Safardiz sahifasining manbasini koʻrish

{{Bilgiquti qadimiy manzilgoh|name=Safardiz|epochs=X—XIII asrlar|event=XIII asrda moʻgʻullar tomonidan vayron qilingan|location=}}
'''Safardiz''' — [[Xorazm|Xorazmning]] janubi-sharqidagi shahar, shahar haqidagi maʼlumotlar oʻrta asr manbalarida qayd etilgan. Bu haqida maʼlumotlar [[Istaxriy]], [[Samʼoniy|Abu Saʼd as-Samʼoniy]] va [[Yoqut Hamaviy|Yoqut al-Hamaviy]] tomonidan berilgan{{Sfn|МИТТ|1939}}.
== Joylashuvi ==
[[Yahyo Gʻulomov|Yahyo Gʻulomov]] Safardizning joylashuvini tahlil qilar ekan, oʻzining ushbu hududning joylashuvi haqida quyidagicha maʼlumot beradi:<blockquote>Istaxriy Xivadan Gurganchga boradigan yoʻldan tashqari Safardiz qishlogʻi orqali Katga boradigan boshqa yoʻlni ham qayd qilgan. Bu qishloq bilan Xiva oʻrtasidagi masofa 5 farsax, Katgacha esa 3 farsax boʻlgan. Bu yoʻl Abulgʼozi (XVII asr) koʻp marta tilga olgan yoʻlning oʻzidir. Ana shu yoʻl bilan Xonqa shahri orqali Xivadan Katga borganlar. Bu uch punkt oʻrtasidagi masofa haqida Istaxriy keltirgan raqamlar haqiqatga toʻgʻri keladi. Shuning uchun Safardizni Xonqa shahri oʻrnida boʻlgan deyish mumkin. Xonqa aholisi oʻz shaharlari tarixi haqida koʻpgina rivoyatlarni biladilar. Bu rivoyatlarga qaraganda, shahar qadim oʻtmishda boshqacha nom bilan atalgan, lekin ular bu nomni bilmaydilar{{Sfn|Гулямов|1957}}.</blockquote>Bu shaharda mashhur y<nowiki/>[[Yassaviylik|assviylik]] tariqati shayxi Sayyid otaning oʻgʻli yoki jiyani uchun qurilgan [[xonaqoh]] boʻlgan. [[Moʻgʻullarning Markaziy Osiyoni bosib olishi|Moʻgʻullar istilosi]] paytida shahar vayron boʻladi va faqat [[Xonaqoh|xonaqohlar]] saqlanib qolinadi, keyinchalik shahar hayoti ular atrofida qayta tiklanadi. Oʻshandan beri shahar Xon(a)qoh" (Xonqa) deb atala boshlandi{{Sfn|Гулямов|1957}}. Bu afsona, shubhasiz, tarixiy haqiqatga mos keladi, [[Abulgʻozixon|Abulgʻozi]] va Xiva yilnomalari mualliflari orasida shahar nomi oddiygina Xonqa (حانقا) emas, balki Xonaqoh (حانقاه) transkripsiyasida yozilgan{{Sfn|Абулгази|}}. [[Samʼoniy|Sam’oniy]] va [[Yoqut Hamaviy]] Safardizni tilga olib, uni Amul ([[Turkmanobod|Chorjoy]]) yaqinida bir joyda joylashgan deb qayd etishgan{{Sfn|МИТТ|1939}}. Shu asosda de Guye Safardizni mashhur [[Sadvar|Sadvarga]] oʻxshatgan{{Sfn|Де Гуе|1870}}. Bunday oʻxshatish, albatta, notoʻgʻri, chunki birinchidan, Sadvar [[Maqdisiy]] davridan beri oʻz nomini va oʻrnini saqlab qolgan; ikkinchidan, [[Xiva]] bilan [[Sadvar]] orasidagi masofa 5 farsax (taxminan 35 km) emas, 10 farsaxga yaqin. Safardizning oʻrni hali aniqlanmagandi{{Sfn|Гулямов|1957}}.

== Manbalar ==
{{Manbalar}}
== Adabiyotlar ==
* {{Kitob manbasi/Ruscha|автор=Абулгази|заглавие=شجره ترک|год=|ref=Абулгази}}
* {{Kitob manbasi/Ruscha|автор=Гулямов Я. Г.|заглавие=История орошения Хорезма с древнейших времен до наших дней|год=1957|ref=Гулямов}}
* {{Kitob manbasi/Ruscha|автор=Де Гуе|заглавие=Примечание к труду Истахри|год=1870|ref=Де Гуе}}
* {{Kitob manbasi/Ruscha|автор=Истахри|заглавие=Китаб Месалик-ал-Мемалик|год=1870|ref=Истахри}}
* {{Kitob manbasi/Ruscha||заглавие=МИТТ|год=1939|ref=МИТТ}}
[[Turkum:Xorazm shaharlari]]
[[Turkum:Qadimiy shaharlar]]