Sabron: Versiyalar orasidagi farq
Avtomatik translit va nom yoʻnaltirishi: Sabron | Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi. | ||
'''Sabron''', Savron — [[Turkiston (shahar)|Turkiston]] shahrining shimolida mavjud boʻlgan qad. [[shahar]] va [[viloyat]]. [[Koshgʻariy|Maxmud Koshgʻariy]]ning yozishicha, Sabron yirik turk [[qabila]]si — [[oʻgʻuzlar]] qoʻlida boʻlgan. Sabron X-asrda kuchli [[chegara]] qalʼa hisoblangan. [[Maqdisiy]]ning yozishicha, u 7 qator [[devor]] bilan oʻralgan. XI asrdan shahar bir necha asr oʻz ahamiyatini yoʻqotgan, chunki [[Chingizxon]] yurishlari haqidagi [[asar]]larda Sabron umuman tilga olinmaydi. [[Yoqut Hamaviy]] (XIII asr) ham uning [[ajam]]lar (arab boʻlmagan xalqlar), yaʼni [[turkiy xalqlar]] shahri boʻlganligini taʼkidlaydi. Sabron oʻtuzlar hududi bilan qoʻshni turkiy qabila — [[kimaklar]] ([[qipchoqlar]]ning bir toifasi) yeri chegarasida joylashgan boʻlib, baland devorlar bilan ihota qilingan. [[1065]]-yil Sabron [[saljuqiylar|saljuqiy]] [[sulton]]lardan boʻlgan [[Alp Arslon]] tomonidan zabt etilgan. XIII asrda [[Joʻji ulusi]]ning [[sharq]]iy kismi — [[Oq Oʻrda]]ga tobe boʻlgan. [[Amir Temur]]ning [[Oltin Oʻrda]]ga qilgan yurishlari davrida qattiq shikastlangan. | |||
[[Shayboniylar davlati|Shayboniylar davrida]] muhim strategik qalʼa hisoblangan. XVI asrga kelib baland devor va chuqur [[xandaq|xandak]]lar bilan oʻralgan mustahkam qalʼa sifatida qayd etilgan. Mashhur [[avliyo]] [[Mir Arab]] Sabronlik boʻlgan. 200 ta [[hindlar|hind]] [[qullik|qullari]] kavlagan, [[dunyo]]da tengi yoʻq 2 ta [[koriz]] [[qurilish|qurdirgan]]. Sabrondan 1 farsax narida boʻlgan korizning boshlanishi ustiga qalʼa qurilgan. [[Suv]], [[hoʻkiz]] bilan aylantirilgan [[chigʻir]] orqali yuqoriga olib chiqilgan. [[1582]]-yil [[Abdullaxon II]] shaharni egallagan, [[kanal (suv yoʻli)|kanal]] qazish, [[dehqonchilik]] ishlarini yana yoʻlga qoʻygan, lekin S. oz fursatdan soʻng [[qozoqlar|qozokdar]] hukmronligiga oʻtgan. [[Rossiya imperiyasi]]ning bosqini paytida qalʼa sifatida mavjud boʻlmagan.<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref> | |||
== Manbalar == | |||
{{manbalar}} | |||
{{OʻzME}} | |||
[[Turkum:Oʻrta Osiyoning qadimiy shaharlari]] | |||
[[Turkum:Qozogʻiston tarixi]] | |||
[[Turkum:Tarixiy viloyatlar]] | |||
[[Turkum:Oltin Oʻrda shaharlari]] | |||
{{chala}} | |||
$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi
Sabron, Savron — Turkiston shahrining shimolida mavjud boʻlgan qad. shahar va viloyat. Maxmud Koshgʻariyning yozishicha, Sabron yirik turk qabilasi — oʻgʻuzlar qoʻlida boʻlgan. Sabron X-asrda kuchli chegara qalʼa hisoblangan. Maqdisiyning yozishicha, u 7 qator devor bilan oʻralgan. XI asrdan shahar bir necha asr oʻz ahamiyatini yoʻqotgan, chunki Chingizxon yurishlari haqidagi asarlarda Sabron umuman tilga olinmaydi. Yoqut Hamaviy (XIII asr) ham uning ajamlar (arab boʻlmagan xalqlar), yaʼni turkiy xalqlar shahri boʻlganligini taʼkidlaydi. Sabron oʻtuzlar hududi bilan qoʻshni turkiy qabila — kimaklar (qipchoqlarning bir toifasi) yeri chegarasida joylashgan boʻlib, baland devorlar bilan ihota qilingan. 1065-yil Sabron saljuqiy sultonlardan boʻlgan Alp Arslon tomonidan zabt etilgan. XIII asrda Joʻji ulusining sharqiy kismi — Oq Oʻrdaga tobe boʻlgan. Amir Temurning Oltin Oʻrdaga qilgan yurishlari davrida qattiq shikastlangan.
Shayboniylar davrida muhim strategik qalʼa hisoblangan. XVI asrga kelib baland devor va chuqur xandaklar bilan oʻralgan mustahkam qalʼa sifatida qayd etilgan. Mashhur avliyo Mir Arab Sabronlik boʻlgan. 200 ta hind qullari kavlagan, dunyoda tengi yoʻq 2 ta koriz qurdirgan. Sabrondan 1 farsax narida boʻlgan korizning boshlanishi ustiga qalʼa qurilgan. Suv, hoʻkiz bilan aylantirilgan chigʻir orqali yuqoriga olib chiqilgan. 1582-yil Abdullaxon II shaharni egallagan, kanal qazish, dehqonchilik ishlarini yana yoʻlga qoʻygan, lekin S. oz fursatdan soʻng qozokdar hukmronligiga oʻtgan. Rossiya imperiyasining bosqini paytida qalʼa sifatida mavjud boʻlmagan.[1]
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash] | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
 | Ushbu maqola çaladir. Siz uni boyitib, ZiyoSferaga yordam berişingiz mumkin. Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |