Setos sahifasining manbasini koʻrish

{{Etnik guruh bilgiqutisi
|nomi      = Setos<br>''setokõsõq''<br>''setukesed''<br>
|asl nomi  = 
|tasvir      = File:Radaja Seto Festival (2016) - 115.jpg
|tasvir tagyozuvi     = Radaja Seto festivali paytida Setos ayoli
|soni       = 12,800
|hudud      = [[Setomaa]]
|hudud1     = Rossiya
|soni1      = 234 (2020)
|izohlar1     = <ref>{{Cite web |title=Росстат — Всероссийская перепись населения 2020 |url=https://rosstat.gov.ru/vpn_popul |access-date=2023-01-03 |website=rosstat.gov.ru |arxivsana=2020-01-24 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20200124160257/http://rosstat.gov.ru/vpn_popul }}</ref>
|hudud2 = Estoniya
|soni2 = 12,500
|izohlar2 =
|hudud3 =
|soni3 =
|izohlar3 =
|hudud4 =
|soni4 =
|izohlar4 =
|hudud5 =
|soni5 =
|izohlar5 =
|hudud6 =
|soni6 =
|izohlar6 =
|hudud7 =
|soni7 =
|izohlar7 =
|hudud8 =
|soni8 =
|izohlar8 =
|hudud9 =
|soni9 =
|izohlar9 =
|hudud10 =
|soni10 =
|izohlar10 =
|hudud11 =
|soni11 =
|izohlar11 =
|hudud12 =
|soni12 =
|izohlar12 =
|hudud13 =
|soni13 =
|izohlar13 =
|tillari = Seto, eston, rus
|dini = Sharqiy pravoslav va mahalliy eʼtiqodlar
|etnik guruhlari =
|manbalar =
}}

'''Setos''' (setocha: setokõsõq, setoq; {{lang-et|setukesed}}, {{Lang|et|setud}}) – hozirgi [[Estoniya]] va [[Rossiya]] oʻrtasidagi chegara hududlarida yashab kelgan xalq. Setoslar tarixan Seto tilida gaplashgan va pravoslav nasroniylar boʻlgan<ref name=":0">Kalkun, A., Kupari, H., & Vuola, E. (2018). ''Coping with Loss of Homeland through Orthodox Christian Processions: Contemporary Practices among Setos, Karelians, and Skolt Sámi in Estonia and Finland''. ''Practical matters'', ''11''. http://practicalmattersjournal.org/2018/06/11/coping-with-loss-of-homeland-2/</ref>. Seto tili [[Ural tillari]] oilasining fin guruhiga kiradi. [[2000-yil]]larning boshidan boshlab, Setos xalqi oʻz tillarini eston tilining lahjasi deb hisoblash oʻrniga, koʻproq mustaqil til sifatida eʼtirof etishga intildi.

Setos xalqining ota-bobolariga tegishli boʻlgan uylarni Setomaa mintaqasida, Peipus koʻlining janubida topish mumkin. [[1991-yil]]dan keyin bu hudud [[Estoniya]] va [[Rossiya Federatsiyasi]] tomonidan boʻlib olingan.

== Etnik kelib chiqishi va rivojlanishi ==
Seto xalqining aniq kelib chiqishi nomaʼlum boʻlib, Piusa daryosi atrofidagi Setomaa hududida paydo boʻlgan degan taxminlar mavjud. Bu yer Fin xalqlari va Baltlar oʻrtasidagi talash hudud boʻlgan<ref name=":1">Laur, Kadri. ''Identity and Heritage on a Changing Border: The Estonian Seto Case.'' 2022. Uppsala University Campus Gotland, Master’s Thesis in Conservation. ''DiVA'', https://www.diva-portal.org/smash/record.jsf?pid=diva2%3A1670368&dswid=-6689 </ref>.

Setos xalqi XX asrning boshlarida madaniy jihatdan ancha rivojlandi. [[1905-yil]]da setoslar soni eng yuqori choʻqqisiga chiqdi. Estoniya mustaqilligi eʼlon qilingandan soʻng esa hukumat setos xalqini estonlashtirish siyosatini qabul qildi va bu qaror oxir-oqibat setoslarning Estoniya tarkibidagi oʻziga xos jamoa sifatida shakllanishiga olib keldi.

[[2002-yil]]da boʻlib oʻtgan oltinchi Seto Kongressida Setoslar oʻzlarini alohida guruh sifatida eʼlon qilishdi. [[2011-yil]]dagi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlarida Estoniyadagi 12,500 ga yaqin Seto tilida soʻzlashuvchi aholining deyarli uchdan ikki qismi tarixiy Seto mintaqalaridan tashqarida yashashi aniqlandi<ref name=":0" />. Natijada, Setos xalqining ikkita alohida guruhi paydo boʻldi. Birinchisi Setomaadan koʻchib oʻtgan hamda jamoaviy va diniy jihatdan oʻziga xoslikni saqlab qolganlar boʻlsa, ikkinchi guruh Setomaadagi eski hududlarda yashashni davom ettirayotgan Seto xalqi edi<ref name=":1" />.

== Galereya ==
<gallery>
SUK127 126.jpg 
Свадьба.jpg
Radaja Seto Festival (2016) - 025.jpg
</gallery>

== Manbalar ==
{{Manbalar}}

== Havolalar ==
* [http://news.bbc.co.uk/2/shared/spl/hi/picture_gallery/07/in_pictures_the_seto_people/html/1.stm Photo essay by BBC News] – „In pictures: The Seto people, a border people“
* [http://www.visitestonia.com/en/holiday-destinations/cultural-treasures/setomaa „Seto Culture in Setumaa“ on visitestonia.com] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20131022130239/http://www.visitestonia.com/en/holiday-destinations/cultural-treasures/setomaa |date=2013-10-22 }}
* [https://web.archive.org/web/20161112144853/http://news.nationalgeographic.com/2016/10/setomaa-culture-estonia-russia-photographs/ Picture Stories on National Geographic – A Fairytale Kingdom Faces Real-Life Troubles] by Jérémie Jung and Eve Conant

[[Turkum:Estoniyadagi etnik guruhlar]]
[[Turkum:Etnik guruhlar]]