Safe Return
Сафе Ретурн – АҚШнинг Вашингтон штати Беллингем шаҳрида жойлашган Зуанич Поинт паркида ҳалок бўлган балиқчилар хотирасига бағишланган ёдгорлик. Ҳайкалтарош Авард Фейрбенкснинг ўғли Евгений Фейрбенкс томонидан яратилган бу ёдгорлик балиқ овидан сўнг уйга қайтишни, лангар арқонини ташлаётган балиқчининг бронзадан ясалган ҳайкали орқали рамзий ифодалайди. Ҳайкалнинг кичик модели 1996-йилда, бир неча йил давомида ёдгорлик қўмитаси ва Wҳатcом денгиз тарихи жамияти томонидан маблағ тўплангандан сўнг яратилган. 1998-йилдаги оммавий кўргазмадан сўнг, ҳайкал 1999-йилнинг Хотира кунида тантанали равишда ўрнатилган.
1975-йилда Зуанич Поинтда ҳайкал денгизда ҳалок бўлган маҳаллий балиқчиларнинг номлари ўйиб ёзилган катта гранит тамал тоши устига ўрнатилган. Ёдгорлик барпо этилганидан буён унга янги номлар қўшиб келинмоқда.
Тарихи
19-асрда Пугет Соунднинг Блаине шаҳрида биринчи балиқ консерва заводи очилиши билан, Wҳатcом округи минтақавий балиқ овлаш саноатининг марказига айлантирилган[1]. Вашингтонда 1970-йилга келиб балиқчилик саноати пасайиб кетади[2]. 1996-йилга келиб, Беллингҳамдаги Сқуалиcум бандаргоҳида 800 та кемадан иборат Вашингтон шимоли-ғарбидаги энг йирик балиқчилик флоти ташкил топган. Маҳаллий балиқчилар АҚШнинг бутун Тинч океани қирғоқлари бўйлаб фаолият юритиб, Аляска қирғоқларида треска ва поллак балиқларини, Калифорнияда селд ва маҳаллий сувларда қисқичбақа овлаш билан шуғуллаган[1]. 1975-йилда Сқуалиcум бандаргоҳига туташ Зуанич Поинт Паркида ҳалок бўлган балиқчилар хотирасига ёдгорлик ўрнатилган. Бу ёдгорлик 1945-йилдан бери денгизда ҳалок бўлган маҳаллий балиқчилар рўйхати ёзилган оддий ёғоч лавҳа шаклида бўлган[2][3][1].
Кўп ўтмай лавҳага занглаган лангар қўшилди. Маҳаллий тарихчилар айтишича лангар Жей Гоулд исмли балиқчига тегишли бўлган ва Беллингҳам порти менежери Том Гленн уни 2500 долларга сотиб олиб Сқуалиcум Ҳарборга ўрнатган[3][2].
Тарих
1993-йил март ойида Беринг бўғозида Гоод Вояге кемасининг чўкишида тўрт балиқчи ҳалок бўлганидан сўнг, Зуанич Поинтда каттароқ ёдгорлик қуриш режалаштирилган ва Ҳарбор Фишер’с Мемориал қўмитаси тузилган[3][4]. Wҳатcом денгиз тарихи жамияти билан биргаликда қўмита ҳам ёдгорлик учун маблағ йиғишни бошлаган ва умумий 200 000 доллар миқдорида пул йиғилиши режалаштирилган[5]. Беллингемлик нафақадаги шифокор Эугене Фаирбанкс ҳайкални қуриш учун мас’ул қилинган. Фаирбанкс болалигида Америка жамоат ёдгорликларининг моҳир ҳайкалтароши отаси Авард Фаирбанкснинг ёрдамчиси бўлиб ишлаган[1].
Фаирбанкс дастлаб замонавий балиқ овини ифодаловчи лойиҳа яратишда қийналганини маълум қилган, бунга сабаб қилиб эса балиқчилик соҳасининг кенг миқёсда механизациялаштирилганлигини келтирган. Кейинчалик маҳаллий балиқчилардан бўлган ўғли Жон Фаирбанкснинг таклифига кўра, ҳайкал уйга қайтишни рамзий ифодаловчи, лангар арқонини ташлаётган балиқчи қиёфасида ясалган[6].1996-йил январ ойига келиб, ҳайкалнинг кичрайтирилган модели яратилган[1].Кейинги йили лойдан тўлиқ ўлчамдаги нусхаси ясалган[7][8].
Ҳайкал 1998-йил 6-сентябрда Зуанич Поинт паркида пойдеворсиз намойиш этилган, кейин эса портдаги денгиз маҳсулотлари ресторанига вақтинчалик сақланиш учун топширилган[9][10]. 1999-йил 26-май куни пойдевор келтирилган ва ҳайкал кран ёрдамида пойдевор устига жойлаштирилган[5]. 1999-йил 31-май, Хотира кунида, 2000 дан ортиқ томошабин иштирокида бағишлов ва гулчамбар илиш маросими ўтказилиб, тугалланган ёдгорлик тантанали равишда намойиш қилинган[11][12][4].Ёдгорликда 1900-йилларнинг бошидан то ҳозирги кунгача вафот этган маҳаллий балиқчиларнинг номлари ёзилган[4]. Ўша пайтдан бери денгизда вафот этган бошқа маҳаллий балиқчилар шарафига ҳам ёдгорликка кўплаб исмлар қўшиб келинмоқда[11].
Таркиби
Ёдгорликда гранит пойдевор устида балиқчининг бронза ҳайкали ўрнатилган бўлиб, унинг асосида вафот этган балиқчиларнинг номлари ёзилган. Шунингдек, пойдеворга маҳаллий балиқчилик фаолиятини тасвирловчи тасвирлар ҳам чизилган[13]. Балиқчи соқолли, шляпа ва куртка кийган ҳолда, қирғоққа маҳкамлаш арқонини ташлаётган ҳолатда тасвирланган. Пойдеворни қўшиб ҳисоблаганда, ёдгорликнинг умумий баландлиги 16 фут ва оғирлиги 38 000 фунтдан (17 000 кг) ортиқ[11][3][6].
Манбалар
[[Туркум:Координаталар Викимаълумотларда]]
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 „Фаирбанкс' Сон Cреатес Сcулптуре Ҳоноринг Фишермен“. Десерет Неwс (1999-йил 12-июн). 2024-йил 17-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 17-феврал.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 „Ремаининг а Боат Ҳавен“. Порт оф Беллингҳам. 2024-йил 8-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 7-феврал.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 Логг, Cатҳй А.. „Мемориал“. Тҳе Беллингҳам Ҳералд (1999-йил 1-июн), с. 2. 2024-йил 14-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 14-феврал. Манба хатоси: Инвалид
<реф>таг; наме "Логг-1999Жуне" дефинед мултипле тимес wитҳ дифферент cонтент - ↑ 4,0 4,1 4,2 „Фишерс“. Тҳе Беллингҳам Ҳералд (1999-йил 26-май), с. 2. 2024-йил 18-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 17-феврал.
- ↑ 5,0 5,1 Логг, Cатҳй. „Фишер'с Мемориал то бе дедиcатед“. Тҳе Беллингҳам Ҳералд (1999-йил 26-май), с. 1. 2024-йил 18-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 17-феврал.
- ↑ 6,0 6,1 Диллон, Наоми. „Сафе Ретурн Wилл Ҳонор Тҳосе Фишерс Дениэд Оне“. Тҳе Беллингҳам Ҳералд (1997-йил 8-октябр), с. 3. 2024-йил 14-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 14-феврал.
- ↑ Логг, Cатҳй. „Статуэ“. Тҳе Беллингҳам Ҳералд (1998-йил 6-сентябр), с. 2. 2024-йил 16-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 16-феврал.
- ↑ Фаирбанкс, Эугене Ф.. Адвентурес оф а Ёунг Сcулптор: Тҳе Девелопмент анд Эарлй Лифе оф Авард Т. Фаирбанкс, а 20тҳ Cентурй Америcан Сcулптор. Фаирбанкс Арт анд Боокс, Новембер 28, 2017 — 308–309-бет. ИСБН 9781979143981.
- ↑ Логг, Cатҳй. „Статуэ фор Фишермен'с Мемориал Макес Публиc Дебут“. Тҳе Беллингҳам Ҳералд (1998-йил 6-сентябр), с. 1. 2024-йил 16-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 16-феврал.
- ↑ „Рестаурант“. Тҳе Беллингҳам Ҳералд (1998-йил 5-июн), с. 26. 2024-йил 18-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 17-феврал.
- ↑ 11,0 11,1 11,2 Кепферле, Амй. „Wҳат'с тҳе Деал Wитҳ: Тҳе 'Сафе Ретурн' статуэ ат Зуанич Поинт Парк?“. Cасcадиа Даилй Неwс (2023-йил 4-декабр). 2024-йил 8-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 7-феврал.
- ↑ Логг, Cатҳй А.. „Фишер'с Мемориал Брингс Cлосуре“. Тҳе Беллингҳам Ҳералд (1999-йил 1-июн), с. 1. 2024-йил 14-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 16-феврал.
- ↑ Логг, Cатҳй. „Фишерс то Гатҳер фор Мемориал“. Тҳе Беллингҳам Ҳералд (1998-йил 29-сентябр), с. 3. 2024-йил 16-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 16-феврал.