Senirkent (Turkiya) sahifasining manbasini koʻrish

{{AT}}

'''Senikent''' – [[Isparta (viloyat)|Isparta viloyatidagi]] tuman. U Kojadagʻ yoki Kapidagʻi deb nomlanuvchi togʻ etagida joylashgan. 1880 yilda shaharga, 1952-yilda tumanga aylandi.

Shaharlar; Buyukkabaja, Ulugʻbey (İlegoʻp), Yassioʻren. Qishloqlari; Garip, Ortayazi (Gureme), Bashkoʻy (Bisse), Genchali va Akkechili.


U [[Eğirdir Gölü|Egʻirdir koʻli]] yonida joylashgan. Bu yerning iqlimi kontinental. [[Oʻrta yer dengizi|Oʻrta yer dengizi]] mintaqasiga tegishli boʻlsa-da, qirgʻoq boʻylab choʻzilgan [[Tavr togʻlari|Toros togʻlari]] tufayli Markaziy Anadolu iqlimi hukmronlik qiladi.

== Tarixi ==
Senikent hududining tarixi juda qadim zamonlarga borib taqaladi. Hududdagi birinchi turar-joy izlari Yassyoren Hoʻyuk (Yassyoʻren), Gurem Hoʻyuk ([[Ortayazi]]), Garip Hoʻyuk ([[Garip]]), Tohumkesen Hoʻyuk ([[Buyukkabaja]]), Aralık Hoʻyuk ([[Buyukkabaja]]), Genchali Hoʻyuk (Genchali) da topilgan. Qoʻrgʻonlarda olib borilgan arxeologik tadqiqotlar natijasida miloddan avvalgi. Miloddan avvalgi 3000–1200 yillarga oid artefaktlar va xarobalar topilgan. Qadim zamonlardan beri bu hudud Xet, [[Frigiya]], [[Lidiya]], [[Fors]], [[Makedoniya]], [[Rim]] va [[Vizantiya]] hukmronligi ostida boʻlgan. [[Shahar]] markaziga eng yaqin qadimiy aholi punkti – Gomuler mintaqasidagi „Plinistra“. Mintaqa 7-asrdan beri arablarning bosqinlariga uchragan. 12-asrdan buyon mintaqaga turklar bosqinlari boʻlgan. 1176-yilda [[Miryakefalon]] jangidan soʻng mintaqada doimiy turklar joylasha boshladi. Sulton II [[Izziddin Kilich Arslon]] davrida [[Isparta (viloyat)|Isparta]] bilan birga bosib olingan. 1301 yilda Senikent va uning atrofi Hamidoʻgʻullar bekligi tasarrufiga oʻtadi. Senikent 1361 yilda [[Usmonlilar imperiyasi|Usmonli]] yerlariga qoʻshildi; 1370 yilda qayi oʻgʻuz qabilasidan boʻlgan turklar tomonidan tashkil etilgan. 1402 yilgi [[Anqara jangi|Anqara jangidan]] soʻng aholi punkti Karamanoʻgʻullari bekligi tasarrufiga oʻtgan. Murod uni albatta Usmonli yerlariga qoʻshib oldi. 14.-15. Senikentda asrda; Shayxlar Mahallesi, Oʻrta Mahalle hamda Pazar va Xidir Chalabi tumanlari XVI asrda Xidir Chalabiy Dede tomonidan asos solingan. 16-asr oʻrtalarida Turgʻut Deda tomonidan Turgutlar tumaniga asos solingani bilan shahar markazini tashkil etgan mahallalar shakllangan. 1880-yilda Uluborluga qoʻshilgan qishloq sifatida munitsipal tashkilot tuzildi. 1901-yilgi Konya viloyati yilnomasiga koʻra, Usmonlilar davrida aholi punkti „Sinarkent“ nomi bilan mashhur boʻlgan; Senikentda 1 davlat idorasi, 13 masjid va masjid, 3 uy, 7 madrasa, 16 maktab, 1776 [[hovli]], 55 doʻkon, 290 gilam va boshqa toʻqish dastgohlari, 2 novvoyxona, 9 tegirmon, 3 qahvaxona bor. Senikent tumani 1952-yil 16-iyunda [[Tuman|tumanga]] aylangan <ref name="senirkent">{{Veb manbasi |url=http://sablon.sdu.edu.tr/dergi/sosbilder/dosyalar/19_14.pdf |sarlavha=Senirkent Hıdır Çelebi (Pazar) Camii SDÜ Fen Edebiyat Fakültesi, Sosyal Bilimler Dergisi Mayıs 2009, Sayı:19, ss.195-210, A. Şevki DUYMAZ |qaralgan sana=16 Temmuz 2015 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20150717093204/http://sablon.sdu.edu.tr/dergi/sosbilder/dosyalar/19_14.pdf |arxivsana=17 Temmuz 2015}}</ref>.

== Aholi ==
Senikent aholisi haqidagi ilk maʼlumotlar 1901-yilgi Konya oʻlkasi yilnomasida keltirilgan boʻlib, Senikent tumani markazi Uluborlu tumanidagi Hamidobod Sanjak 5430 kishi, atrofi esa 9691 kishi boʻlib, ularning barchasi musulmonlar roʻyxatiga kiritilgan. Aholi; 1927-yilda 5835 kishi, 1940-yilda 12433 kishidan iborat edi. <ref name="senirkent">{{Veb manbasi |url=http://sablon.sdu.edu.tr/dergi/sosbilder/dosyalar/19_14.pdf |sarlavha=Senirkent Hıdır Çelebi (Pazar) Camii SDÜ Fen Edebiyat Fakültesi, Sosyal Bilimler Dergisi Mayıs 2009, Sayı:19, ss.195-210, A. Şevki DUYMAZ |qaralgan sana=16 Temmuz 2015 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20150717093204/http://sablon.sdu.edu.tr/dergi/sosbilder/dosyalar/19_14.pdf |arxivsana=17 Temmuz 2015}}</ref> Tumanda 1 shahar va 7 qishloq bor.

== Iqtisodiyot ==
Tuman [[Iqtisodiyot|iqtisodiyoti]] asosan qishloq xoʻjaligiga asoslangan. Qishloq xoʻjaligida meva yetishtirish birinchi oʻrinda turadi. Olma, uzum, gilos, [[qand lavlagi]], don yetishtirish jadal rivojlanmoqda. Tumanda chorvachilik faoliyati toʻgʻrisida; Chorvachilik, qoʻychilik va parrandachilik yoʻlga qoʻyilgan. Egʻirdir koʻli bilan chegaradosh hududning shahar va qishloqlarida baliqchilik iqtisodiy daromad manbai hisoblanadi. Soʻnggi yillarda marmar ishlab chiqarish ham amalga oshirildi. <ref name="senirkentkaymakamlığı">{{Veb manbasi |url=http://www.senirkent.gov.tr/default_B0.aspx?id=90 |sarlavha=Senirkent Ekonomi, Senirkent Kaymakamlığı |qaralgan sana=16 Temmuz 2015 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20150720222623/http://www.senirkent.gov.tr/default_B0.aspx?id=90 |arxivsana=20 Temmuz 2015}}</ref>


Hududda ish oʻrinlari yoʻqligi sababli koʻchib ketishlar koʻp boʻlgan. 1995-yilda bu hududda 74 kishi halok boʻlgan [[suv toshqini]] sodir boʻlgan.

== Qoʻshimcha havolalar ==

* Senykentdagi suv toshqini
* [http://senirkent.bel.tr/index.php/senirkent-belediye-tv/video/sel-felaketi Senykentdagi suv toshqini haqidagi hujjatli film] 4 Mart 2016 tarihinde

== Manba ==
{{Manbalar|2}}

== Tashqi havolalar ==

* [http://www.yerelnet.org.tr/ilceler/ilce.php?ilceid=198618 Localnet: Senykent] 2012-yil 13-may
[[Turkum:Senirkent]]
[[Turkum:Turkiya tumanlari]]