Scientific Linux
Сcиэнтифиc Линух (СЛ)бутун дунё бўйлаб турли лабораториялар ва университетлар кўмагида Фермилаб ва CЕРН томонидан биргаликда яратилган Линух операцион тизимининг дистрибутивидир. Унинг асл мақсади лаборатория такрорланиш ҳаракатларини камайтириш ва турли тажрибалар ва бошқа тадқиқот лойиҳалари учун умумий ўрнатиш базасига яратиш эди[1].
|
Сcиэнтифиc Линух 7.3 | |
| Дастурчи | Фермилаб, CЕРН |
|---|---|
| Манба модели | ФОСС |
| Дастлабки дастур | 10-май 2004-йил |
| Дастурий таъминотни чиқаришнинг ҳаётга татбиқи |
7.8 / 24-апрел 2020-йил |
| Пакет менежери | РПМ |
| Платформалари | х86, х86-64 |
| Ядро тури | Монолитное ядро Линух |
Тарқатиш Ред Ҳат томонидан тақдим этилган бепул ва очиқ кодли дастурий таъминотга асосланган. У Ред Ҳат Энтерприсе Линух версиялари учун манба кодидан Ред Ҳат Энтерприсе Линух охирги фойдаланувчи лицензия шартномаси ва ГНУ Генерал Публиc Лиcенсе [ манба кўрсатилмаган 1626 кун ] шартларига мувофиқ яратилган ҳисобланади.
Тарихи
Фермилаб, Ред Ҳат Энтерприсе Линухнинг ЛТС версияларига асосланган Ферми Линух деб номланувчи Линух дистрибюциясига эга бўлган. Қолаверса CЕРН ўзининг РҲЕЛ-га асосланган „CЕРН Линух“ дистрибутивини яратди. CЕРН Фермилаб билан боғлаб, кучларни бирлаштиришни таклиф қилди. Конни Сеэҳ биринчи прототиплар ва дастлабки версиялар учун бош дизайнер ва бошқарувчи эди. „Сcиэнтифиc Линух“нинг биринчи расмий версияси 2004-йил 10-майда чиқарилган 3.0.1 версияси ҳисобланади.
2015-йилда CЕРН Сcиэнтифиc Линух-дан CентОС-га ўтишни бошлади[2][3].
2019-йил апрел ойида Сcиэнтифиc Линух тўхтатилиши эълон қилинди, бироқ 6.х ва 7.х версиялари сақланиб қолишда давом этади[4].
Ҳозирда Сcиэнтифиc Линух илмий лабораториялар ва университетлар ҳамкорлигини қўллаб-қувватланмоқда. Асосий ҳомий Фермилабдир.
Дизайн фалсафаси
Сcиэнтифиc Линух-нинг асосий мақсади бутун дунё бўйлаб турли лабораториялар ва университетлар учун Линухнинг умумий тақсимотини яратишдир. Асосий мақсадлар Ред Ҳат Энтерприсе Линух билан кичик қўшимчалар ва ўзгаришлар билан мосликни таъминлаш ва Линух базасини бузмасдан сайтни осон созлашни таъминлашдир ҳисобланади[5].
Имкониятлар
Сcиэнтифиc Линух Ред Ҳат Энтерприсе Линух-дан олинган бўлиб, Ред Ҳат савдо белгиларида ҳимояланган компонентлар олиб ташланди ва бу уни фойдаланишга имкон беради[6]. Янги нашрлар одатда Ред Ҳат Энтерприсе Линух сўнгги версиясидан тахминан икки ой ўтгач чиқарилади. Иккита тўлиқ ДВД дискдан ташқари, Сcиэнтифиc Линух ЛивеCД ва ЛивеДВД версиялари ҳам мавжуд.
Сcиэнтифиc Линух WИ-ФИ ва Блуэтоотҳ драйверлари, мултимедиа кодеклари, Самба ва Cомпиз каби кенг кўламли дастурий таъминотлар серверлар ва мижозлар, тармоқ ва тизим бошқарув воситаларини ўз ичига олади.
Чиқариш тарихи
Жадвалда Сcиэнтифиc Линух[7] нашрлари кўрсатилган. Ҳар бир версияларини чиқаришдан олдин оммавий синовдан ўтади.
| Чиқариш | код номи | Архитектураси | Асосланиши | Илмий Линухнинг чиқарилган санаси | Ред Ҳат Энтерприсе Линухнинг чиқарилган санаси | Вақт Фақри |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 3.0.1 | литий | и386, х86-64 | 3.1 | 2004-05-10 | 2004-01-16 | 106 кун |
| 4 | бериллий | и386, х86-64 | тўртта | 2005-04-20 | 2005-02-14 | 65 кун |
| 5[8][9] | Бор | и386, х86-64 | 5 | 2007-05-14 | 2007-03-14 | 61 кун |
| 6[10][11][12][13] | Углерод | и386, х86-64 | 6 | 2011-03-03 | 2010-11-10 | 113 кун |
| 7[14][15] | Азот | х86-64 | 7 | 2014-10-13 | 2014-06-10 | 125 кун |
Қўллаб-қувватлаш
Ред Ҳат ўз версиялари учун янгиланишларни чиқаришда давом этар экан, хавфсизлик янгиланишлари тақдим этилади.
| чиқарилган сана | Муҳим янгиланишлар учун тугаш санаси | Янгилашнинг тугаш санаси |
|---|---|---|
| 3 | 2006-07-20 | 2010-10-31 |
| тўртта | 2009-03-31 | 2012-02-29 |
| 5 | 2014-йил 1-чорак | 2017-03-31 |
| 6 | 2017-йил 2-чорак | 30.11.2020 |
| 7 | 2019-йил 4-чорак | 2024-06-30 |
Шунингдек
- CентОС
Эслатмалар
- ↑ „ФАҚ: Cоммунитй | Сcиэнтифиc Линух“. 22-январ 2019-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 12-май 2018-йил.
- ↑ „Сcиэнтифиc Линух @ CЕРН: Нехт Версион“ (инглизча). линух.wеб.cерн.ч. 29-апрел 2015-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 23-апрел 2020-йил.
- ↑ „Wҳат ис CЕРН CентОС 7 (CC7) ?“ (инглизча). линух.wеб.cерн.ч. 3-август 2020-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 23-апрел 2020-йил.
- ↑ „Разработка Сcиэнтифиc Линух 8 свёрнута в пользу CентОС“. ОпенНЕТ (22-апрел 2019-йил). 4-апрел 2020-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 23-апрел 2020-йил.
- ↑ „Сcиэнтифиc Линух“. 24-январ 2019-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 12-май 2018-йил.
- ↑ „Сcиэнтифиc Линух 5.6 Ливе релеасед - Тҳе Ҳ Опен: Неwс анд Феатурес“. 8-декабр 2013-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 12-май 2018-йил.
- ↑ „ДистроWатч.cом: Пут тҳе фун баcк инто cомпутинг. Усе Линух, БСД“. 12-май 2018-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 12-май 2018-йил.
- ↑ „Сcиэнтифиc Линух - Ит блиндед ме wитҳ сcиэнcе!“. 20-январ 2019-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 24-июн 2018-йил.
- ↑ „ДистроWатч Wеэклй, Иссуэ 351, 26 Април 2010“. 7-феврал 2019-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 24-июн 2018-йил.
- ↑ „Сcиэнтифиc Линух 6 - Анотҳер греат дистро, бут“. 5-май 2019-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 24-июн 2018-йил.
- ↑ „ДистроWатч Wеэклй, Иссуэ 419, 22 Аугуст 2011“. 5-май 2019-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 24-июн 2018-йил.
- ↑ „Сcиэнтифиc Линух 6.1 Cарбон ревиэw - Алмост тҳере“. 5-май 2019-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 24-июн 2018-йил.
- ↑ „Сcиэнтифиc Линух 6.5 Cарбон - Фаст анд дубиоус“. 5-май 2019-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 24-июн 2018-йил.
- ↑ „Сcиэнтифиc Линух 7.1 ревиэw - Море фиасcо“. 5-май 2019-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 24-июн 2018-йил.
- ↑ Мариус Нестор. „Доwнлоад Сcиэнтифиc Линух 7.7“ (инглизча). Софтпедиа. 21-июл 2020-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 23-апрел 2020-йил.
<реф> таг wитҳ наме "Линух.cом" дефинед ин <референcес> ис нот усед ин приор техт.Адабиётлар
- Ред Ҳат Энтерприсе Линух/Сcиэнтифиc Линух. Полное руководство пользователя (+ДВД). БХВ, 2015 — 480-бет. ИСБН 5-9775-0063-7.
Ҳаволалар
- Расмий сайти (ингл.)
- Расмий сайти (рус.)
- Сcиэнтифиc Линух на сайте ДистроWатч
- CЕРН Линух Ҳоме Паге
- Фермилаб Линух Ҳоме Паге