Seyhan sahifasining manbasini koʻrish

'''Seyhan''' [[Turkiya]]ning [[Adana]] viloyatidagi tuman. Tuman butunlay Adana shahri markazida joylashgan. Seyhanda Adana viloyati aholisining 35 % va Adana shahri aholisining qariyb yarmi istiqomat qiladi. U Turkiyadagi aholi soni boʻyicha beshinchi yirik tuman maqomiga ega.

Seyhan Adananing maʼmuriy, biznes va madaniyat markazi hisoblanadi. Unda Tepebag mahallasi, Buyuk Soat, Ulu masjidi, Ramazanaogʻlu saroyi va Sabanji Merkez masjidi kabi tarixiy tuzilmalar joylashgan. Xuddi shu tumanda Adana madaniyat va sanʼat markazi va Sabanji madaniyat markazi, Seyhan madaniyat markazi va Metropol teatr zali faoliyat yuritadi. Tuman oʻz nomini uning sharqiy tomondan oqib oʻtuvchi Seyhan daryosidan olgan.
<gallery>
Fayl:Adana Seyhan River.png|Adana Seyhan daryosi
Fayl:Street view in Yenibaraj Quarter of Seyhan, Adana.jpg|Tungi Seyhan
Fayl:Yenibaraj, Seyhan - Adana 03.jpg|Yenibaraj, Seyhan 
Fayl:Adana, Reşatbey Mh., Seyhan-Adana, Turkey - panoramio (39).jpg|Adana, Seyhan-Adana
</gallery>
== Tarixi ==
Seyhan oʻz nomini afsonadagi Adanusning oʻgʻli Sarusdan olgan. Tuman tarixi miloddan avvalgi 3000-yillarga borib taqaladi. Tepebagʻ tepaligida olib borilgan qazishmalarda tarixiy asarlar topilgan.

== Geografiyasi ==
Seyhan sharqda Yüreğir, gʻarbda Tarsus, shimolda [[Chukurova]] (Yangi Adana) va janubda Karatash bilan oʻralgan.
<gallery>File:Seyhan River, Adana 06.JPG|Seyhan daryosi, Adana 
File:Gölbaşı, 01355 Seyhan-Adana, Turkey - panoramio.jpg| Seyhan-Adana, Turkiya
File:Yenibaraj Mahallesi, Seyhan 01.jpg|Yenibaraj mahallasi
</gallery>

== Iqlimi ==
Seyhan Oʻrta er dengizi iqlimi taʼsirida. Yozi issiq va yomgʻirsiz, qishi issiq va yomgʻirli. Eng issiq oyning oʻrtacha harorati 28,1&nbsp;°C, eng sovuq oyning oʻrtachasi 9,3&nbsp;°C. Bugungi kunga qadar aniqlangan eng yuqori harorat 1958 -il 24-avgustda 45,6&nbsp;°C, eng past harorat esa 1964-yil 20-yanvarda −8,4&nbsp;°C edi. Yillik yogʻin miqdori 647&nbsp;mm. Bu miqdorning yarmi qishda yogʻadi, 4 % yozda, qolgani bahor va kuzda. Yozda namlik ancha yuqori.

== Boshqaruv ==
Seyhan tumani uch darajadagi hukumat orqali boshqariladi: markaziy hukumat, viloyat maʼmuriyati va munitsipalitet.

Seyhan tumani gubernatorligi, Adana gubernatorligi nomi bilan boshqariladigan markaziy hukumatning bir boʻlimidir. Seyhan tuman hokimi Ichki ishlar vazirligi tomonidan tayinlangan tuman boshligʻi hisoblanadi. Seyhan 61 aʼzosi boʻlgan Adana Viloyat Majlisida 11 aʼzo bilan vakillik qiladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.adanaozelidare.gov.tr/ilgenelmeclisi/genel-meclisi.html|sarlavha=İl Genel Meclisi Üyeleri|nashriyot=Adana İl Özel İdaresi|qaralgan sana=21 Haziran 2012|arxivurl=https://web.archive.org/web/20111209165643/http://www.adanaozelidare.gov.tr/ilgenelmeclisi/genel-meclisi.html|arxivsana=9 Aralık 2011}}</ref>. Seyhan tumanidagi yagona munitsipalitet Seyhan munitsipalitetidir, chunki tuman butunlay Adana shahar markazida joylashgan.
[[Fayl:Adana location Seyhan.svg|thumb|Adana, Seyhan]]

== Siyosat ==

=== Umumiy saylovlar ===
{| class="sortable wikitable"
!Yil
! Partiya
! Ovoz nisbati
|-
| 1991 yil
| DYP
| 26 %
|-
| 1995 yil
| DSP
| 24 %
|-
| 1999 yil
| DSP
| 33 %
|-
| 2002 yil
| [[Respublika Xalq Partiyasi|CHP]]
| 26 %
|-
| 2007 yil
| [[Adolat va Taraqqiyot Partiyasi|AK partiyasi]]
| 26 %
|-
| [[Turkiya parlament saylovi (2011)|2011 yil]]
| [[Respublika Xalq Partiyasi|CHP]]
| 34 %
|-
| 2015-yil iyun
| [[Respublika Xalq Partiyasi|CHP]]
| 31 %
|-
| 2015-yil noyabr
| [[Respublika Xalq Partiyasi|CHP]]
| 33 %
|-
| 2018
| [[Adolat va Taraqqiyot Partiyasi|AK partiyasi]]
| 30 %
|-
|}

=== Mahalliy saylovlar ===
{| class="wikitable"
! colspan="25;" style="background-color:#ccccff;" |Seyhan merlari va ularning partiyalari
|-
| '''Yil'''
| align="right" | '''Mayor'''
| align="right" | '''Partiya'''
| align="right" | '''Ovoz nisbati'''
|-
| 1989 yil
| align="right" | Yalchin Akyol
| align="right" | SHP
| align="right" | 39,4 %
|-
| 1994 yil
| align="right" | Ahmet Jevdet Yag
| align="right" | ANAP
| align="right" | 23,7 %
|-
| 1999 yil
| align="right" | Yildiray Arikan
| align="right" | DSP
| align="right" | 23,1 %
|-
| 2004 yil
| align="right" | Azim Ozturk
| align="right" | [[Adolat va Taraqqiyot Partiyasi|AK partiyasi]]
| align="right" | 36,3 %
|-
| 2009 yil
| align="right" | Azim Ozturk
| align="right" | [[Adolat va Taraqqiyot Partiyasi|AK partiyasi]]
| align="right" | 26,3 %
|-
| 2014 yil
| align="right" | Zeydan Karalar
| align="right" | [[Respublika Xalq Partiyasi|CHP]]
| align="right" | 31,7 %
|-
| 2019
| align="right" | Akif Kamol Akay
| align="right" | [[Respublika Xalq Partiyasi|CHP]]
| align="right" | 57,8 %
|-
|}

== Mahallalar ==
Seyhanning 96 ta mahallasidan 74 tasi markazda joylashgan. Markaziy mahallalarda 789 427 nafar aholi (98,5 %) istiqomat qiladi. Uning eng uzoq mahallasi — 29&nbsp;km uzoqlikda joylashgan '''Mürseloğlu''' . Aholi eng koʻp boʻlgan mahalla 67.491 kishi yashaydigan '''Yeşilyurt''' mahallasi. 2017-yilda Seyhan aholisi 0,35 % ga oshdi.

'''Seyhan tumani tumanlarining tumangacha boʻlgan masofasi, balandligi va aholisi'''
{| class="wikitable"
| rowspan="2" |
| rowspan="2" |Mahalla
| rowspan="2" |Km
| rowspan="2" |
| colspan="4" |Aholi
|-
|- bgcolor="#ccccff"
|2016
|2017
|2018
|2019
|-
|1
|'''2000 Evler Mah.'''
|10,9
|
|12.632
|13.564
|
|
|-
|2
|'''Ahmet Remzi Yüreğir Mah.'''
|4,8
|
|1.382
|1.371
|
|
|-
|3
|'''Akkapı Mah.'''
|4,3
|
|15.604
|16.728
|
|
|-
|4
|'''Alidede Mah.'''
|0,7
|
|1.617
|1.529
|
|
|-
|5
|'''Aydınlar Mah.'''
|7,9
|
|9.575
|10.275
|
|
|-
|6
|'''Bahçelievler Mah.'''
|5,7
|
|4.140
|4.121
|
|
|-
|7
|'''Bahçeşehir Mah.'''
|15,5
|
|11.674
|12.363
|
|
|-
|8
|'''Barbaros Mah.'''
|2,6
|
|18.979
|18.436
|
|
|-
|9
|'''Barış Mah.'''
|8,4
|
|12.674
|12.553
|
|
|-
|10
|'''Beşocak Mah.'''
|0,9
|
|1.308
|1.232
|
|
|-
|11
|'''Bey Mah.'''
|3,1
|
|11.244
|11.386
|
|
|-
|12
|'''Cemalpaşa Mah.'''
|3,1
|
|11.122
|10.799
|
|
|-
|13
|'''Çınarlı Mah.'''
|2,1
|
|2.542
|2.463
|
|
|-
|14
|'''Dağlıoğlu Mah.'''
|3,2
|
|23.805
|23.275
|
|
|-
|15
|'''Demetevler Mah.'''
|5,6
|
|7.831
|7.746
|
|
|-
|16
|'''Denizli Mah.'''
|5,2
|
|15.087
|14.679
|
|
|-
|17
|'''Döşeme Mah.'''
|3,2
|
|8.279
|8.060
|
|
|-
|18
|'''Dumlupınar Mah.'''
|4,0
|
|13.626
|13.459
|
|
|-
|19
|'''Emek Mah.'''
|5,8
|
|6.550
|6.755
|
|
|-
|20
|'''Fatih Mah.'''
|6,6
|
|21.059
|21.030
|
|
|-
|21
|'''Fevzipaşa Mah.'''
|7,0
|
|13.746
|13.998
|
|
|-
|22
|'''Gazipaşa Mah.'''
|4,3
|
|5.968
|5.925
|
|
|-
|23
|'''Gülbahçesi Mah.'''
|4,7
|
|49.039
|49.397
|
|
|-
|24
|'''Gülpınar Mah.'''
|2,8
|
|11.711
|11.350
|
|
|-
|25
|'''Gürselpaşa Mah.'''
|9,2
|
|34.149
|38.622
|
|
|-
|26
|'''Hadırlı Mah.'''
|7,3
|
|4.885
|4.921
|
|
|-
|27
|'''Hanedan Mah.'''
|2,3
|
|1.211
|1.171
|
|
|-
|28
|'''Havuzlubahçe Mah.'''
|2,0
|
|11.909
|11.875
|
|
|-
|29
|'''Hurmalı Mah.'''
|2,3
|
|2.865
|2.827
|
|
|-
|30
|'''Hürriyet Mah.'''
|1,4
|
|6.424
|6.292
|
|
|-
|31
|'''İsmetpaşa Mah.'''
|7,9
|
|14.530
|14.782
|
|
|-
|32
|'''İstiklal Mah.'''
|3,1
|
|7.029
|6.931
|
|
|-
|33
|'''Karasoku Mah.'''
|0,8
|
|162
|173
|
|
|-
|34
|'''Kavaklı Mah.'''
|13,2
|
|2.826
|2.969
|
|
|-
|35
|'''Kayalıbağ Mah.'''
|0,8
|
|962
|995
|
|
|-
|36
|'''Kocavezir Mah.'''
|1,2
|
|2.089
|1.921
|
|
|-
|37
|'''Koza Mah. (Küçükdikili)'''
|12,1
|
|6.819
|6.912
|
|
|-
|38
|'''Kurtuluş Mah.'''
|2,7
|
|12.694
|12.458
|
|
|-
|39
|'''Kuruköprü Mah.'''
|1,5
|
|341
|391
|
|
|-
|40
|'''Küçükdikili Mah.'''
|12,7
|
|396
|419
|
|
|-
|41
|'''Mekan Mah.'''
|13,9
|
|1.157
|1.175
|
|
|-
|42
|'''Mestanzade Mah.'''
|0,6
|
|4.838
|4.699
|
|
|-
|43
|'''Meydan Mah.'''
|3,4
|
|9.023
|8.947
|
|
|-
|44
|'''Mıdık Mah.'''
|7,5
|
|3.703
|3.651
|
|
|-
|45
|'''Mirzaçelebi Mah.'''
|2,3
|
|6.413
|6.203
|
|
|-
|46
|'''Mithatpaşa Mah.'''
|4,9
|
|20.462
|20.210
|
|
|-
|47
|'''Namık Kemal Mah.'''
|5,0
|
|10.306
|10.106
|
|
|-
|48
|'''Narlıca Mah.'''
|5,2
|
|11.591
|11.195
|
|
|-
|49
|'''Onur Mah.'''
|8,0
|
|16.029
|15.841
|
|
|-
|50
|'''Ova Mah.'''
|8,3
|
|18.479
|18.547
|
|
|-
|51
|'''Pınar Mah.'''
|8,5
|
|35.427
|37.168
|
|
|-
|52
|'''Reşatbey Mah.'''
|1,7
|
|13.078
|12.763
|
|
|-
|53
|'''Sakarya Mah.'''
|4,3
|
|1.623
|1.558
|
|
|-
|54
|'''Sarıhamzalı Mah.'''
|11,0
|
|11.566
|11.663
|
|
|-
|55
|'''Sarıyakup Mah.'''
|0,5
|
|1.134
|1.145
|
|
|-
|56
|'''Serinevler Mah.'''
|5,5
|
|654
|685
|
|
|-
|57
|'''Söğütlü Mah.'''
|12,3
|
|5.221
|5.268
|
|
|-
|58
|'''Sucuzade Mah.'''
|1,7
|
|5.496
|5.228
|
|
|-
|59
|'''Sümer Mah.'''
|5,1
|
|19.715
|19.262
|
|
|-
|60
|'''Şakirpaşa Mah.'''
|6,8
|
|12.302
|12.020
|
|
|-
|61
|'''Şehitduran Mah.'''
|1,2
|
|6.534
|6.325
|
|
|-
|62
|'''Tellidere Mah.'''
|6,9
|
|24.715
|24.463
|
|
|-
|63
|'''Tepebağ Mah.'''
|1,3
|
|1.434
|1.350
|
|
|-
|64
|'''Türkocağı Mah.'''
|0,0
|
|1.546
|1.487
|
|
|-
|65
|'''Uçak Mah.'''
|6,8
|
|9.708
|9.583
|
|
|-
|66
|'''Ulucamii Mah.'''
|0,4
|
|337
|316
|
|
|-
|67
|'''Yeni Mah.'''
|12,4
|
|1.722
|1.739
|
|
|-
|68
|'''Yenibaraj Mah.'''
|4,7
|
|10.347
|10.250
|
|
|-
|69
|'''Yenibey Mah.'''
|1,7
|
|14.212
|13.695
|
|
|-
|70
|'''Yeşilevler Mah.'''
|6,4
|
|8.135
|8.160
|
|
|-
|71
|'''Yeşiloba Mah.'''
|9,5
|
|15.560
|15.552
|
|
|-
|72
|'''Yeşilyurt Mah.'''
|6,1
|
|67.852
|67.491
|
|
|-
|73
|'''Yeşilyuva Mah.'''
|2,7
|
|6.046
|5.973
|
|
|-
|74
|'''Ziyapaşa Mah.'''
|3,6
|
|9.649
|9.556
|
|
|-
|- bgcolor="#B9FFC5"
|
|'''Seyhan'''
|
|'''28'''
|'''786.499'''
|'''789.427'''
|
|
|-
|75
|Büyükçıldırım Mah.
|26,2
|10
|84
|85
|
|
|-
|76
|Büyükdikili Mah.
|18,2
|40
|729
|719
|
|
|-
|77
|Camuzcu Mah.
|10,0
|14
|561
|536
|
|
|-
|78
|Çaputçu Mah. (Karayusuflu)
|20,9
|9
|256
|258
|
|
|-
|79
|Dervişler Mah.(Karayusuflu)
|25,2
|8
|202
|202
|
|
|-
|80
|Dörtağaç Mah.(Karayusuflu)
|20,9
|8
|140
|139
|
|
|-
|81
|Gökçeler Mah.
|23,0
|22
|'''1.257'''
|1.240
|
|
|-
|82
|Gölbaşı Mah.
|12,1
|11
|785
|808
|
|
|-
|83
|Karakuyu Mah.
|21,5
|90
|603
|608
|
|
|-
|84
|Karayusuflu Mah.
|17,9
|12
|774
|736
|
|
|-
|85
|Kayışlı Mah.(Karayusuflu)
|14,8
|10
|592
|576
|
|
|-
|86
|Koyuncu Mah.
|11,2
|15
|306
|307
|
|
|-
|87
|Köylüoğlu Mah.(Karayusuflu)
|19,9
|9
|289
|272
|
|
|-
|88
|Kuyumcular Mah.
|21,1
|97
|549
|582
|
|
|-
|89
|Küçükçıldırım Mah.
|24,5
|11
|129
|132
|
|
|-
|90
|Mürseloğlu Mah.(Karayusuflu)
|'''28,2'''
|8
|698
|684
|
|
|-
|91
|Salmanbeyli Mah. (Karayusuflu)
|21,0
|10
|292
|290
|
|
|-
|92
|Sarıhuğlar Mah.
|13,0
|48
|253
|273
|
|
|-
|93
|Yalmanlı Mah.
|11,6
|17
|576
|565
|
|
|-
|94
|Yenidam Mah.
|8,2
|15
|393
|393
|
|
|-
|95
|Yolgeçen Mah.
|18,1
|16
|279
|277
|
|
|-
|96
|Zeytinli Mah.
|19,6
|28
|1.317
|1.278
|
|
|-
|- bgcolor="#ffdba4"
|
|'''Seyhan (markazi)'''
|
|
|'''11.064'''
|'''10.960'''
|
|
|-
|- bgcolor="#00ffff"
|
|'''Seyhan (tuman)'''
|
|
|'''797.563'''
|'''800.387'''
|
|
|}

== Aholi ==
Tuman aholisi 2007-yilgi umumiy roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra 1 007 992 kishi. Ularning 990 ming 73 nafari tuman markazida, 17 ming 919 nafari shahar va qishloqlarda istiqomat qiladi. Biroq, Chukurova deb nomlangan Yangi Adananing qurilidhi bilan Seyhan tumani markazining aholisi 2008-yil statistik maʼlumotlariga koʻra 752 308 nafarga kamaygan<ref>{{Veb manbasi|url=http://adana.yerelnet.org.tr/il_ilce_nufus.php?iladi=ADANA|sarlavha=Arşivlenmiş kopya|qaralgan sana=19 Nisan 2014|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140419134719/http://adana.yerelnet.org.tr/il_ilce_nufus.php?iladi=ADANA|arxivsana=19 Nisan 2014}}</ref>.

== Salomatlik ==
Seyhandagi sogʻliqni saqlash muassasalari orasida, Acıbadem kasalxonasi, Universale kasalxonasi, Nusret Karasu koʻkrak kasalliklari shifoxonasi, Ortadogʻu kasalxonasi, Başkent universiteti Seyhan kasalxonasi, Ortopediya kasalxonasi, Metro kasalxonasi, Numune oʻquv va tadqiqot kasalxonasi, Chukurova Aşkim Tüfekchi davlat kasalxonasi, Mil Sistemary kasalxonasi, Jarrohlik Tibbiyot Markazi, Nobel Tibbiyot Markazi, Gastro Medicine, Adana Kardiologiya Markazi, Doğuş tibbiyot markazi, Galleria quloq burun va tomoq markazi, Iris koʻz kasalliklari markazi, Sevgi koʻz kasalliklari markazi, Ziyapasha Ayollar markazi akusherlik va pediatriya markazi bor.

== Sport ==

=== Sport klublari<ref>TFF, TBF, TVF, THF</ref> ===
Ayollar Basketbol Superligasida '''Adana''' '''ASKİ''' va '''BOTAŞ''' jamoalari bor.
{| class="wikitable"
|'''Jamoa nomi'''
| '''filiali'''
| '''2016-2017 yillar'''
| '''2017-2018 yillar'''
| '''2018-2019'''
|-
| '''Adana soʻra'''
| Basketbol C.
| Superliga
| Superliga
|
|-
| '''Botas'''
| Basketbol C.
| Superliga
| Superliga
|
|-
| Adanaspor
| Basketbol E.
| 2. Liga
| xx
|
|-
| '''Adana Demirspor'''
| Futbol
| bitta. Liga
| bitta. Liga
|
|-
| Adana Metropolitan B. Sport
| Futbol
| ASAL
| ASAL
|
|-
| Adanagucu
| Futbolchi ayollar
| 3. Liga
| 3-liga
|
|-
| Adana Seyhan Bld. Sport
| futzal
| Futzal ligasi
|
|
|-
| Atakan sport
| Gandbol E.
| 2. Liga
| 2. Liga
|
|-
| Adana yoshlar va sport K.
| Gandbol E.
| Erkaklar 2. Liga
| xx
|
|-
| Adana Sakirpasha GSK
| Gandbol
| Superliga
| xx
|
|-
| Seyhan Bld.
| Voleybol E.
| 2. Liga
| 2. Liga
|
|-
| Adana voleyboli
| Voleybol E.
| 2. Liga
| xx
|
|-
| Adana Chukurova Efes
| Voleybol E.
| Mintaqaviy liga
| divizion ligasi
|
|-
| Adana Seyhan Yildirim Sports
| Voleybol E.
| Mintaqaviy liga
| xx
|
|-
| Adana Volas sporti
| Voleybol E.
| Mintaqaviy liga
| xx
|
|-
| Seyhan Bld.
| voleybol
| 2. Liga
| 2. Liga
|
|-
| Adana DSI
| voleybol
| 2. Liga
| 2. Liga
|
|-
| Chukurova Efes
| voleybol
|
| 2. Liga
|
|-
| Adana voleyboli
| voleybol
|
| 2. Liga
|
|-
| Adana Sabanchi Mes. Faqat. L.
| voleybol
| Mintaqaviy liga
| divizion ligasi
|
|-
| Adana Taseli
| voleybol
|
| divizion ligasi
|
|-
| Adana Chukurova Efes
| voleybol
| Mintaqaviy liga
| xx
|
|-
| Adana Volas sporti
| voleybol
| Mintaqaviy liga
| xx
|
|}

=== Sport inshootlari<ref>GHİSM, Türkiye Jokey Kulübü</ref> ===
{| class="wikitable"
|'''sport inshooti'''
| '''Uning quvvati'''
| '''Taʼmirlash'''
| '''Biznes'''
| '''Xususiyat'''
|-
| '''5-yanvar Fotih Terim stadioni'''
| 16 095
| 1973 yil
| GISM
| Futbol-1.liga
|-
| '''Yesiloba poygasi'''
| 2700
| 2012 yil
| Turkiya Jokey klubi
| 1614x21,5 oʻtli uchish-qoʻnish yoʻlagi
|-
| '''Menderes sport zali'''
| 2500
| 2016 yil
| GISM
|
|-
| '''Adana Otaturk suzish havzasi'''
| 2200
| 1984 yil
| GISM
| Olimpiya 8/50
|-
| 100-yillik ochiq suzish havzasi
| 1200
| 1982 yil
| GISM
| Olimpiya 10/50
|-
| Riza Solih Saray K. Suzish H.
| 600
| 1984 yil
| GISM
| Y.Olimpiya 6/25
|}

== Manbalar ==
{{Manbalar|2}}



[[Turkum:Turkiya tumanlari]]