Sariyya ibn Zanim: Versiyalar orasidagi farq
Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi. | Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi. |
$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi
| Sariyya ibn Zanim | |
|---|---|
| سارية بن زنيم | |
 Qohiradagi Sariyya maqbarasi | |
| Tavalludi |
tax. milodiy VI asr oxiri Makka, hozirgi Saudiya Arabistoni tarkibida |
| Vafoti |
tax. 645-yil Misr (ehtimol) |
| Mashhur ishlari | Sahoba |
| Unvoni | Sariyya al-Jabal |
| Maqomi | Sariyya al-Jabal |
Sariyya ibn Zanim (arabcha: سارية بن زنيم), shuningdek, Sariya al-Jabal nomi bilan ham tanilgan, milodiy VI–VII asrlarda yashagan sahoba. Kinona qabilasidan boʻlib, islom paygʻambari Muhammadning vafotidan keyin Roshidun xalifasi Umar ibn al-Xattob davrida harbiy qoʻmondon sifatida xizmat qilgan.
Hayoti
[tahrir | manbasini tahrirlash]Nasabi va ismi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Tarixchilarning soʻzlariga koʻra, uning kunyasi bilan birga toʻliq ismi Sariyya ibn Zanim ibn Amr ibn Abdulloh ibn Jobir ibn Mahmiya ibn Abd ibn Adiy ibn ad-Daʼil ibn Bakr ibn Abdumanot ibn Kinona boʻlib, uning nasabi Adnanlarga borib taqaladi[1][2]. U, shuningdek, Sariya al-Jabal nomi bilan ham tanilgan[3].
Islomdan avval
[tahrir | manbasini tahrirlash]Islomdan avvalgi davrda Sariyya ibn Zanimning oʻrtacha yuguradigan otdan ham tez yugura oluvchi qaroqchi sifatida tanilgani aytiladi.
Islomni qabul qilishi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Sariyya VII asrda islomni qabul qilgan. Ibn Hojar al-Asqaloniyning soʻzlariga koʻra, Sariyya jiyanining ham bu dinni qabul qilishiga taʼsir koʻrsatgan, chunki u Kinona qabilasi ichida hali musulmon boʻlmagan yagona kishi edi[4]. Islom paygʻambari Muhammadning vafotidan keyin Sariyya Roshidun xalifaligi davrida bir qancha fathlarda ishtirok etgan va Umar ibn al-Xattob tomonidan Musulmonlarning Eronni Fath etishi yurishlariga harbiy qoʻmondon etib tayinlangan[4].
Sariyya va togʻ voqeasi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Islomiy rivoyatlarga koʻra, bir kuni Umar ibn al-Xattob Madinadagi Paygʻambar masjidida xutba oʻqiyotganida toʻsatdan baland ovozda: „Yo Sariyya! Al-Jabal, al-Jabal! (Ey Sariyya! Togʻ, togʻ!)“ deb yuborgan. Umarning ovozi oʻsha paytda Forsda boʻlgan va Sosoniylar imperiyasiga qarshi Roshidun qoʻshinlariga qoʻmondonlik qilayotgan Sariyyaning qulogʻiga chalingan[5][6][7]. Sariyya va uning qoʻshini Umarning ovoziga quloq tutib, eng yaqin toqqa yoʻl olgan va dushman askarlarining hujumlarini qaytarishga, hatto ularni magʻlub etishga muvaffaq boʻlgan[5][6][7]. Bu voqea hijratning 23-yilida sodir boʻlgan.
Maqbara
[tahrir | manbasini tahrirlash]Sariyyaga nisbat beriladigan maqbara 1528-yilda Hadim Sulaymon posho tomonidan bunyod etilgan Sulaymon Posho masjidida joylashgan. Qabrni oʻrab turgan yoʻlaklar shiftida kema maketi osib qoʻyilgan. Ehtimol bu narsa qadimgi misrliklarning dafn marosimlari va urf-odatlariga ishora sifatida joylashtirilgan[8].
Yana qarang
[tahrir | manbasini tahrirlash]Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- ↑ „Biography of Sariyya ibn Zanim“. Islamweb Fatwa (2002-yil 8-avgust).
- ↑ التاريخ, تراحم عبر „سارية بن زنيم“ (AR). tarajm.com. Qaraldi: 2024-yil 30-iyun.
- ↑ „Sayyidina Sariya al-Jabal“ (en-US). Mazarat Misr. Qaraldi: 2024-yil 30-iyun.
- ↑ 4,0 4,1 Ibn Hajar. Al Isabah fi Tamyiz Al Sahabah. Beirut, Lebanon: Dār al-kutub al-ʿilmiyya. ISBN 9782745135070.
- ↑ 5,0 5,1 Ibn Hanbal, Ahmad. Fadaail as-Sahabah, volume 2. Saudi Arabia: Dar Ibn al-Jawzi, 2020.
- ↑ 6,0 6,1 Ya'qubi. Tarikh al-Ya'qubi, volume 2. Beirut, Lebanon: Dar Sadr, 2010. ISBN 978-9953132648.
- ↑ 7,0 7,1 al-Kāmil fīʾl-Tārīkh, ed. Abū l-Fidāʾ ʿAbdallāh al-Qāḍī (11 vols., Beirut: Dār al-kutub al-ʿilmiyya, 1987–2003)
- ↑ O'Kane, Bernard. The mosques of Egypt. Cairo, Egypt: American University In Cairo Press, 2016. ISBN 978-977-416-732-4. OCLC 919186646.