Sapfir sahifasining manbasini koʻrish

'''Sapfir''' (qad. [[yahudiy tili|yahudiycha]] sappir — koʻk tosh) — [[korund]]ning A12O3 tarkibli [[shaffoflik|shaffof]], tiniq koʻk [[rang]]li xili. [[Zargarlik]]da boshqa rangli turlariga (qizil turi — [[yoqut]]dan tashqarisi) S. deb [[nom]] berilgan. Rangi izomorfli aralashmalarga bogʻliq: [[alyuminiy]]ning turli miqdorda [[titan]] va [[temir]] (Gʻe2+ va Gʻe3+ farq qiladi) almashuvidan hosil boʻladi. Trigonal [[singoniya]]da [[kristallanish|kristallanadi]]. 1toifali [[qimmatbaho toshlar|qimmatbaho tosh]] hisoblanadi. [[Shisha]]simon yaltiroq. [[Qattiqlik shkalasi|Qattiqligi]] 9; [[zichlik|zichligi]] 3,5—3,6 g/sm³. [[Kon]]lari [[Shri-Lanka|ShriLanka]], [[Hindiston]], [[Tailand]], [[Rossiya]]da bor. [[Tarix]]da mashhur boʻlgan S. toshlari [[Britaniya imperiyasi]]ning [[toj]]ida (104 [[karat]]), [[ovallar|oval]] shaklli (258,8 karat) [[brilliant]] broshkada oʻrnatilgani Rossiya Olmos fonditsya saqlanmoqda. S. [[sanoat]]da sunʼiy yoʻl bilan ham olinadi. S.ning [[zumrad]], [[topaz]], safsar ([[ametist]]) va boshqa xillari zargarlikda, sunʼiy rangsizi — leykosapfir [[mikroelektronika]], [[kvant elektronika]]si, [[optika]] va boshqalarda ishlatiladi (qarang [[Korund]]). [[Oʻzbekiston]]da "korund mintaqasi" [[Tomditov|Tomdi togʻlari]]dan [[Olay tizmasi|Olay togʻlari]]gacha 1000&nbsp;km ga choʻzilgan boʻlsa ham sifatli S. hanuz topilmagan.<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{OʻzME}} <!-- Bot tomonidan yaratildi -->

[[Turkum:Minerallar]]
[[Turkum:Zargarlik]]


{{chala}}