Safiyuddin Urmaviy: Versiyalar orasidagi farq
Avtomatik translit va nom yoʻnaltirishi: Safiyuddin Urmaviy | Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi. | ||
{{Adib | |||
| Ism = Safiyuddin Urmaviy Ozarbayjonliy | |||
| Ism (oz tilida) = | |||
| Surat = Sefieddinurmeviazerbaycanli.jpg | |||
| To`liq ismi = | |||
| Taxallus = | |||
| Tavallud sanasi = | |||
| Tavallud joyi = [[Urmiya]] | |||
| Vafot sanasi = | |||
| Vafot joyi = | |||
| Fuqarolik = [[Gʻarbiy Ozarbayjon ustoni]] | |||
| Kasb = | |||
| Faoliyat = | |||
| Yonalish = | |||
| Janr = | |||
| Magnum opus = | |||
| Mukofot = | |||
| Sayt = | |||
}} | |||
'''Safiyuddin Urmaviy''' va ya '''Safiyuddin Urmaviy Ozarbayjonliy''', Safiyuddin Abdulmoʻʼmin bin Yusuf alUrmaviy ([[1215]], [[Eron Ozarbayjoni]], Urmiiya — [[1294]], [[Bagʻdod]]) — Sharq musiqa nazariyotchisi, [[bastakor]], sozanda va [[xonanda ovozi|xonanda]]. S. alU. Bagʻdodda [[vafot]] etganligi sababli Gʻarb [[olim]]lari alBagʻdodiy deb ham yuritadilar. Mahmud ashSheroziyning yozishicha, oʻz zamonasining Sharq musiqa nazariyasi boʻyicha tengsiz olimi boʻlgan. Uning „[[Kuy]] yaratishga doir Sharafiya (Sharafuddin) [[risola]]si“ („Risolat ushSharafiyya finnisbatittaʼlifiyya“), „Musiqa va [[ritm]] doiralari [[kitob]]i“ („Kitob uladvor“) [[asar]]lari Sharq musiqa nazariyasi [[taraqqiyot]]i [[tarix]]ida alohida oʻrin tutadi. S. alU. bu risolalarida [[10 (son)|Oʻn]] imey [[maqom]], [[6 (son)|olti]] [[ovoza]], 24 [[shoʻʼba|shoʻba]] va [[usul]] doira (turkum)larini birinchi boʻlib yaxlit tizimga solib oʻrganib chiqdi. Shuningdek, mazkur asarlarida [[nagʻma]] hosil etiladigan [[manbalar]], [[boʻʼd]]lar, [[jins (musiqa)|jins]]lar, [[jam]]lar, [[alhon (musiqa)|alhon]], [[cholgʻu asbobi|cholgʻu asboblar]], [[iyqo]] [[masala]]larini tahlil qilgan. S. alU. nazariy qarashlarini, [[musiqa ijrochiligi|musiqa ijrosiga]] doir fikrlarini [[isbotlash]] uchun Sharq [[xalq]]lari kuylaridan 2 tasini [[jadval]]<nowiki/>lashtirib, dastlabki [[nota yozuvi|nota yozuvlari]]ni [[ixtiro]] qilgan. S. alU.ning musiqaga doir risolalari Sharq xalqlari, jumladan, [[Oʻrta Osiyo]] xalqlari musiqa madaniyatida alohida oʻrin egallaydi. Uning ikkala kitobini [[fransuzlar|fransuz]] olimi [[Erlanje Rudolf|D. R. Erlanje]] [[fransuz tili]]ga [[tarjima]] qilib, nashr ettirgan. | |||
== Adabiyot == | |||
* Rajabov I., Maqomlar masalasiga doir, T., 1963<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>. | |||
== Manbalar == | |||
{{manbalar}} | |||
{{chala}} | |||
{{OʻzME}} <!-- Bot tomonidan yaratildi --> | |||
[[Turkum:Kishilar]] | |||
[[Turkum:Musiqachilar]] | |||
[[Turkum:1215-yilda tugʻilganlar]] | |||
[[Turkum:1294-yilda vafot etganlar]] | |||
[[Turkum:Urmiya]] | |||
[[Turkum:Alifbo boʻyicha musiqachilar]] | |||
$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi
| Safiyuddin Urmaviy Ozarbayjonliy | |
|---|---|
| Fayl:Sefieddinurmeviazerbaycanli.jpg | |
| Tavalludi | |
| Fuqaroligi | Gʻarbiy Ozarbayjon ustoni |
Safiyuddin Urmaviy va ya Safiyuddin Urmaviy Ozarbayjonliy, Safiyuddin Abdulmoʻʼmin bin Yusuf alUrmaviy (1215, Eron Ozarbayjoni, Urmiiya — 1294, Bagʻdod) — Sharq musiqa nazariyotchisi, bastakor, sozanda va xonanda. S. alU. Bagʻdodda vafot etganligi sababli Gʻarb olimlari alBagʻdodiy deb ham yuritadilar. Mahmud ashSheroziyning yozishicha, oʻz zamonasining Sharq musiqa nazariyasi boʻyicha tengsiz olimi boʻlgan. Uning „Kuy yaratishga doir Sharafiya (Sharafuddin) risolasi“ („Risolat ushSharafiyya finnisbatittaʼlifiyya“), „Musiqa va ritm doiralari kitobi“ („Kitob uladvor“) asarlari Sharq musiqa nazariyasi taraqqiyoti tarixida alohida oʻrin tutadi. S. alU. bu risolalarida Oʻn imey maqom, olti ovoza, 24 shoʻba va usul doira (turkum)larini birinchi boʻlib yaxlit tizimga solib oʻrganib chiqdi. Shuningdek, mazkur asarlarida nagʻma hosil etiladigan manbalar, boʻʼdlar, jinslar, jamlar, alhon, cholgʻu asboblar, iyqo masalalarini tahlil qilgan. S. alU. nazariy qarashlarini, musiqa ijrosiga doir fikrlarini isbotlash uchun Sharq xalqlari kuylaridan 2 tasini jadvallashtirib, dastlabki nota yozuvlarini ixtiro qilgan. S. alU.ning musiqaga doir risolalari Sharq xalqlari, jumladan, Oʻrta Osiyo xalqlari musiqa madaniyatida alohida oʻrin egallaydi. Uning ikkala kitobini fransuz olimi D. R. Erlanje fransuz tiliga tarjima qilib, nashr ettirgan.
Adabiyot
[tahrir | manbasini tahrirlash]- Rajabov I., Maqomlar masalasiga doir, T., 1963[1].
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]| Ushbu maqola çaladir. Siz uni boyitib, ZiyoSferaga yordam berişingiz mumkin. Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |
| Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |