Rubob binti Imru al-Qays sahifasining manbasini koʻrish

{{Shaxsiyat bilgiqutisi
 | Oti                  = Rubob binti Imru al-Qays<br>{{lang-ar|رُبَاب بِنْت ٱمْرِئ ٱلْقَيْس}}
 | tasvir               = 
 | izoh                 = 
 | tavallud_sanasi      = 
 | tavallud_joyi        = 
 | vafot_sanasi         = hijriy 62-yil (milodiy 681–682)
 | vafot_joyi           = [[Madina]]
 | turmush_oʻrtogʻi     = [[Husayn ibn Ali]]
 | bolalari             = [[Sakina binti Husayn]] (vafoti: 735)
Abdulloh (vafoti: 680)<br>(shuningdek, [[Ali al-Asgʻar ibn Husayn]] ham deyiladi)
 | otasi                = Imru al-Qays
 | onasi                = 
}}
'''Rubob binti''' '''al-Qays''' ({{Lang-ar|رُبَاب بِنْت ٱمْرِئ ٱلْقَيْس}}) – uchinchi [[Imomiylar|shia imomi]] [[Husayn ibn Ali|Husayn ibn Alining]] birinchi xotini. Bir necha yillik farzandszlikdan soʻng Husaynga Sakina va Abdulloh ismli ikki farzand tugʻib bergan. 680-yilda boʻlib oʻtgan Karbalo jangida Rubob oʻsha yerda boʻlgan va u yerda [[Damashq xalifaligi|Umaviylar]] xalifasi [[Yazid I]] (<abbr>hukmronligi:</abbr> 680–683) qoʻshinlari tomonidan eri va uning tarafdorlarining qirgʻin qilinganiga guvoh boʻlgan. Oʻsha paytda Rubobning hali yosh bola yoki goʻdak boʻlgan oʻgʻli Ali al-Asgʻar ham oʻldirilgan. Ayollar va bolalar, jumladan, Rubob ham [[Kufa|Kufaga]], soʻngra poytaxt shahar [[Damashq|Damashqqa]] olib ketilgan, u yerda koʻchalarda xalqqa asir sifatida namoyish etilgan va keyin qamoqqa olingan. Oradan biroz vaqt oʻtgach, qoʻyib yuborilib, oʻz ona shahri [[Madina (shahar)|Madinaga]] qaytarilgan. Rubob Husayndan keyin turmushga chiqishdan bosh tortgan va bir yildan soʻng Madinada vafot etgan. Unga Husayn xotirasiga bagʻishlangan bir qancha [[Elegiya|elegiyalar]] yozilgan.

== Nikohi ==
Rubob Banu Kalb qabilasi boshligʻi Imru al-Qays ibn Adiyning qizi boʻlgan. Imru [[Madina (shahar)|Madinaga]] [[Umar]] ({{Hukmronlik|634|644}}) [[Xalifalik|xalifaligi]] davrining boshlanishida kelgan. Banu Kalb qabilasini ham oʻz ichiga olgan qabilalar ittifoqi boʻlmish Qudaʼa [[Islom|islomni]] yangi qabul qilganlar ustidan hokimiyatga ega boʻlgan{{Sfn|Madelung|2004}}. Oʻsha tashrifi chogʻida unga [[Qurʼonda nomi kelgan Paygʻambarlar|Islom paygʻambari]] [[Muhammad|Muhammadning]] (vafoti: 632) kuyovi [[Ali]] tomonidan oʻrtada nikoh aloqalarini oʻrnatish taklifi berilgan. U qizlaridan birini Aliga, yana ikki nafarini uning oʻgʻillari [[Hasan ibn Ali|Hasan]] (vafoti: 670) va [[Husayn ibn Ali|Husayn ibn Aliga]] (vafoti: 680) turmushga berishga vaʼda qilgan{{Sfn|Madelung|2004}}. Ikki aka-ukadan faqat Husayngina Imruning qizi Rubobga uylangan. Ularning nikohi Ali ({{Hukmronlik|656|661}}) xalifaligining soʻnggi yillarida boʻlgan{{Sfn|Madelung|2004}}. Bir necha yil farzand koʻrolmagan Rubob dastlab qizi Sakinani dunyoga keltirgan. Sakina Husaynning toʻngʻich qizi boʻlishi mumkin{{Sfn|Madelung|2004}}. Uning tugʻilgan yili va sanasi haqida aniq maʼlumotlar mavjud emas. Turli manbalarga koʻra, bu yil hijriy 47{{Sfn|Reyshahri|2009}}, 49{{Sfn|Mernissi|1991}} yoki 51-yil{{Sfn|Reyshahri|2009}} (milodiy 671-yil) sifatida keltirilgan{{Sfn|Mernissi|1991}}. Husaynning Rubob va Sakinaga boʻlgan muhabbati haqida qisqa sheʼr ham yozilgan{{Sfn|Madelung|2004}}. Keyinchalik Rubob Husayndan oʻgʻli Abdullohni{{Sfn|Madelung|2004}} dunyoga keltirgan, shia manbalarida u, shuningdek, Ali al-Asgʻar nomi bilan ham mashhur{{Sfn|Madelung|2004}}. Husaynning ''Abu Abdulloh'' kunyasi orqali uning oʻgʻli nazarda tutilgan boʻlishi mumkin{{Sfn|Madelung|2004}}.

== Karbalo jangi, asirlik va oʻlim ==
[[Fayl:Ali_al-Asghar_Conference.jpg|thumb|261x261px|Rubobning Karbalo jangida halok boʻlgan yosh farzandi Ali al-Asgʻarni xotirlash marosimi]]
Husayn 680-yilda [[Damashq xalifaligi|Umaviylar xalifasi]] [[Yazid I|Yazid ibn Muoviyaning]] taxtga kelishini qattiq qoralagan. Yazidning malaylari Husaynni hukmdorga bay’at qilishga majbur qilganlarida Husayn avvaliga oʻzining tugʻilgan shahri [[Madina (shahar)|Madinadan]] [[Makka|Makkaga]] qochib ketgan, keyin esa oilasi va kichik bir guruh tarafdorlari hamrohligida [[Quyi Mesopotamiya|Iroqning]] [[Kufa]] shahriga yoʻl olgan{{Sfn|Burney Abbas|2009}}. [[Ahl as-Sunna val-Jamoa|Sunniy]] tarixchisi [[Ibn al-Asir]] (vafoti: 1232–1233) oʻzining „''[[Al-komil fi-t-ta’rix]]''“ asarida{{Sfn|Reyshahri|2009}} Husaynning Kufaga safari chogʻida uning yonida xotini Rubob, ikki farzandi Sakina va Abdulloh ham bor boʻlgani haqida yozgan{{Sfn|Burney Abbas|2009}}.

Husaynning kichik karvonini Kufa yaqinidagi Karbalo shahrida Umaviylar qoʻshinlari tutib, qirgʻin qildilar. Dastlab ularni bir necha kun qurshab oldilar va yaqin atrofdagi [[Furot (daryo)|Furot]] daryosiga tomon yoʻllarini toʻxtatib qoʻydilar{{Sfn|Madelung|2004}}. Bu jangda Abdulloh ham oʻqdan yaralanib halok boʻlgan{{Sfn|Madelung|2004}}. Tarixchi [[Abulfaraj Isfahoniy|Abulfaraj Isfahoniyning]] (vafoti: 967) „{{Transl|ar|Maqatil at-Talibiyyin}}“ asarida{{Sfn|Tabatabai|1975}} Abdullohning oʻsha paytda hali yosh bola{{Sfn|Madelung|2004}}, ehtimol, goʻdak boʻlganligi haqida yozilgan. Ushbu maʼlumot ham [[shia]] qarashlaridan hisoblanadi{{Sfn|Haider|2014}}. Al-Isfahoniy va [[Oʻn ikki imom|oʻn ikki imom]] huquqshunosi Ibn Tavusning (vafoti: 1266) soʻzlariga koʻra, Husayn jang maydoniga soʻnggi bor joʻnab ketish oldidan oilasi oldida Rubobga ayriliq soʻzlari bilan murojaat qilgan{{Sfn|Mir|2014}}. Jang Husaynning boshi kesilganidan keyin tugagan, shundan soʻng umaviy askarlari uning qarorgohini talon-taroj qilishgan{{Sfn|Veccia Vaglieri|2012}}, Husayn va uning halok boʻlgan hamrohlarining boshlarini kesib tashlashgan, keyin esa ularning kesilgan boshini xalqqa koʻrsatish uchun ularni nayzalarda koʻtarishgan{{Sfn|Momen|1985}}. Ayollar va bolalar asir olinib, Kufaga, keyinroq poytaxt shahar Damashqqa yoʻl olishgan{{Sfn|Veccia Vaglieri|2012}}. Asirlar Damashq koʻchalaridan xalqqa namoyish qilib olib oʻtilgan{{Sfn|Esposito|2022}}, keyin esa nomaʼlum muddatga qamoqqa tashlangan{{Sfn|Qutbuddin|2005}}. Nihoyat, Yazid I ularni ozod qilgan va asirlar Madinaga qaytib kelgan{{Sfn|Qutbuddin|2005}}. Erining vafotidan keyin Rubob boshqa turmush qurishdan bosh tortgan{{Sfn|Madelung|2004}}. Sunniy olimi Ibn Saʼdning (vafoti: 845) „{{Transl|ar|At-Tabaqat al-kubra}}“{{Sfn|Reyshahri|2009}}, shuningdek, [[Ibn Asokir|Ibn Asokirning]] (vafoti: 1176) „{{Transl|ar|Tarikh Dimashq}}“{{Sfn|Reyshahri|2009}} asarida Rubob Husaynning qabri tepasida bir yil gʻam chekkani{{Sfn|Madelung|2004}}, shundan keyin 681 yoki 682-yillarda Madinada vafot etgani aytilgan{{Sfn|Naji|Mohammad-Zadeh|2017}}.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

[[Turkum:Husayn ibn Alining xotinlari]]
[[Turkum:Karbalo jangi]]
[[Turkum:Muhammadning oilasi]]