Sariqlik qopchasi sahifasining manbasini koʻrish

'''Sariqlik qopchasi''' embrionga biriktirilgan membranali [[wiktionary:sac|qop]] boʻlib, bilaminar embrion diskining gipoblast qatlami hujayralari tomonidan hosil boʻladi. K'''indik pufakchasi''' deb ataladi ammo ''sariqlik xaltasi'' ancha keng qoʻllanadi. Odamlarda sariqlik xaltasi erta embrion qon bilan taʼminlanishida muhim ahamiyatga ega<ref name=":0">{{jurnal manbasi|last=Lutfey|first1=Karen|last2=Freese|first2=Jeremy|date=2005|title=Toward Some Fundamentals of Fundamental Causality: Socioeconomic Status and Health in the Routine Clinic Visit for Diabetes|url=https://www.jstor.org/stable/10.1086/428914|journal=American Journal of Sociology|volume=110|issue=5|pages=1326–1372|doi=10.1086/428914|jstor=10.1086/428914|issn=0002-9602}}</ref> va uning katta qismi [[Embrion|embrion rivojlanishining]] toʻrtinchi haftasida birlamchi ichakka qoʻshiladi<ref>The Developing Human: Clinically Oriented Anatomy: Chapter 7</ref>.

== Odamlarda ==
[[Fayl:Ultrasound_of_embryo_at_5_weeks.png|thumb| [[Bachadon]] boʻshligʻida akusherlik ultratovush tekshiruvi bilan taxminan 5 haftalik homiladorlik davrida koʻriladi.]]
[[Fayl:Ultrasound_of_embryo_at_5_weeks,_colored.png|thumb| Sunʼiy ravishda rangli, homiladorlik qopini, sarigʻi qopini va [[Embrion|embrionni]] koʻrsatadi (+ belgilari orasidagi masofa 3 mm.).]]
Sariqlik xaltasi [[homiladorlik]] paytida<ref name=":0"/> homiladorlik qopchasi ichida koʻrinadigan birinchi elementdir, odatda homiladorlikning 3 kunida.

Sariqlik xaltasi [[Embrion|embrionning]] old (ventral) qismida joylashgan. U tashqi-embrion [[Entoderma|endoderma]] bilan qoplangan<ref name=":1">{{Citation |last=Hafez |first=S. |title=Chapter One - Comparative Placental Anatomy: Divergent Structures Serving a Common Purpose |date=1-yanvar 2017-yil |url=http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1877117316301065 |work=Progress in Molecular Biology and Translational Science |volume=145 |pages=1–28 |editor-last=Huckle |editor-first=William R. |access-date=21-oktabr 2020-yil |series=Molecular Biology of Placental Development and Disease |publisher=Academic Press |language=inglizcha |doi=10.1016/bs.pmbts.2016.12.001 |pmid=28110748}}</ref>, uning tashqarisida epiblastdan olingan embriondan tashqari mezenxima qatlami joylashgan.

Qoida tariqasida, kanal 20-xaftada toʻliq oʻzgarishga uchraydi, chunki sariqlik xaltasining koʻp qismi rivojlanayotgan oshqozon-ichak traktiga qoʻshiladi, ammo taxminan ikki foiz hollarda uning proksimal qismi ingichka ichakdan boʻrtib chiqib saqlanib qoladi, yaʼni Mekkel divertikuli deyiladi.

Baʼzan yoʻlning biriktirilgan joyiga qarama-qarshi tomonda yonbosh ichakning boʻshligʻini torayishi kuzatiladi.
<gallery>
File:Gray24.svg|Diagrammada inson tuxum hujayrasining eng dastlabki kuzatilgan bosqichi ko'rsatilgan.<br>1 - Amniotik bo'shliq<br>2 - Sariqlik xaltasi<br>3 - Xorion
 File:Gray25.svg|Allantoisning erta shakllanishi va tana poyasining differentsiatsiyasi tasvirlangan diagramma.<br>1 Amniotik bo'shliq<br>2 Tana poyasi<br>3 Allantois<br>4 Sariq xalta<br>5 Xorion
 File:Gray26.svg|Diagrammada allantoik rivojlanishning keyingi bosqich sarig'i qopchasining siqilishi bilan ko'rsatilgan.<br>1 Yurak<br>2 Amniotik bo'shliq<br>3 Embrion<br>4 Tana poyasi<br>5 Plasenta villi<br>6 Allantois <br>7 sarig'-qopcha<br>8 Chorion
 File:Gray28.svg|Kindik rivojlanishining keyingi bosqichini ko'rsatadigan diagramma.<br>1 Plasenta villi<br>2 Sariq xalta<br>3 Umbilikal kordon<br>4 Allantois<br>5 Yurak<br>6 Ovqat hazm qilish naychasi<br >7 Embrion<br>8 Amniotik bo'shliq.
</gallery>

== Gistogenezi ==
Sariqlik xaltasi homila rivojlanishining ikkinchi haftasida, amniotik qopning shakllanishi bilan bir vaqtda shakllana boshlaydi. Gipoblast yon tomonga koʻpayib, pastga tusha boshlaydi. Rivojlanayotgan pufakchaning qarama-qarshi qutbida joylashgan Xeyzer membranasi yuqoriga koʻtarilishni boshlaydi va gipoblast bilan qoʻshiladi.

== Rivojlanishidagi oʻzgarishlar ==

* '''Birlamchi sariqlik xaltasi''': bu ikkinchi haftada rivojlanadigan pufakcha, uning qavati Xeyzer membranasi va yuqorisi gipoblast bilan qoplangan. U '''ekzokolomik boʻshliq''' ham deyiladi.
* '''Ikkilamchi sariqlik xaltasi''': bu struktura ekstraembrionik [[Mezoderma|mezodermadan]] ajralib, ekstraembrionik koelomni hosil qilganda hosil boʻladi. Mezoderma hujayralari sariqlik qopining bir qismi<ref name=":1"/> va qolgani ikkilamchi sariq qopcha boʻladi.
* '''Yakuniy sariqlik xaltasi''': rivojlanishning toʻrtinchi haftasida, organogenezda, sariqlik xaltasining bir qismi [[Entoderma|endoderma]] bilan oʻralgan va embrionga ichak sifatida qoʻshiladi. Sariqlik xaltasining qolgan qismi oxirgi sariqlik qopchasi hisoblanadi.

== Qoʻshimcha rasmlar ==
<gallery>
File:Gray14.png|Hylobates concolor (gibbon) embrionining tashqi ko'rinishi.
 File:Gray17.png|Inson embrioni - uzunligi, 2 mm. Orqa ko'rinish, amnion ochiq holda. X 30.
 File:Gray20.png|Inson embrionining orqa qismi, uzunligi 2,11 mm.
 File:Gray21.png|Embrion bo'linish.
 File:Gray30.png|Taxminan sakkiz haftalik homila, amnion bilan o'ralgan. Ikki diametrdan biroz kattalashtirilgan.
 File:Gray31.png|1,3 mm uzunlikdagi inson embrionining modeli.
 File:Gray32.png|Bachadon devoriga singdirilgan tuxum hujayra orqali bo'linish.
 File:Gray977.png|Inson embrioni taxminan o'n besh kunlik. Miya va yurak o'ng tomonda tasvirlangan. O'rta bo'limda ovqat hazm qilish nayi va sariqlik xaltasi.
</gallery>

== Yana qarang ==

* Sariq tana oʻsmasi

== Manbalar ==
{{manbalar}}
[[Turkum:Anatomiya]]
[[Turkum:Gistologiya]]