Sadriddin Salim Buxoriy: Versiyalar orasidagi farq
Avtomatik translit va nom yoʻnaltirishi: Sadriddin Salim Buxoriy | Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi. | ||
# | {{Olim bilgiqutisi | ||
|nomi = Sadriddin Salim Buxoriy<br>(Sadriddin Salimov) | |||
|tasvir = Sadriddin Salimov.jpg | |||
|eni = 200px | |||
|izoh = | |||
|tugʻilgan_sanasi = {{tugʻilgan sanasi|1946|9|16}} | |||
|tugʻilgan joyi = {{TavalludJoyi|Buxoro}}, [[Oʻzbekiston SSR]] | |||
|vafot_sanasi = {{vafot sanasi va yoshi|2010|3|10|1946|9|16}} | |||
|vafot_joyi = {{VafotJoyi|Buxoro}}, [[Oʻzbekiston Respublikasi]] | |||
|istiqomat_joylari = [[Buxoro]], [[Oʻzbekiston]] | |||
|fuqaroligi = {{SSSR}} → {{UZB}} | |||
|vatani = | |||
|millati = [[Oʻzbek]] | |||
|sohasi = shoir, publitsist, tarixshunos, tarjimon, tasavvufshunos | |||
|ish_joylari = Buxoro viloyati Maʼnaviyat va maʼrifat markazi, [[Buxoro nashriyoti]] | |||
|institutlar = [[Buxoro pedagogika instituti]] | |||
|alma_mater = [[Buxoro pedagogika instituti]] | |||
|tezis_sarlavhasi= | |||
|akademik_rahbarlari = | |||
|mashhur_shogirdlari = | |||
|mashhur_ishlari = „[[Gʻarbu Sharq devoni]]“ (tarjima), „[[Bahouddin Naqshband yoki yetti pir]]“, „Ikki yuz yetmish yetti pir“ | |||
|oʻtkazayotgan_taʼsiri = | |||
|koʻrsatgan_taʼsiri = | |||
|mukofotlari ={{Mehnat shuhrati ordeni}} {{Fidokorona xizmatlari uchun ordeni}} | |||
|turmush_oʻrtogʻi= Mohira Salimova | |||
|dini = Islom | |||
|vebsayt = | |||
}} | |||
'''Sadriddin Salim Buxoriy (Sadriddin Salimov)''' ([[1946-yil]] [[16-sentyabr]], [[Buxoro]], [[Oʻzbekiston SSR]], [[SSSR]] — [[2010-yil]] [[10-mart]], Buxoro, [[Oʻzbekiston]]) — atoqli [[oʻzbek]] adibi, [[Zullisonaynlik|zullisonnayn]] shoiri, publitsisti, tarixshunosi, tarjimoni hamda tasavvufshunos olimi. U shuningdek, televizion badiiy filmlar va telefilmlar ssenariysi muallifi hamdir. [[Oʻzbek tili|Oʻzbek]] va [[Tojik tili|tojik]] tillarida sheʼrlar bitgan. [[Johann Wolfgang von Goethe]]ning „Gʻarbu Sharq devoni“ni bevosita nemis tilidan oʻzbekchaga oʻgirgan. Asarlari koʻpgina tillarga tarjima qilingan. [[Naqshbandiya]] tariqatiga oid ilmiy izlanishlari xorijiy jurnallarda chop etilgan{{Oʻtishga|Ijodi}}. | |||
Turli yillarda [[Buxoro davlat universiteti]]da oʻqituvchi, Buxoro viloyati Maʼnaviyat va maʼrifat markazi rahbari (1997—1999) va umrining soʻngigacha [[Buxoro nashriyoti]]da bosh muharrir (2001—2010) boʻlib ishlagan. [[Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasi]]ning aʼzosi edi. [[Oʻzbekiston prezidenti]] farmonlariga muvofiq [[Mehnat shuhrati ordeni|Mehnat shuhrati]] (1999) va [[Fidokorona xizmatlari uchun ordeni|Fidokorona xizmatlari uchun]] (2005) ordenlari bilan mukofotlangan{{Oʻtishga|Mukofotlari}}. | |||
Sadriddin Salim Buxoriy vafot etganidan soʻng Buxoro shahridagi „Durdona“ nashriyotiga uning nomi berildi, u haqidagi xotira va yodnomalardan tuzilgan „Sharif shahar shoiri“ nomli kitob nashr etildi. Buxoro davlat universitetida hozirga qadar uning xotirasiga bagʻishlab adabiy-maʼrifiy anjumanlar, xotira va maʼrifat kechalari oʻtkazilib kelinmoqda{{Oʻtishga|Nomini abadiylashtirish}}. | |||
== Tarixi == | |||
Sadriddin Salimov 1946-yil 16-sentyabrda [[Oʻzbekiston SSR]]ning [[Buxoro viloyati]] [[Buxoro shahri]] Choʻpboz guzarida ziyolilar oilasida tavallud topgan<ref name=Kitobxon>{{veb manbasi|url=https://kitobxon.com/oz/kitob/hikmatdir-dunyo|sarlavha=Hikmatdir dunyo|vebsayt=Kitobxon.com|kirish sanasi=2022-08-12|deadlink=no}}</ref>. 1967—1972-yillarda [[Buxoro pedagogika instituti]]ning (hozirgi Buxoro davlat universiteti) nemis tili fakultetida tahsil olgan. Soʻngra shu institutning „Fakultetlararo chet tillar“ kafedrasida ishlab, uzoq yillar nemis tilidan talabalarga dars bergan<ref name=Ziyouz>{{veb manbasi|url=https://n.ziyouz.com/portal-haqida/xarita/o-zbek-ziyolilari/sadriddin-salim-buxoriy-1946-2010|sarlavha=Sadriddin Salim Buxoriy (1946—2010)|vebsayt=Ziyouz.com|kirish sanasi=2021-11-25|deadlink=no}}{{Oʻlikhavola|date=avgust 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. 1997—1999-yillarda Buxoro viloyati Maʼnaviyat va maʼrifat markaziga rahbarlik qilgan. 2001-yildan umrining oxirigacha [[Buxoro nashriyoti]]da bosh muharrir boʻlib ishlagan{{sfn|Oʻzbek adiblari|2016}}<ref name=Saviya>{{veb manbasi|url=https://saviya.uz/hayot/tarjimai-hol/sadriddin-salim-buxoriy-1946-2010/?imlo=l|sarlavha=Sadriddin Salim Buxoriy (1946—2010)|vebsayt=Saviya.uz|kirish sanasi=2021-11-25|deadlink=no}}{{Oʻlikhavola|date=aprel 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. | |||
Sadriddin Salim Buxoriy 2010-yil 10-martda (mart oyida)<ref name="Ziyouz" /> ogʻir yurak xuruji oqibatida Buxoroda vafot etdi<ref name=Davron/>. | |||
== Ijodi == | |||
Sadriddin Salim Buxoriyning bir necha sheʼriy kitoblari, shuningdek, tarixiy-maʼrifiy mavzular hamda [[tasavvuf]] [[avliyo]]lari tarixiga doir oʻttizdan ortiq asarlari nashr qilingan. Koʻp asarlarni tarjima qilgan. Sadriddin Salim Buxoriyning bir qator asarlari nemis, bulgʻor, rus, ukrain, ingliz, turk va tojik tillariga tarjima qilingan. „[[Bahovuddin Naqshband yoki yetti pir|Bahouddin Naqshband yoki yetti pir]]“ risolasi Samadjon Azimov tarjimasida Germaniyada bosilib chiqqan (2014){{sfn|Oʻzbek adiblari|2016}}<ref name=Saviya/>. | |||
{{Qirqim | |||
| Sarlavha = <center>Hikmatdir dunyo</center> | |||
| Ostsarlavha = | |||
| Matn = Illat izlaganga illatdir dunyo,<br> | |||
Gʼurbat izlaganga gʼurbatdir dunyo.<br> | |||
Kim neni izlasa, topgay begumon,<br> | |||
Hikmat izlaganga hikmatdir dunyo.<br> | |||
| Imzo = <small>Sadriddin Salim Buxoriyning sheʼridan taniqli parcha</small><ref>{{veb manbasi|url=https://www.academy.uz/uz/news/ilmning-ertangi-kuniga-ishonchimizni-yoqotyapmiz-nomli-maqolaga-munosabat|title=„Ilmning ertangi kuniga ishonchimizni yoʻqotyapmiz“ nomli maqolaga munosabat|website=Academy.uz|date=2020-10-11|accessdate=2021-11-25|deadlink=no}}</ref>. | |||
| Moslashuv = right | |||
| Kenglik = 320px | |||
| Uzunlik = | |||
| Shrift kattaligi = | |||
| Fon =#f9f9f9 | |||
| Boʻlaklarsiz = | |||
}} | |||
=== Sheʼriy kitoblari === | |||
Sadriddin Salim Buxoriy [[Oʻzbekiston yozuvchilari uyushmasi]]ning aʼzosi edi. Shoirning „Oq qaldirgʻoch“ nomli birinchi kitobi 1977-yilda chop etildi. Shundan soʻng uning „Oq qushim“ (1979), „Erka qushim“ (1979), „Yorugʻlik odami“ (1983), „Roʻmolcha“ (1988), „Buxoroga Buxoro keldi“ (1999), „Hikmat ast dunyo“ (tojik tilida, 2002), „Durdonalar“ (2005), „Hikmatdir dunyo“ (2010-yildan keyin) kabi sheʼriy toʻplamlari nashr qilingan{{sfn|Oʻzbek adiblari|2016}}<ref name=Ziyouz/><ref name=Saviya/>. | |||
=== Tasavvufshunoslik va tarixshunoslikka oid asarlari === | |||
Sadriddin Salim Buxoriyning tasavvufshunos olim va tarixshunos sifatidagi izlanishlari natijalari jamlangan „Dilda yor“ (1993), „Buyuk xorazmiylar“ (1994), „Uch avliyo“ (2000), „Chor Bakr yoki Joʻybor avliyolari“ (2001), „Hazrat Azizon ar-Rometaniy“ (2002), „[[Bahovuddin Naqshband yoki yetti pir|Bahouddin Naqshband yoki yetti pir]]“, „Xojai Jahonim bor“ (2003), „Eshoni Imlo. Xalfa Xudoydod“ (2005), „Hazrat Abu Hafs Kabir“, „Buxoroyi sharif avliyolari“, „Buyuk Gʻijduvoniylar“, „Ikki yuz yetmish yetti pir“ (2006), „Hazrat Bahouddin Naqshband“, „Daxmai Behishtiyon“ (2007), „Xoja Orif ar-Revgariy“, „Mavlono Orif Deggaroniy“ (2008), „Avliyo Shoh Axsaviy Fayzobodiy al-Buxoriy“ (2009), „Hazrat Xoja Ismatulloh Valiy“ (2010), „Hazrat Boyazid Bastomiy yoki Navoiy viloyati ziyoratgohlari“, „Shofirkonning tabarruk ziyoratgohlari“, „Buxoroning tabarruk ziyoratgohlari“ (2010-yiladan keyin) kabi tarixiy-maʼrifiy yoʻnalishdagi asarlari chop etilgan{{sfn|Oʻzbek adiblari|2016}}<ref name=Ziyouz/><ref name=Saviya/><ref name=Buxdu/>. | |||
Uning „Ikki yuz etmish yetti pir“ kitobida 500 dan ortiq allomalar haqida maʼlumotlar berilgan<ref name=Buxdu/>. Olimning [[naqshbandiya]] tariqatiga oid ilmiy izlanishlari Germaniyaning „Der Morgenstern“ („Tong yulduzi“) jurnalida chop etilgan<ref name=Davron2>{{veb manbasi|url=https://kh-davron.uz/kutubxona/uzbek/memuarlar/sadriddin-salim-buxoriy-sherlar-samad-azimov-nurdan-kelib-nurga-ketdi.html|sarlavha=Sadriddin Salim Buxoriy. She’rlar & Samad Azimov. Nurdan kelib, nurga ketdi|vebsayt=Kh-davron.uz|sanasi=2016-03-10|kirish sanasi=2022-08-12|deadlink=no}}</ref>. | |||
=== Tarjimalari === | |||
Sadriddin Salim Buxoriy tarjimon sifatida [[Abduxoliq Gʻijduvoniy]], [[Xoja Orif ar-Revgariy]], [[Xoja Ali Rometaniy]], [[Bahouddin Naqshband]]larning hikmatli asarlari, ruboiylarini fors tilidan, [[Johann Wolfgang von Goethe]]ning „Gʻarbu Sharq devoni“ni bevosita nemis tilidan oʻzbekchaga oʻgirgan<ref name=Xs1>{{veb manbasi|url=https://xs.uz/uz/post/sharq-sheriyati-oshuftasi|sarlavha=Sharq sheʼriyati oshuftasi|vebsayt=Xs.uz|sanasi=2019-01-17|kirish sanasi=2022-08-12|deadlink=no|qaralgan sana=2022-08-12|arxivsana=2023-04-18|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230418010653/https://xs.uz/uz/post/sharq-sheriyati-oshuftasi}}</ref>{{sfn|Oʻzbek adiblari|2016}}<ref name=Kitobxon/><ref name=Ziyouz/><ref name=Saviya/>. | |||
=== Ssenariylari === | |||
Sadriddin Salim Buxoriy „Imom Buxoriy“ nomli besh qismli televizion badiiy film (1998), „Abu Hafs Kabir“ (2001), „Xojai Jahon“ (2003) kabi telefilmlar ssenariysi muallifidir{{sfn|Oʻzbek adiblari|2016}}<ref name=Kitobxon/><ref name=Saviya/><ref name=Buxdu/>. | |||
== Mukofotlari == | |||
Sadriddin Salim Buxoriy [[Oʻzbekiston prezidenti]] farmonlariga muvofiq 1999-yili [[Mehnat shuhrati ordeni|Mehnat shuhrati]] va 2005-yili [[Fidokorona xizmatlari uchun ordeni|Fidokorona xizmatlari uchun]] ordenlari bilan mukofotlangan{{sfn|Oʻzbek adiblari|2016}}<ref name=Ziyouz/><ref name=Saviya/><ref name=Buxdu>{{veb manbasi|url=https://buxdu.uz/index.php/uz/homeuz-news/university-news/975-sadriddin-salim-buxoriy-tavalludining-70-yilligi-xotira-kechasi|sarlavha=Sadriddin Salim Buxoriy tavalludining 70 yilligi xotira kechasi|vebsayt=Buxdu.uz|kirish sanasi=2021-11-25|deadlink=no|arxiv-sana=2021-11-25|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20211125100127/https://buxdu.uz/index.php/uz/homeuz-news/university-news/975-sadriddin-salim-buxoriy-tavalludining-70-yilligi-xotira-kechasi|archive-date=2021-11-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20211125100127/https://buxdu.uz/index.php/uz/homeuz-news/university-news/975-sadriddin-salim-buxoriy-tavalludining-70-yilligi-xotira-kechasi}}</ref>. | |||
== Nomini abadiylashtirish == | |||
Vafotidan soʻng Buxoro shahridagi „Durdona“ nashriyotiga Sadriddin Salim Buxoriy nomi berildi. 2016-yil 15-dekabrda [[Buxoro davlat universiteti]]da viloyat hokimligi, Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasi Buxoro viloyati boʻlimi, Matbuot va axborot agentligi viloyat hududiy boshqarmasi, Buxoro davlat universiteti, „[[Buxoronoma]]“ va „[[Buxarskiy vestnik]]“ gazetalari tahririyati bilan hamkorlikda Sadriddin Salim Buxoriy tavalludining 70 yilligi munosabati bilan „Sharif shahar shoiri“ deb nomlangan xotira kechasi oʻtkazildi<ref name=Buxdu/>. Shu munosabat bilan shoir haqidagi xotira va yodnomalardan tuzilgan „Sharif shahar shoiri“ nomli kitob nashr etildi<ref name=Davron>{{veb manbasi|url=https://kh-davron.uz/kutubxona/uzbek/memuarlar/ashurali-jorayev-sadriddin-ham-buxoroga-aylangandir.html|sarlavha=Ashurali Jo’rayev. Sadriddin ham Buxoroga aylangandir … & Sadriddin Salim Buxoriy. Ikki kitob|vebsayt=Kh-davron.uz|sanasi=2016-12-16|kirish sanasi=2022-08-12|deadlink=no}}</ref>. | |||
2020-yil 16-noyabrda ham Buxoro davlat universitetida Sadriddin Salim Buxoriy xotirasiga bagʻishlab „Sharif shahar shoiri“ mavzusidagi maʼrifat kechasi oʻtkazildi<ref name=Uza>{{veb manbasi|url=https://uza.uz/uz/posts/bo-iy-meros-tar-ibotga-mu-tozhmi-22-01-2020|sarlavha=Boqiy meros targʻibotga muhtojmi?|vebsayt=Uza.uz|sanasi=2020-01-22|kirish sanasi=2022-08-12|deadlink=no}}</ref><ref name=Buxdu2>{{veb manbasi|url=https://buxdu.uz/ru/novosti/1921/sadriddin-salim-buxoriy-xotirasiga-bagishlangan-sharif-shahar-shoiri-mavzusidagi-marifat-kechasi/|sarlavha=Sadriddin Salim Buxoriy xotirasiga bagʻishlangan Sharif shahar shoiri mavzusidagi maʼrifat kechasi|vebsayt=Buxdu.uz|kirish sanasi=2020-11-17|deadlink=no}}</ref>. | |||
2021-yilda ham Buxoro davlat universitetida Sadriddin Salim Buxoriy tavalludining 75 yilligiga bagʻishlangan „Sadriddin ham Buxoroga aylangandir“ deb nomlangan xotira kechasi oʻtkazildi. Tadbir doirasida shoirning [[Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasi]] tashabbusi bilan „Nazm boʻstoni“ rukni ostida nashr etilgan „Qadimiy kuy“ sheʼriy toʻplami taqdimoti ham boʻlib oʻtdi<ref name=Ziyouz2>{{veb manbasi|url=https://n.ziyouz.com/kutubxona/category/7-o-zbek-zamonaviy-she-riyati?download=13505:sadriddin-salim-buxoriy-qadimiy-kuy-2021|sarlavha=Sadriddin Salim Buxoriy. Qadimiy kuy|vebsayt=Ziyouz.com|kirish sanasi=2022-08-12|deadlink=no|qaralgan sana=2022-08-12|arxivsana=2023-04-18|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230418005147/https://n.ziyouz.com/kutubxona/category/7-o-zbek-zamonaviy-she-riyati?download=13505:sadriddin-salim-buxoriy-qadimiy-kuy-2021}}</ref>. | |||
== Manbalar == | |||
{{manbalar|2}} | |||
== Havolalar == | |||
* {{veb manbasi|url=https://www.youtube.com/watch?v=gZfH6EbdgwY|title=Mahalla telekanali / Buxoroning aziz farzandi Sadriddin Salim Buxoriyni xotiralab|website=YouTube.com|accessdate=2022-08-12|deadlink=no}} | |||
{{Ovozli Vikipediya|sana=2022-07-07|Sadriddin Salim Buxoriy.ogg}} | |||
== Adabiyotlar == | |||
* {{kitob manbasi|author=Mirvaliyev S., Shokirova R.|title=Oʻzbek adiblari|date=2016|publisher=Gʻafur Gʻulom nomidagi adabiyot va sanʼat nashriyoti|location=Toshkent|ref=Oʻzbek adiblari}} | |||
{{bu xushsifat maqola}} | |||
[[Turkum:Oʻzbekistonlik tarjimonlar]] | |||
[[Turkum:Oʻzbekistonlik shoirlar]] | |||
[[Turkum:Oʻzbek publisistlari]] | |||
[[Turkum:Oʻzbekistonlik yozuvchilar]] | |||
[[Turkum:Oʻzbek tarixchilari]] | |||
[[Turkum:Oʻzbek tasavvufshunoslari]] | |||
[[Turkum:Buxoro viloyati loyihasining XM darajali maqolalari]] | |||
$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi
| Sadriddin Salim Buxoriy (Sadriddin Salimov) | |
|---|---|
| Fayl:Sadriddin Salimov.jpg | |
| Tavalludi |
16-sentyabr 1946-yil Buxoro, Oʻzbekiston SSR |
| Vafoti |
10-mart 2010-yil (63 yoshda) Buxoro, Oʻzbekiston Respublikasi |
| Istiqomat joylari | Buxoro, Oʻzbekiston |
| Fuqaroligi |
|
| Millati | Oʻzbek |
| Sohasi | shoir, publitsist, tarixshunos, tarjimon, tasavvufshunos |
| Ish joylari | Buxoro viloyati Maʼnaviyat va maʼrifat markazi, Buxoro nashriyoti |
| Institutlar | Buxoro pedagogika instituti |
| Taʼlimi | Buxoro pedagogika instituti |
| Mashhur ishlari | „Gʻarbu Sharq devoni“ (tarjima), „Bahouddin Naqshband yoki yetti pir“, „Ikki yuz yetmish yetti pir“ |
| Mukofotlari |
|
| Turmush oʻrtogʻi | Mohira Salimova |
| Dini | Islom |
Sadriddin Salim Buxoriy (Sadriddin Salimov) (1946-yil 16-sentyabr, Buxoro, Oʻzbekiston SSR, SSSR — 2010-yil 10-mart, Buxoro, Oʻzbekiston) — atoqli oʻzbek adibi, zullisonnayn shoiri, publitsisti, tarixshunosi, tarjimoni hamda tasavvufshunos olimi. U shuningdek, televizion badiiy filmlar va telefilmlar ssenariysi muallifi hamdir. Oʻzbek va tojik tillarida sheʼrlar bitgan. Johann Wolfgang von Goethening „Gʻarbu Sharq devoni“ni bevosita nemis tilidan oʻzbekchaga oʻgirgan. Asarlari koʻpgina tillarga tarjima qilingan. Naqshbandiya tariqatiga oid ilmiy izlanishlari xorijiy jurnallarda chop etilgan.
Turli yillarda Buxoro davlat universitetida oʻqituvchi, Buxoro viloyati Maʼnaviyat va maʼrifat markazi rahbari (1997—1999) va umrining soʻngigacha Buxoro nashriyotida bosh muharrir (2001—2010) boʻlib ishlagan. Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasining aʼzosi edi. Oʻzbekiston prezidenti farmonlariga muvofiq Mehnat shuhrati (1999) va Fidokorona xizmatlari uchun (2005) ordenlari bilan mukofotlangan.
Sadriddin Salim Buxoriy vafot etganidan soʻng Buxoro shahridagi „Durdona“ nashriyotiga uning nomi berildi, u haqidagi xotira va yodnomalardan tuzilgan „Sharif shahar shoiri“ nomli kitob nashr etildi. Buxoro davlat universitetida hozirga qadar uning xotirasiga bagʻishlab adabiy-maʼrifiy anjumanlar, xotira va maʼrifat kechalari oʻtkazilib kelinmoqda.
Tarixi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Sadriddin Salimov 1946-yil 16-sentyabrda Oʻzbekiston SSRning Buxoro viloyati Buxoro shahri Choʻpboz guzarida ziyolilar oilasida tavallud topgan[1]. 1967—1972-yillarda Buxoro pedagogika institutining (hozirgi Buxoro davlat universiteti) nemis tili fakultetida tahsil olgan. Soʻngra shu institutning „Fakultetlararo chet tillar“ kafedrasida ishlab, uzoq yillar nemis tilidan talabalarga dars bergan[2]. 1997—1999-yillarda Buxoro viloyati Maʼnaviyat va maʼrifat markaziga rahbarlik qilgan. 2001-yildan umrining oxirigacha Buxoro nashriyotida bosh muharrir boʻlib ishlagan[3][4].
Sadriddin Salim Buxoriy 2010-yil 10-martda (mart oyida)[2] ogʻir yurak xuruji oqibatida Buxoroda vafot etdi[5].
Ijodi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Sadriddin Salim Buxoriyning bir necha sheʼriy kitoblari, shuningdek, tarixiy-maʼrifiy mavzular hamda tasavvuf avliyolari tarixiga doir oʻttizdan ortiq asarlari nashr qilingan. Koʻp asarlarni tarjima qilgan. Sadriddin Salim Buxoriyning bir qator asarlari nemis, bulgʻor, rus, ukrain, ingliz, turk va tojik tillariga tarjima qilingan. „Bahouddin Naqshband yoki yetti pir“ risolasi Samadjon Azimov tarjimasida Germaniyada bosilib chiqqan (2014)[3][4].
Illat izlaganga illatdir dunyo,
Gʼurbat izlaganga gʼurbatdir dunyo.
Kim neni izlasa, topgay begumon,
Hikmat izlaganga hikmatdir dunyo.
Sheʼriy kitoblari
[tahrir | manbasini tahrirlash]Sadriddin Salim Buxoriy Oʻzbekiston yozuvchilari uyushmasining aʼzosi edi. Shoirning „Oq qaldirgʻoch“ nomli birinchi kitobi 1977-yilda chop etildi. Shundan soʻng uning „Oq qushim“ (1979), „Erka qushim“ (1979), „Yorugʻlik odami“ (1983), „Roʻmolcha“ (1988), „Buxoroga Buxoro keldi“ (1999), „Hikmat ast dunyo“ (tojik tilida, 2002), „Durdonalar“ (2005), „Hikmatdir dunyo“ (2010-yildan keyin) kabi sheʼriy toʻplamlari nashr qilingan[3][2][4].
Tasavvufshunoslik va tarixshunoslikka oid asarlari
[tahrir | manbasini tahrirlash]Sadriddin Salim Buxoriyning tasavvufshunos olim va tarixshunos sifatidagi izlanishlari natijalari jamlangan „Dilda yor“ (1993), „Buyuk xorazmiylar“ (1994), „Uch avliyo“ (2000), „Chor Bakr yoki Joʻybor avliyolari“ (2001), „Hazrat Azizon ar-Rometaniy“ (2002), „Bahouddin Naqshband yoki yetti pir“, „Xojai Jahonim bor“ (2003), „Eshoni Imlo. Xalfa Xudoydod“ (2005), „Hazrat Abu Hafs Kabir“, „Buxoroyi sharif avliyolari“, „Buyuk Gʻijduvoniylar“, „Ikki yuz yetmish yetti pir“ (2006), „Hazrat Bahouddin Naqshband“, „Daxmai Behishtiyon“ (2007), „Xoja Orif ar-Revgariy“, „Mavlono Orif Deggaroniy“ (2008), „Avliyo Shoh Axsaviy Fayzobodiy al-Buxoriy“ (2009), „Hazrat Xoja Ismatulloh Valiy“ (2010), „Hazrat Boyazid Bastomiy yoki Navoiy viloyati ziyoratgohlari“, „Shofirkonning tabarruk ziyoratgohlari“, „Buxoroning tabarruk ziyoratgohlari“ (2010-yiladan keyin) kabi tarixiy-maʼrifiy yoʻnalishdagi asarlari chop etilgan[3][2][4][7].
Uning „Ikki yuz etmish yetti pir“ kitobida 500 dan ortiq allomalar haqida maʼlumotlar berilgan[7]. Olimning naqshbandiya tariqatiga oid ilmiy izlanishlari Germaniyaning „Der Morgenstern“ („Tong yulduzi“) jurnalida chop etilgan[8].
Tarjimalari
[tahrir | manbasini tahrirlash]Sadriddin Salim Buxoriy tarjimon sifatida Abduxoliq Gʻijduvoniy, Xoja Orif ar-Revgariy, Xoja Ali Rometaniy, Bahouddin Naqshbandlarning hikmatli asarlari, ruboiylarini fors tilidan, Johann Wolfgang von Goethening „Gʻarbu Sharq devoni“ni bevosita nemis tilidan oʻzbekchaga oʻgirgan[9][3][1][2][4].
Ssenariylari
[tahrir | manbasini tahrirlash]Sadriddin Salim Buxoriy „Imom Buxoriy“ nomli besh qismli televizion badiiy film (1998), „Abu Hafs Kabir“ (2001), „Xojai Jahon“ (2003) kabi telefilmlar ssenariysi muallifidir[3][1][4][7].
Mukofotlari
[tahrir | manbasini tahrirlash]Sadriddin Salim Buxoriy Oʻzbekiston prezidenti farmonlariga muvofiq 1999-yili Mehnat shuhrati va 2005-yili Fidokorona xizmatlari uchun ordenlari bilan mukofotlangan[3][2][4][7].
Nomini abadiylashtirish
[tahrir | manbasini tahrirlash]Vafotidan soʻng Buxoro shahridagi „Durdona“ nashriyotiga Sadriddin Salim Buxoriy nomi berildi. 2016-yil 15-dekabrda Buxoro davlat universitetida viloyat hokimligi, Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasi Buxoro viloyati boʻlimi, Matbuot va axborot agentligi viloyat hududiy boshqarmasi, Buxoro davlat universiteti, „Buxoronoma“ va „Buxarskiy vestnik“ gazetalari tahririyati bilan hamkorlikda Sadriddin Salim Buxoriy tavalludining 70 yilligi munosabati bilan „Sharif shahar shoiri“ deb nomlangan xotira kechasi oʻtkazildi[7]. Shu munosabat bilan shoir haqidagi xotira va yodnomalardan tuzilgan „Sharif shahar shoiri“ nomli kitob nashr etildi[5].
2020-yil 16-noyabrda ham Buxoro davlat universitetida Sadriddin Salim Buxoriy xotirasiga bagʻishlab „Sharif shahar shoiri“ mavzusidagi maʼrifat kechasi oʻtkazildi[10][11].
2021-yilda ham Buxoro davlat universitetida Sadriddin Salim Buxoriy tavalludining 75 yilligiga bagʻishlangan „Sadriddin ham Buxoroga aylangandir“ deb nomlangan xotira kechasi oʻtkazildi. Tadbir doirasida shoirning Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasi tashabbusi bilan „Nazm boʻstoni“ rukni ostida nashr etilgan „Qadimiy kuy“ sheʼriy toʻplami taqdimoti ham boʻlib oʻtdi[12].
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- ↑ 1,0 1,1 1,2 „Hikmatdir dunyo“. Kitobxon.com. Qaraldi: 2022-yil 12-avgust.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 „Sadriddin Salim Buxoriy (1946—2010)“. Ziyouz.com. Qaraldi: 2021-yil 25-noyabr.[sayt ishlamaydi]
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 Oʻzbek adiblari 2016.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 „Sadriddin Salim Buxoriy (1946—2010)“. Saviya.uz. Qaraldi: 2021-yil 25-noyabr.[sayt ishlamaydi]
- ↑ 5,0 5,1 „Ashurali Jo’rayev. Sadriddin ham Buxoroga aylangandir … & Sadriddin Salim Buxoriy. Ikki kitob“. Kh-davron.uz. Qaraldi: 2022-yil 12-avgust.
- ↑ „„Ilmning ertangi kuniga ishonchimizni yoʻqotyapmiz“ nomli maqolaga munosabat“. Academy.uz (2020-yil 11-oktyabr). Qaraldi: 2021-yil 25-noyabr.
- ↑ 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 „Sadriddin Salim Buxoriy tavalludining 70 yilligi xotira kechasi“. Buxdu.uz. 2021-yil 25-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 25-noyabr.
- ↑ „Sadriddin Salim Buxoriy. She’rlar & Samad Azimov. Nurdan kelib, nurga ketdi“. Kh-davron.uz. Qaraldi: 2022-yil 12-avgust.
- ↑ „Sharq sheʼriyati oshuftasi“. Xs.uz. 2023-yil 18-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 12-avgust.
- ↑ „Boqiy meros targʻibotga muhtojmi?“. Uza.uz. Qaraldi: 2022-yil 12-avgust.
- ↑ „Sadriddin Salim Buxoriy xotirasiga bagʻishlangan Sharif shahar shoiri mavzusidagi maʼrifat kechasi“. Buxdu.uz. Qaraldi: 2020-yil 17-noyabr.
- ↑ „Sadriddin Salim Buxoriy. Qadimiy kuy“. Ziyouz.com. 2023-yil 18-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 12-avgust.
Havolalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- „Mahalla telekanali / Buxoroning aziz farzandi Sadriddin Salim Buxoriyni xotiralab“. YouTube.com. Qaraldi: 2022-yil 12-avgust.
Adabiyotlar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- Mirvaliyev S., Shokirova R.. Oʻzbek adiblari. Toshkent: Gʻafur Gʻulom nomidagi adabiyot va sanʼat nashriyoti, 2016.
- 16-sentyabrda tugʻilganlar
- 1946-yilda tugʻilganlar
- Buxoroda tugʻilganlar
- 2010-yilda vafot etganlar
- 10-martda vafot etganlar
- Buxoroda vafot etganlar
- Mehnat shuhrati ordeni sohiblari
- Fidokorona xizmatlari uchun ordeni sohiblari
- Oʻzbekistonlik tarjimonlar
- Oʻzbekistonlik shoirlar
- Oʻzbek publisistlari
- Oʻzbekistonlik yozuvchilar
- Oʻzbek tarixchilari
- Oʻzbek tasavvufshunoslari
- Buxoro viloyati loyihasining XM darajali maqolalari