Сараскар
 |
Викилуғатда сараскар номли мақола мавжуд. |
Сараскар (усмонли туркча: سرعسكر; ˈсеɾаскеɾ) – илгари Усмонийлар давлатида армияга қўмондонлик қилган вазир учун ишлатилган унвон.
1826-йилда яничарлар бостирилгач, Султон Маҳмуд ИИ эски Яничар оғасининг вазифаларини сараскарга топширди. Энди сараскар Усмонли армиясининг бош қўмондонлиги ва Ҳарбий вазир вазифаларини бирлаштирган алоҳида идорага айланди[1]. У Истанбулда тартибни сақлаш бўйича яничар оғанинг олдинги вазифаларини ҳам ўз зиммасига олди. Дарҳақиқат, империянинг прогрессив марказлашуви билан полиция тизими ривожланиб, кенгайиб борар экан, 1845-йилгача полиция алоҳида идорага айлангунга қадар полиция иши сараскарнинг асосий вазифаларидан бирига айланди[1].
Сараскар ва унинг бўлими (баб-и сераскери ёки сераскер капıсı – „сараскар дарвозаси“) дастлаб Эски Саройда бўлган, аммо бу функсиялар 1865-йилда махсус биноларга ўтказилган. 1879-йилда идора Вазирлик деб ўзгартирилган. Идора 1890-йилгача Ҳарбий вазирлик (Ҳарбие Незарети) деб номланган ва ўша йили эски номига қайтарилди. Ниҳоят, 1908-йилда яна Ҳарбий вазирлиги деб ўзгартирилди[1].
Сараскарлар рўйхати
Қуйида сараскарлар рўйхати келтирилган[2][3]:
- Аğа Ҳüсейин Паşа (1826-1827)
- Коcа Ҳüсрев Меҳмед Паşа (1827-1836)
- Дамат Гüрcü Ҳалил Рифат Паşа (1836-1838)
- Дамад Меҳмед Саид Паşа (1838-1839)
- Дамат Гüрcü Ҳалил Рифат Паşа (1839-1840)
- Мустафа Нури Паşа (1840-1842)
- Çэркес Ҳафıз Меҳмед Паşа (1842-1843)
- Дарбҳор Меҳмед Реşид Паşа (1843)
- Ҳасан Рıза Паşа (1843-1845)
- Сüлейман Рефет Паşа (1845-1846)
- Коcа Ҳüсрев Меҳмед Паşа (1846-1847)
- Дамад Меҳмед Саид Паşа (1847-1848)
- Ҳасан Рıза Паşа (1848-1849)
- Дамад Меҳмед Али Паşа (1849-1851)
- Мüтерcим Меҳмед Рüşди Паşа (1851-1853)
- Дамад Меҳмед Али Паşа (1853-1854)
- Ҳасан Рıза Паşа (1854-1855)
- Мüтерcим Меҳмед Рüşди Паşа (1855)
- Ҳасан Рıза Паşа (1855-1857)
- Мüҳендис Меҳмед Кâмил Паşа (1857)
- Мüтерcим Меҳмед Рüşди Паşа (1857)
- Ҳасан Рıза Паşа (1857-1861)
- Меҳмед Намıк Паşа (1861)
- Мüтерcим Меҳмед Рüşди Паşа (1861-1863)
- Меҳмед Раşид Паşа (1863)
- Кеçэcизаде Фуат Паşа (1863)
- İбраҳим Ҳалил Паşа (1863)
- Ҳüсейин Авни Паşа (1863-1866)
- Çıрпанлı Абдüлкерим Надир Паşа (1866)
- Ҳасан Рıза Паşа (1866-1867)
- Мüтерcим Меҳмед Рüşди Паşа (1867-1869)
- Меҳмед Намıк Паşа (1869)
- Ҳüсейин Авни Паşа (1869-1871)
- Аҳмед Эсад Паşа (1871-1872)
- Çıрпанлı Абдüлкерим Надир Паşа (1872)
- Фосфор Мустафа Сıдкı Паşа (1872)
- Меҳмед Явер Паşа (1872)
- Аҳмед Эсад Паşа (1872-1873)
- Ҳüсейин Авни Паşа (1873-1874)
- Çıрпанлı Абдüлкерим Надир Паşа (1874-1875)
- Али Саиб Паşа (1875)
- Ҳüсейин Авни Паşа (1875)
- Ҳасан Рıза Паşа (1875-1876)
- Дервиş İбраҳим Паşа (1876)
- Çıрпанлı Абдüлкерим Надир Паşа (1876)
- Ҳüсейин Авни Паşа (1876)
- Çıрпанлı Абдüлкерим Надир Паşа (1876)
- Меҳмед Редиф Паşа (1876-1877)
- Маҳмуд Cелаледдин Паşа (1877)
- Меҳмед Рауф Паşа (1877-1878)
- İстанбуллу Меҳмед İззет Паşа (1878)
- Маҳмуд Cелаледдин Паşа (1878)
- Гази Осман Паşа (1878-1880)
- Ҳüсейин Ҳüснü Паşа (1880)
- Гази Осман Паşа (1880-1881)
- Ҳüсейин Ҳüснü Паşа (1881)
- Гази Осман Паşа (1881-1885)
- Али Саиб Паşа (1885-1891)
- Гази Осман Паşа (1891)
- Меҳмед Рıза Паşа (1891-1908)
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 1,2 Леwис, Бернард (1986). "Бāб-и Серʿаскери". Тҳе Энcйcлопедиа оф Ислам, Неw Эдитион, Волуме И: А–Б. Леиден анд Неw Ёрк: БРИЛЛ. п. 838. ИСБН 90-04-08114-3. ҳттп://референcеwоркс.бриллонлине.cом/энтриэс/энcйcлопаэдиа-оф-ислам-2/баб-и-сераскери-СИМ_0972.
- ↑ Сиcил-и Османи, Меҳмет Сüрейя, Яйıна Ҳазıрлаян: Нури Акбаяр, Тариҳ Вакфı Юрт Яйıнларı, 1996, Сайфа:1770-1771, ИСБН 975-333-038-3.
- ↑ Сон Дöнем Османлı Эркан ве Риcали (1839 – 1922) Просопографик Реҳбер, Синан Кунералп, ИСИС Пресс, İстанбул, ИСБН 9784281181, 1999
 | Усмонлилар империяси ҳақидаги уşбу мақола çаладир. Сиз уни бойитиб, ЗиёСферага ёрдам бериşингиз мумкин. |