Senirkent (Turkiya)

Сеникент – Испарта вилоятидаги туман. У Кожадағ ёки Капидағи деб номланувчи тоғ этагида жойлашган. 1880 йилда шаҳарга, 1952-йилда туманга айланди.

Шаҳарлар; Буюккабажа, Улуғбей (İлегўп), Яссиўрен. Қишлоқлари; Гарип, Ортаязи (Гуреме), Башкўй (Биссе), Генчали ва Аккечили.

У Эғирдир кўли ёнида жойлашган. Бу ернинг иқлими континентал. Ўрта ер денгизи минтақасига тегишли бўлса-да, қирғоқ бўйлаб чўзилган Торос тоғлари туфайли Марказий Анадолу иқлими ҳукмронлик қилади.

Тарихи

Сеникент ҳудудининг тарихи жуда қадим замонларга бориб тақалади. Ҳудуддаги биринчи турар-жой излари Яссёрен Ҳўюк (Яссйўрен), Гурем Ҳўюк (Ортаязи), Гарип Ҳўюк (Гарип), Тоҳумкесен Ҳўюк (Буюккабажа), Аралıк Ҳўюк (Буюккабажа), Генчали Ҳўюк (Генчали) да топилган. Қўрғонларда олиб борилган археологик тадқиқотлар натижасида милоддан аввалги. Милоддан аввалги 3000–1200 йилларга оид артефактлар ва харобалар топилган. Қадим замонлардан бери бу ҳудуд Хет, Фригия, Лидия, Форс, Македония, Рим ва Византия ҳукмронлиги остида бўлган. Шаҳар марказига энг яқин қадимий аҳоли пункти – Гомулер минтақасидаги „Плинистра“. Минтақа 7-асрдан бери арабларнинг босқинларига учраган. 12-асрдан буён минтақага турклар босқинлари бўлган. 1176-йилда Мирякефалон жангидан сўнг минтақада доимий турклар жойлаша бошлади. Султон ИИ Иззиддин Килич Арслон даврида Испарта билан бирга босиб олинган. 1301 йилда Сеникент ва унинг атрофи Ҳамидўғуллар беклиги тасарруфига ўтади. Сеникент 1361 йилда Усмонли ерларига қўшилди; 1370 йилда қайи ўғуз қабиласидан бўлган турклар томонидан ташкил этилган. 1402 йилги Анқара жангидан сўнг аҳоли пункти Караманўғуллари беклиги тасарруфига ўтган. Мурод уни албатта Усмонли ерларига қўшиб олди. 14.-15. Сеникентда асрда; Шайхлар Маҳаллеси, Ўрта Маҳалле ҳамда Пазар ва Хидир Чалаби туманлари ХВИ асрда Хидир Чалабий Деде томонидан асос солинган. 16-аср ўрталарида Турғут Деда томонидан Тургутлар туманига асос солингани билан шаҳар марказини ташкил этган маҳаллалар шаклланган. 1880-йилда Улуборлуга қўшилган қишлоқ сифатида муниципал ташкилот тузилди. 1901-йилги Коня вилояти йилномасига кўра, Усмонлилар даврида аҳоли пункти „Синаркент“ номи билан машҳур бўлган; Сеникентда 1 давлат идораси, 13 масжид ва масжид, 3 уй, 7 мадраса, 16 мактаб, 1776 ҳовли, 55 дўкон, 290 гилам ва бошқа тўқиш дастгоҳлари, 2 новвойхона, 9 тегирмон, 3 қаҳвахона бор. Сеникент тумани 1952-йил 16-июнда туманга айланган ^[1].

Аҳоли

Сеникент аҳолиси ҳақидаги илк маълумотлар 1901-йилги Коня ўлкаси йилномасида келтирилган бўлиб, Сеникент тумани маркази Улуборлу туманидаги Ҳамидобод Санжак 5430 киши, атрофи эса 9691 киши бўлиб, уларнинг барчаси мусулмонлар рўйхатига киритилган. Аҳоли; 1927-йилда 5835 киши, 1940-йилда 12433 кишидан иборат эди. ^[1] Туманда 1 шаҳар ва 7 қишлоқ бор.

Иқтисодиёт

Туман иқтисодиёти асосан қишлоқ хўжалигига асосланган. Қишлоқ хўжалигида мева етиштириш биринчи ўринда туради. Олма, узум, гилос, қанд лавлаги, дон етиштириш жадал ривожланмоқда. Туманда чорвачилик фаолияти тўғрисида; Чорвачилик, қўйчилик ва паррандачилик йўлга қўйилган. Эғирдир кўли билан чегарадош ҳудуднинг шаҳар ва қишлоқларида балиқчилик иқтисодий даромад манбаи ҳисобланади. Сўнгги йилларда мармар ишлаб чиқариш ҳам амалга оширилди. ^[2]

Ҳудудда иш ўринлари йўқлиги сабабли кўчиб кетишлар кўп бўлган. 1995-йилда бу ҳудудда 74 киши ҳалок бўлган сув тошқини содир бўлган.

Қўшимча ҳаволалар

Сенйкентдаги сув тошқини
Сенйкентдаги сув тошқини ҳақидаги ҳужжатли филм 4 Март 2016 тариҳинде

Манба

↑ ^1,0 ^1,1 „Сениркент Ҳıдıр Çэлеби (Пазар) Cамии СДÜ Фен Эдебият Факüлтеси, Сосял Билимлер Дергиси Майıс 2009, Сайı:19, сс.195-210, А. Şэвки ДУЙМАЗ“. 17 теммуз 2015да асл нусхадан архивланган. Қаралди: 16 теммуз 2015.
↑ „Сениркент Экономи, Сениркент Каймакамлığı“. 20 теммуз 2015да асл нусхадан архивланган. Қаралди: 16 теммуз 2015.

Ташқи ҳаволалар

Лоcалнет: Сенйкент 2012-йил 13-май

[senirkent-1] 1,0 ^1,1 „Сениркент Ҳıдıр Çэлеби (Пазар) Cамии СДÜ Фен Эдебият Факüлтеси, Сосял Билимлер Дергиси Майıс 2009, Сайı:19, сс.195-210, А. Şэвки ДУЙМАЗ“. 17 теммуз 2015да асл нусхадан архивланган. Қаралди: 16 теммуз 2015.

[senirkentkaymakamlığı-2] „Сениркент Экономи, Сениркент Каймакамлığı“. 20 теммуз 2015да асл нусхадан архивланган. Қаралди: 16 теммуз 2015.

[1]

[2]