Saʼd ad-Davla Tus sahifasining manbasini koʻrish

'''Saʼd ad-Davla Tus''' ({{Lang-fa|سعدالدوله توس}}) 1390-yildan 1394-yilgacha [[Rustamdar]]ning [[Baduspaniylar]] hukmdori (''[[ustandar]]'') boʻlgan. U ''ustandar'' [[Toj ad-Davla Ziyar]] ({{hukmronlik|1325|1333}}) ning oʻgʻli edi{{Sfn|Madelung|1988|pp=385–391}}.

Baduspaniylar 1381-yilda ularning hukmdori [[Adud ad-Davla Qubod]] ({{hukmronlik|1379|1381}}) [[Mar'ashiylar]] tomonidan magʻlub etilib oʻldirilganidan soʻng vaqtincha hokimiyatdan chetlatilgan edi; mar’ashiylar Rustamdarni oʻz mulklariga qoʻshib oldi va shu tariqa butun [[Mozandaron ustoni|Mozandaron]] ustidan taʼsirini kengaytirdi{{Sfn|Madelung|1988|pp=385–391}}{{Sfn|Calmard|1991|pp=511–512}}. Rustamdar ustidan hukmronlik mar’ashiy shahzoda [[Sayyid Faxriddin|Sayyid Faxriddin]]ga topshirildi{{Sfn|Calmard|1991|pp=511–512}}.

1390-yilda mar’ashiylar, Mozandaronni zabt etishni koʻzlagan [[Amir Temur]] ({{hukmronlik|1370|1405}}) hamrohligida yurgan [[Afrasiyobiylar]] shahzodasi [[Iskandari Shayxiy]]ga qarshi turish uchun Tusni baduspaniy taxtiga oʻrnatdi. Biroq Tus yashirincha Iskandari Shayxiy bilan yozishmalar olib bordi va oxir-oqibat 1392-yilda Temur qoʻshinlariga qoʻshildi. Keyingi yili (1393) Temur mar’ashiylarni hokimiyatdan siqib chiqardi va Mozandaronni zabt etdi{{Sfn|Bosworth|1984|pp=742–743}}. U ularning hududlarini raqib sulolalar hamda [[Temuriylar imperiyasi|Temuriylar]] noiblari oʻrtasida boʻlib berdi{{Sfn|Manz|2007|p=137}}.

Tus Temurni mar’ashiylar oilasini ayab qolishga koʻndira oldi; buning oʻrniga ular surgun qilindi, Iskandari Shayxiy esa Mozandaron noibi etib tayinlandi{{Sfn|Madelung|1988|pp=385–391}}{{Sfn|Bosworth|1984|pp=742–743}}. 1394-yilda Tus jiyani Iskandar ibn Gustahm ibn Ziyor tomonidan oʻldirildi. Iskandarning undan keyin ''ustandar'' boʻlib qolgan-qolmagani nomaʼlum. 15-asr tarixchisi [[Zahriddin Marashiy]]ga koʻra, undan keyin Kayumars taxtga oʻtirgan, biroq zamonaviy tarixchi [[Wilferd Madelung]] bunga shubha bildiradi va Kayumars „bu paytda juda yosh boʻlgan boʻlsa kerak“, deydi{{Sfn|Madelung|1988|pp=385–391}}.

== Manbalar ==
{{Manbalar}}

{{Start box}}
{{S-bef| before=[[Sayyid Faxriddin|Sayyid Faxriddin]] <small>([[Marʼashiylar]])</small>}}
{{S-ttl| title=[[Baduspaniylar]]ning ''[[Ustandar]]''i| years=1390–1394}}
{{S-aft| after=[[Kayumarth I]] (?)}}
{{S-end}}

[[Turkum:14-asr Eron kishilari]]
[[Turkum:Yaqin Sharqda 14-asr monarxlari]]
[[Turkum:Baduspaniylar]]
[[Turkum:1394-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:14-asrda tug‘ilganlar]]