Futbol boʻyicha Italiya chempionati (A Seriya)
Сериэ А (талаффузи: Серия А, А Серия[1]), миллий ҳомийлик сабабларга кўра А Серия ТИМ деб ҳам аталади[2]. Италия футбол лигалари тизимининг юқори қисмида жойлашган футбол клублари учун профессионал лига мусобақаси бўлиб, ғолиб Скудетто билан тақдирланади. У 1929—1930-йилги мавсумдан бошлаб тўқсон йилдан ортиқ давр мобайнида турнир сифатида фаолият юритиб келмоқда. У 1943-йилгача Диретторио Дивисиони Супериори ва 2010—11-йилги мавсум учун Лега Сериэ А, дея номланган ҳамда 2010-йилгача Лега Cалcио томонидан ташкил этилган. А Серия дунёдаги энг яхши футбол лигаларидан бири ҳисобланади ва у кўпинча энг тактик ва ҳимояланган миллий лига сифатида тасвирланади[3]. А Серия 2020-йилда ИФФҲС маълумотларига кўра дунёдаги энг кучли миллий лига номига эга чиқди[4]. УЭФА лига коэффициэнтига кўра Европа лигалари орасида Ла Лига ва Премер-лигадан кейин учинчи ўринда, шунингдек, Бундеслига ва Лига 1 дан олдинда қайд этилди. Италия клубларининг сўнгги беш йил ичида Чемпионлар лигаси ва Европа лигасидаги кўрсаткичлари бўйича ҳам яхши кўрсатгичларга эга. А Серия УЭФА рейтингида 1986-йилдан 1988-йилгача ва 1990-йилдан 1999йилгача етакчилик қилган[5].
|
Италия А Серияси логотипи | |
| Давлат | Италия |
|---|---|
| Конфедерация | УЭФА |
| Ўтказувчи ташкилот | Лега Сериэ А |
| Футбол тизимидаги даражаси | 1 |
| Ташкил этилган |
1898 1929 (ас роунд-робин) |
| Жамоалар сони | 20 (синcе 2004–05) |
| Пастки лига | Сериэ Б |
| Ички кубоклар | |
| Халқаро мусобақалар | |
| Амалдаги чемпион | Интер Милан (20тҳ титле) |
| Энг кўп марта чемпион | Жувентус (36 титлес) |
| Тўпурарлар | Силвио Пиола (274) |
| ТВ ҳамкорлар | Лист оф броадcастерс |
| Веб-сайт | легасериэа.ит |
| Жорий мавсум: 2025–26 Сериэ А | |
А Серия — дунёдаги энг юқори футбол лигаларидан бири. 2017-йилда 'ФоурФоурТwо журнали томонидан танлаб олинган тарихдаги 100 та энг зўр футболчидан 42 нафари А Серияда фаолият юритган. Бу дунёнинг бошқа лигаларидан кўпдир[6]. „Ювентус“ энг кўп жаҳон чемпионати чемпионларини ишлаб чиқарган жамоа (25), „Интер“ (19), „Рома“ (15) ва „Милан“ (10) ушбу рейтингда мос равишда учинчи, тўртинчи ва тўққизинчи ўринларни эгаллаб турибди[7].
Тарихи
А Серия, бугунги кунда тузилганидек, 1929—1930-йилги мавсумда бошланган. 1898-йилдан 1922-йилгача мусобақа минтақавий гуруҳларга бўлинган. Минтақавий чемпионатларда қатнашадиган жамоалар сони тобора ортиб бораётганлиги сабабли, Италия Футбол Федерацияси (ФИГC) 1921-йилда Миланда Лега Норд (Шимолий Футбол Лигаси) га асос солган CCИ (Италия Футбол Конфедерацияси) ни бўлиб ўтди. CCИ гуруҳлари ФИГCга қайта қўшилди, иккита минтақалараро бўлинмани яратди, улар тоифаларни бўлимларга ўзгартирди ва ФИГC бўлимларини иккита шимолий-жанубий лигага бўлди. 1926-йилда ички инқирозлар ва фашистик босимлар туфайли ФИГC ички созламаларни ўзгартириб, жанубий жамоаларни миллий дивизионга қўшди ва натижада 1929—1930-йиллардаги якуний келишувга олиб келди. Турино 1948—1949-йилги мавсумда бутун жамоа ҳалок бўлган мавсум охирида самолёт ҳалокатидан кейин чемпион деб эълон қилинди.
А Серия чемпионлиги унвони кўпинча скудетто („кичик қалқон“) деб аталади, чунки 1923—1924-йилги мавсумдан бошлаб, ғолиб жамоа кейинги мавсумда ўз чизиғида Италия уч рангли герби тасвирланган кичик гербни кўтаради. Энг муваффақиятли клуб 36 та чемпионлик билан „Ювентус“ бўлса, 19 та чемпионлик билан „ Интер“ ва „Милан“ иккинчи ўринда. 2004—05-йилги мавсумдан бошлаб чемпионатнинг сўнгги туридан сўнг клубга ҳақиқий кубок топширилди. Cоппа Cампиони д’Италиа деб номланган кубок расман 1960—1961-йилги мавсумидан бери қўлланилмоқда, аммо 1961 ва 2004-йиллар оралиғида Лега Назионале Профессионисти бош офисида ғолиб клубларга топширилган.
2009-йил апрел ойида А Серия Б сериядан ажралиб чиққанини эълон қилди. Йигирмата клубдан ўн тўққизтаси телевидениэ ҳуқуқлари бўйича баҳсда бу ҳаракатни ёқлаб овоз берди; қуйи лигага тушиб қолиш хавфи остида қолган Лечче бу қарорга қарши овоз берган эди. Италия иш берувчилар ассоциациясининг собиқ раҳбари Маурицио Беретта янги лига президенти бўлди[8][9][10][11].
2016-йил апрел ойида Халқаро футбол ассоциацияси кенгаши томонидан дастлаб шахсий бўлган видеотакрорларни синовдан ўтказиш учун А Серия танлангани эълон қилинди ва улар 2017-йилда амалга оширилган такрорий ўйинлар ёрдамида жонли синов босқичига айланиш имконини берди[12]. Қарор ҳақида ФИГC президенти Карло Тавеккио шундай деди: "Биз майдонда технологиядан фойдаланишни биринчи қўллаб-қувватловчилардан эдик ва биз ушбу муҳим экспериментга ўз ҳиссамизни қўшиш учун ҳамма нарсага эгамиз деб ҳисоблаймиз"[13].
Формат
А Серия тарихининг кўп қисмида 16 ёки 18 та клуб энг юқори поғонада қатнашган. 2004—05-йилдан бери жами 20 та клуб мавжуд. Бир мавсум (1947—1948) Югославия билан урушдан кейинги кескинликдан кейин сиёсий сабабларга кўра 21 жамоа билан ўйнади. Қуйида лига тарихи давомида ҳар бир мавсумда нечта жамоа ўйнаганлиги тўғрисида тўлиқ маълумот берилган:
- 18 та клуб: 1929-1934
- 16 та клуб: 1934-1943
- 20 та клуб: 1946-1947
- 21 та клуб: 1947-1948
- 20 та клуб: 1948-1952
- 18 та клуб: 1952-1967
- 16 та клуб: 1967-1988
- 18 та клуб: 1988-2004
- 20 та клуб: 2004-йилдан ҳозиргача

Августдан майгача давом этадиган мавсумда ҳар бир клуб бошқа жамоаларнинг ҳар бири билан икки марта ўйнайди; Бир марта уйда ва бир марта меҳмонда, мавсум охиригача ҳар бир жамоа учун жами 38та ўйин. СҲундай қилиб, Италия футболида ҳақиқий давра-робин формати қўлланади. "Андата " деб номланган мавсумнинг биринчи ярмида ҳар бир жамоа лигадаги ҳар бир рақибга қарши бир марта, жами 19 ўйин ўтказади. Мавсумнинг иккинчи ярмида, яъни риторно, жамоалар яна 19 та ўйин ўтказадилар, бунда ҳар бир рақибга қарши яна бир бор уй ва сафар ўйинлари тескари бўлади. Мавсумнинг икки ярмида 2021—22-йилги мавсумгача, инглиз, испан ва франсуз лигалари форматидан сўнг ассиметрик тақвим жорий этилгунга қадар айнан бир хил ўйин тартиби мавжуд эди[14]. 1994—1995-йилги мавсумдан бери жамоаларга ғалаба учун уч очко, дуранг учун бир очко, мағлубият учун очко берилмайди. Бунгача жамоаларга ғалаба учун иккита очко, дуранг учун битта очко берилар, мағлубият учун эса йўқ эди. Мавсум охирида энг паст ўринни эгаллаган учта жамоа Б серияга тушиб кетади ва Б сериянинг учта жамоаси кейинги мавсумда уларнинг ўрнига кўтарилади.
Европа квалификацияси
2022-йил ҳолатига кўра, А Серия УЭФА коэффициэнти бўйича учинчи энг яхши лига сифатида қайд этилган, шунинг учун А Сериянинг энг яхши тўртта жамоаси тўғридан-тўғри УЭФА Чемпионлар Лигаси гуруҳ босқичига йўл олади. Бешинчи ўринни эгаллаган жамоа ва Италия Кубоги ғолиби (агар Италия кубоги ғолиби кучли бешликдан ташқарида тугаса) ёки олтинчи ўринни эгаллаган жамоа (агар Италия кубоги ғолиби кучли бешлик ичида якунланса), УЭФА Европа Лигаси гуруҳ босқичига йўлланма олади. Италия Кубоги ғолибининг лигадаги натижаларига қараб олтинчи ёки эттинчи ўринни эгаллаган клуб УЭФА Европа Конференсия Лигасининг сўнгги саралаш босқичига қўшилади.
Тайбрекинг
2005—06-йилги мавсумдан бошлаб, икки ёки ундан ортиқ жамоалар очколари тенглашганда (ҳар қандай ўрин учун), тай-брекчилар қуйидагича:
- Ўзаро рекордлар (натижалар ва баллар)
- Ўзаро ўйинлардаги голлар фарқи
- Умуман гол фарқи
- Урилган голлар сони кўпроқ
- Чемпион, Европа ўринлари ёки қуйи лигага тушиб кетишни аниқлаш учун нейтрал майдондаги плей-офф ўйини; акс ҳолда қур’а билан[15].
2005—06-йилги мавсумгача Италияда ноодатий тизим мавжуд эди, бунда юқоридаги тайбрейкерлар фақат чемпион, Европа саралаши ёки қуйи лигага тушиб кетишни ҳал қилмайдиган позициялар учун фойдаланиларди, аммо агар ушбу ўриндаги жамоалар очколар бўйича тенглашган бўлса, плей-офф ўйинидан фойдаланиларди. уларнинг ўзаро натижалари, голлар фарқи ва бошқалар. Баъзи йилларда плей-офф нейтрал майдонда битта ўйин бўлган бўлса, баъзиларида умумий ҳисоб бўйича икки оёқли дуранг ўйнаган. Тайбрейк формати ўзгаргандан бери плей-офф ўйини ҳеч қачон керак бўлмаган.
Чемпионни аниқлаш учун плей-оффдан фойдаланилган ягона вақт 1963—1964-йилги мавсумда, Болоня ва Интер 54 очко билан якунлаган (бугунги қоидаларга кўра, „Интер“ биринчи тайбрейкда ғалаба қозонган бўларди. „Болоня“ни меҳмонда 2:1 ҳисобида мағлуб этди ва ўз майдонида дуранг ўйнади). Римдаги "Олимпико" стадионида бўлиб ўтган плей-офф баҳсида „Болоня“ 2:0 ҳисобида ғалаба қозониб, скудеттони қўлга киритди[16]. Плей-офф ўйинлари Европа мусобақалари саралашлари (энг охиргиси 1999-2000) ва қуйи лигага тушиш (энг охиргиси 2004-05)ни ҳал қилиш учун бир неча марта ишлатилган.
Клублар
1929-йилгача кўплаб клублар Италия футболининг юқори даражасида рақобатлашди, чунки олдинги турлар 1922-йилгача минтақавий, 1929-йилгача минтақалараро миқёсда ўтказилган. Қуйида лига формати бўлганидан бери мусобақада қатнашган А Серия клублари рўйхати келтирилган (жами 67).
Логотиплар
А серияда ҳомийси Телеcом Италиа (ТИМ) нинг логотиплари мавжуд эди. 2010-йилда тақдим этилган логотип 2016-йилда Телеcом Италиа логотипи ўзгарганлиги сабабли бироз ўзгарган[17][18]. 2018-йил август ойида янги логотип, 2019-йил август ойида яна бири эълон қилинди[19].
Телевизион ҳуқуқлар
Илгари, лигада рақобатлашадиган алоҳида клублар, бошқа Европа давлатларидан фарқли ўлароқ, ўзларининг трансляция ҳуқуқларини Италия бўйлаб маълум каналларга сотиш ҳуқуқига эга эдилар. Ҳозирги вақтда Италиядаги иккита телерадиокомпания Скй Италиа сунъий йўлдош телерадиокомпанияси ва ўзининг пуллик телевизион тармоқлари учун ДАЗН оқим платформаси; РАИга фақат диққатга сазовор воқеаларни трансляция қилишга рухсат берилади (эксклюзивда 13:30 дан 22:30 CЕТ гача). Бу Италиядаги телевидениэ ҳуқуқлари рўйхати (2021-22 йилдан бери):
- Скй Италиа (ҳафтасига 3 та ўйин)
- ДАЗН (барча ўйинлар)
- ОнеФоотбалл (эътиборга молик)
2010-11 йилги мавсумдан бошлаб А Серия клублари телевидениэ ҳуқуқларини алоҳида клуб асосида эмас, жамоавий музокаралар олиб боришди, аввалроқ 1998-99 мавсуми охирида жамоавий музокаралардан воз кечган[20].
1990-йилларда А Серия Бирлашган Қиролликда энг машҳур бўлиб, у 4-каналдаги Фоотбалл Италиа телеканалида намойиш этилган бўлса-да, у бошқа лигаларга қараганда кўпроқ Буюк Британия каналларида пайдо бўлган ва 2002-йилдан бери камдан-кам ҳолларда бир жойда узоқ вақт қолмаган. А Серия Буюк Британияда БСБ нинг Тҳе Спорц Чаннел (1990—1991), Скй Спорц (1991—1992), Чаннел 4 (1992—2002), Эуроспорт (2002—2004), Сетанта Спорц ва Браво (2004-) каналларида пайдо бўлган. 2007), 5-канал (2007—2008), ЭСПН (2009—2013), Элевен Спорц Нетwорк (2018), Премиэр, ФреэСпорц (2019—2021) ва БТ Спорт (2013-2018; 2021-ҳозирги)[21].
Энг кўп голлар

| Поғона | Футболчи | Клуб (лар) | Фаолият даври | Голлар | Ўйинлар | Нисбат |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Про Верcелли, Лазио, Жувентус, Новара | 1929–1943 1946–1947 1948–1954 |
274 | 537 | 0.51 | |
| 2 | Рома | 1992–2017 | 250 | 619 | 0.4 | |
| 3 | АC Милан, Рома | 1949–1958 | 225 | 291 | 0.77 | |
| 4 | Интер Милан, АC Милан, Жувентус | 1929–1943 1946–1947 |
216 | 367 | 0.59 | |
| АC Милан, Наполи, Жувентус | 1958–1976 | 216 | 459 | 0.47 | ||
| 6 | Эмполи, Удинесе | 2002–2016 | 209 | 445 | 0.47 | |
| 7 | Фиорентина, Жувентус, АC Милан, Бологна, Интер Милан, Бресcиа | 1985–2004 | 205 | 452 | 0.45 | |
| 8 | Жувентус, Падова, Фиорентина, АC Милан, Наполи | 1956–1971 | 190 | 400 | 0.48 | |
| 9 | Фоггиа, Лазио, Сампдориа, Бологна | 1991–2004 | 188 | 344 | 0.55 | |
| Жувентус | 1993–2006 2007–2012 |
188 | 478 | 0.39 | ||
| Пиаcенза, Ҳеллас Верона, Парма, АC Милан, Фиорентина, Геноа, Бологна | 1999–2017 | 188 | 502 | 0.37 |
Футболчилар
Европа Иттифоқига алоқаси бўлмаганлар
Ҳар бир клубда Европа Иттифоқига аъзо бўлмаган ўйинчилар сонига квота қўйган Ла Лигадан фарқли ўлароқ, А Серия клублари Европа Иттифоқига аъзо бўлмаган ўйинчиларни ички трансферда бўлиши мумкин.
1980 ва 1990-йилларда А Серия клубларининг аксарияти хорижий давлатлардан (Европа Иттифоқи ва ЭИга аъзо бўлмаган) кўп сонли футболчиларни сотиб олишди. Бу даврда А Серияда ўйнайдиган таниқли хорижлик футболчилар орасида ирландиялик Лиам Бреди, Англия терма жамоаси аъзолари Пол Гаскойн ва Девид Платт, франсиялик Мишел Платини ва Лоран Блан, германиялик Лотар Маттеус ва Юрген Клинсманн, голландиялик Руд Гуллит ва Деннис Бергкамп ҳамда Аргентиналик Диэго Марадона бор эди.
Аммо 2003—04-йилги мавсумдан бошлаб, вақтинчалик чора-тадбирлардан сўнг,[22] ҳар мавсумда чет элдан шартнома имзоланиши мумкин бўлган Европа Иттифоқига аъзо бўлмаган, ЭФТА бўлмаган ва швейсариялик бўлмаган футболчилар сонини чекловчи клубларнинг ҳар бирига квота ўрнатилди[23]. 2002—03-йилги мавсумда жорий этилган бўлиб, бу А ва Б серия клубларига 2002-йил ёзги трансфер ойнасида фақат битта Европа Иттифоқига аъзо бўлмаган ўйинчи билан шартнома имзолаш имконини берди.
2000—01-йилги мавсумнинг ўрталарида эски квота тизими бекор қилинди, бу энди ҳар бир жамоада Европа Иттифоқига аъзо бўлмаган беш нафардан ортиқ ўйинчи бўлиши ва ҳар бир ўйинда учтадан кўп бўлмаган ўйинчилардан фойдаланиш билан чекланмайди[24][25]. Квота бекор қилиниши билан бир вақтда ФИГC сохта паспортлардан фойдаланган футболчиларни текширди. „Удинезе“дан Алберто ва Уорли, Алехандро Да Силва ва Жоргинё Паулиста[26]. „Рома“дан Фабио Жуниор ва Густаво Бартелт[27], Миланлик Дида; Алваро Рекоба, „Интер“; Томас Жоб, Френсис Зе, Сампдориядан Жан Ондоа; 2001-йил июл ойида Жеда ва Виценса Дедеси олти ойдан бир йилгача муддатга тақиқланган эди[28]. Бироқ, кейинчалик тақиқларнинг аксарияти қисқартирилди.
Европа Иттифоқига аъзо бўлмаган ўйинчилар сони 2002-03-йилги мавсумидаги 265 тадан 2006-07-йилги мавсумда 166 тага қисқартирилди[29]. Шунингдек, унга ўз мамлакатлари ЭИга қўшилгандан сўнг Европа Иттифоқи мақомини олган ўйинчилар ҳам киритилган (қаранг: 2004 ва 2007-йилги кенгайиши), бу Адриан Муту, Валери Божинов, Марек Жанкуловски ва Мариус Станкевичюс каби ўйинчиларни Европа Иттифоқи ўйинчиларига айлантирди.
Қоида 2004-йил августида[30] июн, 2005-йил[31], июн, 2006-йил[32][33] ва 2007-йил июнида[34] кичик ўзгаришларга дуч келди.
2008-09-йилги мавсумдан бошлаб, таркибида Европа Иттифоқига аъзо бўлмаган футболчилари бўлмаган клубларга учта квота берилди (илгари фақат янги ўтган клублар учта квотага эга бўлиши мумкин эди); Европа Иттифоқига аъзо бўлмаган битта ўйинчига эга клублар иккита квотага эга. Иккита Европа Иттифоқига аъзо бўлмаган ўйинчига эга бўлган клубларга битта квота ва битта шартли квота берилади, улар қуйидагилардан кейин берилади: 1) Европа Иттифоқига аъзо бўлмаган 1 нафар ўйинчи чет элга ўтказилгандан ёки 2) Европа Иттифоқига аъзо бўлмаган 1 нафар ўйинчини эркин агент сифатида қўйиб юборишдан ёки 3) Европа Иттифоқига аъзо бўлмаган ўйинчи Европа Иттифоқи фуқаролигини олди. Уч ёки ундан ортиқ Европа Иттифоқига аъзо бўлмаган ўйинчиларга эга клублар иккита шартли квотага эга, аммо иккита Европа Иттифоқига аъзо бўлмаган ўйинчини эркин агент сифатида қўйиб юборса, иккита ўрнига битта квота бўлади[35]. Б Серия ва Лега Про клублари Европа Иттифоқига аъзо бўлмаган ўйинчини чет элдан ўтказа олмайди, фақат Д сериясидан кўтарилган клублар бундан мустасно.
Чет элликлар кўп бўлган йирик клублар одатда Европа Иттифоқига аъзо бўлмаган ўйинчилар билан шартнома имзолаш учун хорижликлар кам ёки чет элликлар йўқ бошқа клублардан квота олишади. Мисол учун, Адриан Муту 2005-йилда Ливорно орқали „Ювентус“ га ўтган, чунки ўша пайтда Руминия Европа Иттифоқига аъзо эмас эди. Бошқа мисоллар қаторига Хулио Сезар, Виктор Обинна ва Максвелл киради, улар Кеводан (биринчи иккита) ва Эмполидан „Интер“га ўтган.
2010-йил 2-июлда юқоридаги шартли квота яна биттага қисқартирилди, гарчи жамоада Европа Иттифоқига аъзо бўлмаган ўйинчилар бўлмаса, бу жамоа ҳали ҳам Европа Иттифоқига аъзо бўлмаган учта ўйинчини рўйхатдан ўтказиши мумкин эди[36][37][38]. 2011-йилда имзолаш квотаси иккига қайтади[39].
Маҳаллий футболчилар
А Серияда, шунингдек, маҳаллий ўйинчилар қоидасига (УЭФА) ўзгартириш киритилди. УЭФАдан фарқли ўлароқ, А Серия аввалига асосий таркибдаги ўйинчилар сонини 25 нафар билан чекламади, яъни клуб таркибни кўпайтириш орқали кўпроқ хорижликларни ишга олиши мумкин эди[40] Бироқ, 2015—16-йилги мавсумда 25 нафар (21 ёшгача бўлган ўйинчилар бундан мустасно) киритилди (2015-16 мавсумда таркибга 8 нафар маҳаллий ўйинчи керак бўлади, лекин ўз ёшлар жамоасидан 4 нафари талаб қилинмайди)[41]. 2016—17-йилги мавсумда ФИГC Сассуолони номақбул ўйинчи Антонино Рагусани майдонга туширгани учун жазолади[42]. Гарчи клуб ўз ёшлар жамоасидан бўлмаган 21 нафар (фақат Доменико Берарди ўз ёшлари таркибига кириши мумкин эди), шунингдек, 21 ёшдан кичик (1995-йилда туғилган ёки ундан кейин туғилган, шулардан тўрт нафар футболчи) 21 нафардан ошмаган бўлса-да. ҳуқуқига эга) уларнинг 24 кишилик чақирувида[43] Лега Сериэ А томонида таркиб рўйхати янгиланмагани хабар қилинганди[44].
| Биринчи жамоа таркибининг катталиги | Маҳаллий + клуб ёшлар маҳсулоти |
|---|---|
| ← 25 | мин. 8 (максимал 4 ўз ёшлар жамоасидан эмас) |
ФИФА томонидан йилнинг энг яхши футболчилари (Олтин тўп эгалари)
ГЕР: Лотҳар Маттҳäус: 1991-йил (Интер Милан)
НЕД: Марcо ван Бастен: 1992-йил (АC Милан)
Италия: Роберто Баггио: 1993-йил (Жувентус)
Либериа: Георге Wеаҳ: 1995-йил (АC Милан)
Бразилия
- Роналдо: 1997, 2002-йиллар (Интер Милан)
Франсия: Зинедине Зидане: 1998, 2000-йиллар (Жувентус)
Италия : Фабио Cаннаваро: 2006-йил (Жувентус)
Бразилия
- Какá: 2007-йил (АC Милан)
Яна қаранг
Манбалар
- ↑ Луcиано Cанепари. „сериэ“ (италянча). ДиПИ Онлине. Қаралди: 26-март 2021-йил.
- ↑ „ТИМ АНД ЛЕГА СЕРИЭ А РЕНЕW СПОНСОРСҲИП АГРЕЭМЕНТ УНТИЛ 2021“. легасериэа.ит (26-июл 2018-йил). 22-сентябр 2022-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 26-июн 2022-йил.
- ↑ „Тҳе Биг Фиве Леагуэс“. 24-сентябр 2015-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 26-июн 2022-йил.
- ↑ „ИФФҲС Wорлд'с Бест Натионал Леагуэ ин тҳе Wорлд 2020“. ИФФҲС (20-январ 2021-йил). Қаралди: 21-январ 2021-йил.
- ↑ „Мембер ассоcиатионс - Италй - Ҳоноурс –“. уэфа.cом.
- ↑ „100 Греатест фоотбаллерс эвер - фоурфоуртwо.cом“ (24-июл 2017-йил).
- ↑ „Арчивед cопй“. 27-декабр 2018-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 1-ноябр 2018-йил.
- ↑ „Сериэ А то форм бреакаwай леагуэ - ББC Спорт“. ББC Неwс (30-апрел 2009-йил). Қаралди: 3-октабр 2010-йил.
- ↑ „Сериэ А cлубс то сет уп тҳеир оwн леагуэ“. Блеачер Репорт. 2014-йил 26-декабрда асл нусхадан архивланган.
- ↑ „Сериэ А сет фор бреакаwай“. СкйСпорц (30-апрел 2009-йил). Қаралди: 3-октабр 2010-йил.
- ↑ „Италиан леагуэ сплиц ин тwо афтер меэтинг эндс ин сталемате“. Гуардиан (30-апрел 2009-йил). Қаралди: 3-октабр 2010-йил.
- ↑ „Сериэ А wилл старт wитҳ ВАР“. Фоотбалл Италиа (10-июн 2017-йил). Қаралди: 10-июн 2017-йил.
- ↑ „Сериэ А селеcтед бй ИФАБ то тест видео реплай“. спорцнет.cа (14-апрел 2016-йил). Қаралди: 15-апрел 2016-йил.
- ↑ „Риволузионе ин Сериэ А: ил cалендарио сарà асимметриcо“ (италянча). Cорриэре делло Спорт (2-июл 2021-йил). Қаралди: 18-июл 2021-йил.
- ↑ „Гоал дифференcе ор ҳеад то ҳеад? Ҳоw эверй мажор фоотбалл cомпетитион ранкс теамс левел он поинц | Гоал.cом“. www.гоал.cом. Қаралди: 13-сентябр 2021-йил.
- ↑ „Гоал дифференcе ор ҳеад то ҳеад? Ҳоw эверй мажор фоотбалл cомпетитион ранкс теамс левел он поинц | Гоал.cом“. www.гоал.cом. Қаралди: 13-сентябр 2021-йил.
- ↑ „Сериэ А cол нуово лого. Ил cампионато 2016 ал виа ил 21 агосто“ (италянча). Скй Спорт. Скй Италиа (15-январ 2016-йил). 28-июл 2018-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 27-июл 2018-йил.
- ↑ „Неw Сериэ А ТИМ Лого Ревеалед“. форза27.cом (26-январ 2016-йил). Қаралди: 27-июл 2018-йил.
- ↑ Лега Сериэ А (8-август 2018-йил). „ЛА ЛЕГА СЕРИЭ А РИННОВА И ПРОПРИ ЛОГҲИ“ (италянча). Пресс-релиз. Қаралди: 9-август 2018-йил.
- ↑ „Италиан cлубс cросс фингерс овер ТВ рулинг“. ФоурФоурТwо. фоурфоуртwо.cом (13-май 2010-йил). Қаралди: 5-январ 2011-йил.
- ↑ „Сериэ А: Элевен Спорц гаин ТВ ригҳц фром БТ ин тҳреэ-еар деал“. ББC Спорт. Бритиш Броадcастинг Cорпоратион (13-июл 2018-йил). Қаралди: 13-июл 2018-йил.
- ↑ „Италй блоcкс нон-ЭУ плаерс“. УЭФА.cом (5-март 2003-йил). Қаралди: 9-март 2010-йил.
- ↑ „Италианс бар нон-ЭУ импорц“. УЭФА.cом (17-июл 2002-йил). Қаралди: 9-март 2010-йил.
- ↑ „Италианс бар нон-ЭУ импорц“. УЭФА.cом (17-июл 2002-йил). Қаралди: 9-март 2010-йил.
- ↑ „Милан чалленге нон-ЭУ руле“. ББC Спорт (3-ноябр 2000-йил). Қаралди: 9-март 2010-йил.
- ↑ „Факе пасспорт сcандал ҳиц Сериэ А“. ББC Неwс (8-октабр 2000-йил). Қаралди: 23-май 2010-йил.
- ↑ „Лазио ҳит wитҳ пасспорт чаргес“. ББC Неwс (8-май 2001-йил). Қаралди: 23-май 2010-йил.
- ↑ Кеннедй, Франcес. „Плаерс баннед овер фалсе пасспорт сcандал“. Тҳе Индепендент (28-июн 2001-йил). Қаралди: 23-май 2010-йил.
- ↑ „CОМУНИCАТО СТАМПА: CОНСИГЛИО ФЕДЕРАЛЕ“ (италянча). ФИГC (21-июн 2007-йил). 4-март 2016-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 17-июл 2010-йил.
- ↑ „Cомуниcато н° 090 дел 25 агосто 2004“ (италянча). ФИГC (25-август 2004-йил). 4-март 2016-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 6-декабр 2010-йил.
- ↑ „Cомуниcато н° 225 дел 13 гиугно 2005“ (италянча). ФИГC (13-июн 2005-йил). 4-март 2016-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 6-декабр 2010-йил.
- ↑ „Cомуниcато н° 7 делл' 8 гиугно 2006“ (италянча). ФИГC (8-июн 2006-йил). 3-март 2016-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 6-декабр 2010-йил.
- ↑ „Cомуниcато н° 8 делл' 8 гиугно 2006“ (италянча). ФИГC (8-июн 2006-йил). 4-март 2016-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 6-декабр 2010-йил.
- ↑ „Cомуниcато н° 023/А дел 21 гиугно 2007“ (италянча). ФИГC (21-июн 2007-йил). 4-март 2016-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 6-декабр 2010-йил.
- ↑ „Cомуниcато н° 003/А дел 3 луглио 2008/“ (италянча). ФИГC (3-июл 2008-йил). 23-март 2012-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 1-феврал 2010-йил.
- ↑ „Cоумуниcато Стампа“ (италянча). Тҳе Федерал Cоунcил. ФИГC (2-июл 2010-йил). 13-август 2012-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 3-июл 2010-йил.
- ↑ „Су эхтраcомунитари, виваи, Cлуб Италиа э Сеттори ле приме мисуре делла ФИГC“ (италянча). ФИГC (2-июл 2010-йил). 6-июл 2010-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 3-июл 2010-йил.
- ↑ „C.У. Н°6/А (2010–11)“ (италянча). ФИГC (5-июл 2010-йил). 12-январ 2016-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 13-ноябр 2011-йил.
- ↑ „C.У. Н°6/А (2011–12): Тессераменто эхтраcомунитари“ (италянча). Тҳе Федерал Cоунcил. ФИГC (5-июл 2011-йил). 13-август 2012-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 22-август 2016-йил.
- ↑ „Инcентивазионе э промозионе cалcиатори лоcали ди Сериэ А“ (ПДФ). Cомуниcато Уффиcиале (италянча). 2011–12-жилд, № 7/А. Италиан Фоотбалл Федератион. 5-июл 2011-йил. 2018-10-29да асл нусхадан (ПДФ) архивланди. Қаралди: 29-октабр 2018-йил.
{{cите магазине}}: CС1 маинт: дате формат () CС1 маинт: унреcогнизед лангуаге () - ↑ „C.У. Н°83/А (2014–15)“ (италянча). Cонсиглио Федерале. ФИГC (20-ноябр 2014-йил). 10-октабр 2016-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 31-август 2016-йил.
- ↑ „C.У. Н°24 (2016–17)“ (италянча). Лега Сериэ А (30-август 2016-йил). 19-октабр 2016-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 31-август 2016-йил.
- ↑ „САССУОЛО-ПЕСCАРА: соно 24 и cонвоcати нероверди“ (италянча). У.С. Сассуоло Cалcио (27-август 2016-йил). 5-март 2017-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 31-август 2016-йил.
- ↑ „Cомуниcато Уффиcиале“ (италянча). У.С. Сассуоло Cалcио (30-август 2016-йил). 5-март 2017-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 1-сентябр 2016-йил.
Ҳаволалар
- Расмий веб-сайт (италянча анд инглизчада);
- ФИГC — Федеразионе Италиана Гиуоcо Cалcио (Италия футбол ассоциацияси) (италянча анд инглизчада).