Saraskar sahifasining manbasini koʻrish

{{Short description|Usmonli imperiyasining harbiy unvoni}}
{{Italic title}}
{{Vikilugʻat | saraskar}}
[[File:Mehmed Riza Pasha.jpg|thumb|''Saraskar'' Mehmed Riza posho (1899)]]

'''''Saraskar''''' ({{lang-ota|سرعسكر}}; {{IPA|ˈseɾaskeɾ}}) – ilgari [[Usmoniylar davlati]]da armiyaga qoʻmondonlik qilgan [[vazir]] uchun ishlatilgan unvon.

1826-yilda [[yanicharlar]] bostirilgach, Sulton [[Mahmud II]] eski [[Yanichar ogʻasi]]ning vazifalarini ''saraskarga'' topshirdi. Endi ''saraskar'' Usmonli armiyasining bosh qoʻmondonligi va [[Mudofaa vazirligi|Harbiy vazir]] vazifalarini birlashtirgan alohida idoraga aylandi<ref name="EI2">{{cite encyclopedia | title = Bāb-i Serʿaskeri | first = Bernard | last = Lewis | authorlink = Bernard Lewis | encyclopedia = The Encyclopedia of Islam, New Edition, Volume I: A–B | publisher = BRILL | location = Leiden and New York | year = 1986 | isbn = 90-04-08114-3 | page = 838 | url = http://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/bab-i-seraskeri-SIM_0972 }}</ref>. U [[Istanbul]]da tartibni saqlash boʻyicha yanichar ogʻaning oldingi vazifalarini ham oʻz zimmasiga oldi. Darhaqiqat, imperiyaning progressiv markazlashuvi bilan politsiya tizimi rivojlanib, kengayib borar ekan, 1845-yilgacha politsiya alohida idoraga aylangunga qadar politsiya ishi ''saraskarning'' asosiy vazifalaridan biriga aylandi<ref name="EI2"/>.

''Saraskar'' va uning boʻlimi (''bab-i seraskeri'' yoki ''serasker kapısı'' – „''saraskar'' darvozasi“) dastlab [[Ko‘z yoshlari saroyi|Eski Saroyda]] boʻlgan, ammo bu funksiyalar 1865-yilda maxsus binolarga oʻtkazilgan. 1879-yilda idora Vazirlik deb oʻzgartirilgan. Idora 1890-yilgacha Harbiy vazirlik (''Harbiye Nezareti'') deb nomlangan va oʻsha yili eski nomiga qaytarildi. Nihoyat, 1908-yilda yana Harbiy vazirligi deb oʻzgartirildi<ref name="EI2"/>.

== Saraskarlar roʻyxati ==
Quyida ''saraskarlar'' roʻyxati keltirilgan<ref>Sicil-i Osmani, Mehmet Süreyya, Yayına Hazırlayan: Nuri Akbayar, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, 1996, Sayfa:1770-1771, ISBN 975-333-038-3.</ref><ref>Son Dönem Osmanlı Erkan ve Ricali (1839 – 1922) Prosopografik Rehber, Sinan Kuneralp, ISIS Press, İstanbul, ISBN 9784281181, 1999</ref>:

* [[Ağa Hüseyin Paşa]] (1826-1827)
* [[Koca Hüsrev Mehmed Paşa]] (1827-1836)
* [[Damat Gürcü Halil Rifat Paşa]] (1836-1838)
* [[Damad Mehmed Said Paşa]] (1838-1839)
* [[Damat Gürcü Halil Rifat Paşa]] (1839-1840)
* [[Mustafa Nuri Paşa (1879 yılında ölen)|Mustafa Nuri Paşa]] (1840-1842)
* [[Çerkes Hafız Mehmed Paşa]] (1842-1843)
* [[Darbhor Mehmed Reşid Paşa]] (1843)
* [[Hasan Rıza Paşa]] (1843-1845)
* [[Süleyman Refet Paşa]] (1845-1846)
* [[Koca Hüsrev Mehmed Paşa]] (1846-1847)
* [[Damad Mehmed Said Paşa]] (1847-1848)
* [[Hasan Rıza Paşa]] (1848-1849)
* [[Damad Mehmed Ali Paşa]] (1849-1851)
* [[Mütercim Mehmed Rüşdi Paşa]] (1851-1853)
* [[Damad Mehmed Ali Paşa]] (1853-1854)
* [[Hasan Rıza Paşa]] (1854-1855)
* [[Mütercim Mehmed Rüşdi Paşa]] (1855)
* [[Hasan Rıza Paşa]] (1855-1857)
* [[Mühendis Mehmed Kâmil Paşa]] (1857)
* [[Mütercim Mehmed Rüşdi Paşa]] (1857)
* [[Hasan Rıza Paşa]] (1857-1861)
* [[Mehmed Namık Paşa]] (1861)
* [[Mütercim Mehmed Rüşdi Paşa]] (1861-1863)
* [[Mehmed Raşid Paşa (1805-1875)|Mehmed Raşid Paşa]] (1863)
* [[Keçecizade Fuat Paşa]] (1863)
* [[İbrahim Halil Paşa]] (1863)
* [[Hüseyin Avni Paşa]] (1863-1866)
* [[Abdulkarim Nodirposho|Çırpanlı Abdülkerim Nadir Paşa]] (1866)
* [[Hasan Rıza Paşa]] (1866-1867)
* [[Mütercim Mehmed Rüşdi Paşa]] (1867-1869)
* [[Mehmed Namık Paşa]] (1869)
* [[Hüseyin Avni Paşa]] (1869-1871)
* [[Ahmed Esad Paşa]] (1871-1872)
* [[Abdulkarim Nodirposho|Çırpanlı Abdülkerim Nadir Paşa]] (1872)
* [[Fosfor Mustafa Sıdkı Paşa]] (1872)
* [[Mehmed Yaver Paşa]] (1872)
* [[Ahmed Esad Paşa]] (1872-1873)
* [[Hüseyin Avni Paşa]] (1873-1874)
* [[Abdulkarim Nodirposho|Çırpanlı Abdülkerim Nadir Paşa]] (1874-1875)
* [[Ali Saib Paşa]] (1875)
* [[Hüseyin Avni Paşa]] (1875)
* [[Hasan Rıza Paşa]] (1875-1876)
* [[Derviş İbrahim Paşa]] (1876)
* [[Abdulkarim Nodirposho|Çırpanlı Abdülkerim Nadir Paşa]] (1876)
* [[Hüseyin Avni Paşa]] (1876)
* [[Abdulkarim Nodirposho|Çırpanlı Abdülkerim Nadir Paşa]] (1876)
* [[Mehmed Redif Paşa]] (1876-1877)
* [[Damat Mahmud Celaleddin Paşa (1836-1884)|Mahmud Celaleddin Paşa]] (1877)
* [[Mehmed Rauf Paşa]] (1877-1878)
* [[İstanbullu Mehmed İzzet Paşa]] (1878)
* [[Damat Mahmud Celaleddin Paşa (1836-1884)|Mahmud Celaleddin Paşa]] (1878)
* [[Gazi Osman Paşa]] (1878-1880)
* [[Hüseyin Hüsnü Paşa (1839-1896)|Hüseyin Hüsnü Paşa]] (1880)
* [[Gazi Osman Paşa]] (1880-1881)
* [[Hüseyin Hüsnü Paşa (1839-1896)|Hüseyin Hüsnü Paşa]] (1881)
* [[Gazi Osman Paşa]] (1881-1885)
* [[Ali Saib Paşa]] (1885-1891)
* [[Gazi Osman Paşa]] (1891)
* [[Mehmed Rıza Paşa]] (1891-1908)

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Authority control}}
{{Ottoman-stub}}

[[Turkum:Usmoniylar davlati hukumati]]
[[Turkum:Usmoniylar davlati harbiy unvonlari]]
[[Turkum:Saraskarlar| ]]