoti (1951-yil) — gidrofoillarning yangi modellarini ishlab chiqganligi uchun.
* RSFSRda xizmat koʻrsatgan ixtirochi (1962-yil)<ref>{{Kitob manbasi |title=Указ Президиума Верховного Совета РСФСР № 575 от 22.09.1962.}}</ref>.
* Lenin mukofoti (1962-yil) — yangi transport vositasini yaratganligi uchun.
* SSSR Davlat mukofoti (1984-yil vafotidan keyin).
* [[Oktyabr Inqilobi ordeni|Oktyabr inqilobi ordeni]], [[„Hurmat Belgisi“ ordeni|"Hurmat belgisi" ordeni]], va boshqa medallar<ref>{{Veb manbasi |url=http://sport-strana.ru/alekseev-rostislav-evgenevich/ |sarlavha=Алексеев Ростислав Евгеньевич}}</ref>.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

[[Turkum:1916-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:1980-yilda vafot etganlar]]