Shagʻal

Шағал — тоғ жинсларининг нурашидан ҳосил бўладиган қаттиқ қурилиш материали. Пайдо бўлишига кўра, дарё, денгиз, кўл, тоғ ва жар тошларига бўлинади. Шаклига кўра, қиррадор, тухумсимон, найзасимон ва ясси хиллари фарқланади. Дарё ва денгиз Ш.лари тоза ҳамда силлиқ, тоғ, қўл ва жар Шлари қиррадор, турли аралашмалар билан ифлосланган бўлади. Ўлчамига қараб, майда (5—20 мм), ўртача (20—40 мм) ва йирик (40—150 мм) тошларга бўлинади. Ўлчами 150 мм дан катта бўлган тошлар ҳарсангтош деб аталади. Ш.лар йўл қурилишида, бетон қуйиш ишларида қўлланади. Бетон қуйиш учун энг мақбул хом ашё қиррали Ш. ҳисобланади. Бу тош эзилган тош, қазиб олинган хом ашёлардан ёки тошдан ясалган тош блокларни эзиш орқали ишлаб чиқарилади. Табиий кучлар томонидан тоғ жинслари вақти-вақти билан чайқатиб юборилганда шағални яратиши мумкин. Шағал ёки оҳактош, саёз, ўрта ёки йирик қисмлар. Энг кўп талабга эга бўлган шағал ўрта катталикдаги, кичик ва катта бўлганлар эса кам талабга эга.

Ишлатилиши

Бундай шағал тош қуйидаги ҳолатларда ишлатилади:

• бетон элементларни яратишда ёрдамчи материал сифатида (енгил ва оғир);

• бетон буюмларнинг чидамлилик хусусиятларини яхшилаш;

• ободонлаштириш учун; • йўлларни яратиш, уларни таъмирлаш ва реконструкция қилиш;

• турли хил композицияларни, шу жумладан аквариумлар, террариумлар, яшаш бурчаклар ва бошқаларни лойиҳалаш учун;

• томни қуриш учун иссиқлик изолятори сифатида;

• қудуқларни тозалаш учун (филтр сифатида);

• темир йўлларни қуришда ва таъмирлашда.

Одатда кичик шағал кичик саёҳларни жалб қилиш учун ишлатилади, масалан, кичик ҳордиқ чиқариш марказида ёки маҳалла ёнида. Шағални ишлатиш билан боққа солинган кичик йўлларни мукаммал кўринади.

Физик хусусиятлари

Совуққа чидамлилиги: Совуққа чидамлилик — паст ҳарорат таъсирида қурилиш материали орқали унинг хусусиятларини сақлаб қолиш. Эзилган тошнинг совуққа нисбатан чидамлилиги қанчалик баланд бўлса, унинг сифати паст ҳароратлар таъсирида сақланади. Аёз совуққа чидамлилигини синаш учун намлик билан тўйинтирилади, ундан кейин бир неча марта музлатилади ва эритилади. Ушбу процедураларни амалга оширгандан сўнг, қурилиш материалларининг ҳақиқий хусусиятларини қанчалик яхши сақлаб қолганини текшириб кўринг.

Агар аёз совуқ ҳароратни ўзгартирса ва унинг кескин ўзгариши билан бартараф этилса, уни қаттиқ қабул қилади ва уни қаттиқ шароитда ишлатиш жоиздир. Муваффақияциз текширувлар натижасида, тош шикастланишининг мавжудлиги, унинг хусусиятларида кескин ёмонлашуви, аёз совуқнинг қаршилиги паст даражасига эга.

Энг машҳур дарё тоши дир, тоғ тошига ҳам талаб яхши. Алоҳида кўриниш — бу музли шағал, у денгиз шағаллари билан бир хил хусусиятларга эга, аммо пўстлоқ юзаси ва доналарнинг бир хил бирикмасидир. Шағал тошларнинг нархи паст, шунинг учун бетон ёки темирбетон конструкцияларини ишлаб чиқаришда фойдаланиш тавсия этилади, чунки қимматбаҳо қурилиш материалларининг нархи камаяди.

Зичлиги

Ушбу кўрсаткич, айниқса, йўл қурилишида муҳим аҳамият этади. Қум ва шағалнинг зичлиги уларни ҳосил қилувчи зарралар ҳосил бўлган туринг зичлиги ёки массалик зичлик деб аталадиган оммавий материалнинг зичлиги сифатида аниқланиши мумкин. Ҳар қандай ҳолатда, оғир тошлардан (масалан, шағал) ташкил топган шағал, масалан, кварц ёки оҳактошдан олинган шағалдан оғирроқ бўлади. Зичлик килограмм билан ўлчанадиган бир кубнинг оғирлиги (кубометр) сифатида аниқланиши мумкин. Ўртача шағалда ҳар бир куб учун 1,4 — 1,7 тонна зичликка эга. Бундан ташқари, масса оғирлиги ёки ўзига хос тортишиш деб аталади. Шу билан бирга, шағал билан қопланган қурилиш ҳам муҳим аҳамиятга эга. Турли шаклдаги ва ўлчамдаги зарралар учун у бошқача. Оммавий зичлиги, яъни Камаздаги 1 кубометр Шағалнинг жисмоний хусусиятлари Шағалнинг вазни одатда унинг таркибий заррачаларининг катталашиб бориши билан камаяди. Катта шағал учун ўртача 1 м3 га 1500 кг ва кичик доналар учун 1 куб учун 1700 кг. Тупроқ ва қумда тахминан бир хил зичлик. Шағалнинг зичлиги намликка таъсир қилади. Жуда кучли намланган материал қуруқдан кўра кўпроқ массага эга бўлади. Маълум масса ва миқдордаги материалларнинг зичлигини аниқлаш қийин бўлмайди Зарраларнинг кучи деярли бутунлай уларнинг кимёвий таркиби ва ички тузилишига боғлиқ. Энг барқарор шағал, дала шпати, мрамор, кварцдан иборат зарралардир. Ушбу индексни аниқлаш учун, шағал пўлат силиндрга жойлаштирилади ва улар қандай механик таъсирга бўлинганини текширади. Зарраларнинг шакли ва ўлчамини сақлаб қолиши қобилияти махсус ўрнатишда (барабан) аниқланади. Шағал билан бирга металли тўплар жойлаштирилади. Ушбу қурилма ишлаётганда, улар бир-бирига силжийдилар. Доналарнинг катталиги ва массасини камайтириш орқали ажралиб чиқиш индекси аниқланади. У фоиз сифатида ифодаланади.

Совуққа чидамлилик

Молознинг совуққа чидамлилиги музлатиш ва эритиш даврларининг сони билан тавсифланади. Нозик сулфат эритмасида ва фен билан тўйинганлик даврларининг сони билан молозларга совуққа чидамлилигини баҳолаш мумкин. Совуққа чидамлилигига кўра, эзилган тош қуйидаги белгиларга бўлинади: Ф15, Ф25, Ф50, Ф100, Ф150, Ф200, Ф300, Ф400. Қурилишда Ф300 дан кам бўлмаган совуққа чидамли (300 та музлатиш ва эритиш даврлари) молоз тошлар ишлатилади.

Чидамлийлик белгиси

М1200 русумли мармар синфида М400 ва ундан юқори бетонлар М1000 — М300, М800 — М200 ва М600 конструкцияларида — М200 дан пастда фойдаланиш мумкин. Паст сифатли қолдиқлар шунингдек юқори аниқликдаги бетон ишлаб чиқаришда ҳам қўлланади, лекин тегишли текшириш ва техник-иқтисодий асослашдан сўнг.

Шағалнинг радиоактивлиги

Шағалнинг радиоактивлиги одатда харидор билан қурилиш сифатини муҳокама қилишнинг ўзига хос хусусиятидир. маҳсулот ҳар қандай ва сертификатлар ва санитария-эпидемиология хулосалар, махсус тадқиқотлар билан тасдиқланган бўлиши керак, қурилиш ишлари, барча турлари учун мос бўлиши керак бўлса. лабораториялари, у бутун майдаланган гранит ва бошқалар етказиб, деган маънони англатади. юқори харобалар турлари (табиий радионуклидлар ўзига хос самарали фаолият Аэфф кам 370 Бқ / кг бўлиши керак) радиоактивлик И-чи синфга мурожаат қилинг. аҳоли пунктлари доирасида автомобил йўлларини қуриш муносиб синф ИИ радёактивлиги шағал учун (Аэфф кам 740 Бқ / кг бўлиши керак).

Хусусиятлари

Табиий эзилган тошнинг асосий хусусиятлари — бу куч, совуққа чидамлилиги, ҳақиқий, ўртача ва массавий зичлиги, сувни ютиш ва сув тўйинганлиги, дон таркиблари ва доналарнинг шакли, фракциялар, қўшимча — порлоқликдир. Битум билан ёпишқоқлик, ифлослантирувчи моддалар ва кимёвий зарарли моддалар, шунингдек бошқа моддалар ҳам ушбу гуруҳга киради.