Shahed 129 sahifasining manbasini koʻrish

{{Uchish apparati
| nomi                                    = Shahed 129
| aslnom                                  = {{Lang-fa|شاهد ۱۲۹}}
| tasvir = Shahed 129 (4).jpg
| tagyozuv = Shahed 129 ning ikkinchi avlodi
| turi = Razvedkachi UUA
| loyihalovchi = {{flagicon|IRN}} „Shahed Aviation Industries“ tadqiqotlar markazi
| ishlab_chiqaruvchi = {{flagicon|IRN}} Iran Aircraft Manufacturing Industrial Company
| konstruktor =
| ilk_parvoz =
| ekspluatatsiya_boshi = 2012-yil bahori
| ekspluatatsiya_tugashi =
| maqomi = foydalanilmoqda<br />ishlab chiqarilmoqda
| asosiy_ekspluatant = Eron HHK
| ekspluatantlar =
| ekspluatant =
| ishlab_chiqarilgan_yillar =
| umumiy_soni = 30
| ishlablab_chiqarish_narxi =
| narxi = $ 7.5 mln.
| asos_model = Shahed 123
| variantlar =
| uzunligi =8 m
| boʻyi =3,1 m
| eni =
| ogʻirligi =400 kg
|vikiombor =Shahed 129
}}
'''Shahed 129''' ({{Lang-fa|شاهد ۱۲۹}}) — „Shahed Aviation Industries“ tomonidan Islom inqilobi qoʻriqchilari korpusi (IIQK) uchun ishlab chiqilgan [[Eron]]ning bir dvigatelli oʻrta balandlikda uzoq masofaga uchuvchi [[Uchuvchisiz uchish apparati|uchuvchisiz uchuvchi apparati]]dir (UUA). Shahed 129 jangovar va razvedka missiyalarini bajarishga qodir va 24 soatlik avtonomlikka ega. Hajmi, shakli va maqsadi boʻyicha Amerikaning „MQ-1 Predator“<ref name="a3">{{Veb manbasi|url=https://www.dvidshub.net/video/530312/inherent-resolve-spokesman-briefs-reporters|sarlavha=Inherent Resolve Spokesman Briefs Reporters|nashriyot=Combined Joint Task Force - Operation Inherent Resolve|sana=June 8, 2017|muallif=Col. Ryan Dillon}}</ref> UUAga oʻxshash va [[Eron]] harbiy qurolli kuchlarida foydalanuvchi eng samarali dronlardan biri hisoblanadi. UUA nomi fors tilidan tarjima qilganda „shohid“, „guvoh“ yoki „kuzatuvchi“ degan maʼnoni bildiradi.

UUA Suriya fuqarolar urushi davridagi havo hujumlari paytida va Eronning sharqiy chegarasida chegarani qoʻriqlashda ishlatilgan<ref name="a2">{{Cite journal|last1=Taghvaee|first1=Babak|title=Shahed 129 Heads Iran's Armed UAV Force|url=http://aviationweek.com/defense/shahed-129-heads-iran-s-armed-uav-force|journal=Aviation Week & Space Technology|date=Jul 27, 2017}}</ref>. „Saegeh“ UUA „Shahed 129“ bilan birgalikda keyingi oʻn yil davomida Eronning yuqori texnologiyali UUA flotining asosini tashkil qilishi kutilmoqda<ref name="a2" />.

== Dizayni ==
2005-yilda Eron samolyotsozlik sanoati kompaniyasi (HESA) „HESA-100“ UUAni loyihalashni boshlaydi. „HESA-100“ asosan „Shahed 129“ bilan bir xil dizaynga ega edi, ammo undan qisqaroq va kvadrat fyuzelyajga ega edi. „HESA-100“ keyinchalik „Shahed 123“ deb qayta nomlandi va keyinchalik „Shahed 129“ ga aylantirildi. Bir qator manbalarda qayd etilishicha, „Shahed 129“ Eronda halokatga uchragan Isroilning „Hermes 450“ UUAdan koʻchirilgan<ref>{{Veb manbasi|url=https://rusi.org/sites/default/files/20181207_armed_drones_middle_east_web.pdf|sarlavha=Armed Drones in the Middle East: Proliferation and Norms in the Region|muallif=Aniseh Bassiri Tabrizi and Justin Bronk|sana=17 December 2018|nashriyot=Royal United Services Institute (RUSI)|kirish sanasi=2022-09-02|arxivsana=2021-04-21|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210421000556/https://www.rusi.org/sites/default/files/20181207_armed_drones_middle_east_web.pdf}}</ref>.

== Buyurtmalar ==
IIQK uchun 2024-yilgacha 40 ta Shahed 129 UUA sotib olish rejalashtirilgan. Dronning „[[Semurgʻ|Semurg]]'“ (Simurgʻ) deb nomlangan harbiy-dengiz versiyasini yetkazib berish ishlari ham boshlangan.

=== Rossiyaga ===
[[The Washington Post|Washington Post]] gazetasining AQSh razvedka maʼlumotlariga tayanib yozishicha, Eron Ukrainaga qarshi urushda foydalanish uchun Rossiyaga uchuvchisiz uchish apparatlarining birinchi partiyasini yuborgan. Shahed va {{Tarjima qilinmagan|Qods Mohajer-6|Mohajer-6|en|Qods Mohajer-6}} dronlari 2022-yil 19-avgustda yuborilgan<ref>[https://www.bbc.com/russian/live/news-62613149 Washington Post: Iran peredal Rossii bespilotniki dlya voyni v Ukraine], BBC, 30.08.2022</ref>.

== Xususiyatlari ==

=== Umumiy ===

* Ekipaj: yoʻq
* Yuk koʻtaraolishi: 400 kg foydali yuk
* Uzunligi: 8 m
* Qanotlari kengligi: 16 m
* Balandligi: 3,1 m
* Quvvati: 1 × Rotax 914 75 kVt (100 ot kuchi) toʻrt silindrli toʻrt taktli samolyot dvigateli)
* Parvonalar: 3 parrakli

=== Ishlash ===

* Kreyser tezligi: 150 km/soat
* Jangovor uchish masofasi: 1700 km
* Toʻliq uchish masofa: 3400 km
* Parvoz avtonomligi: 24 soat
* Maksimal uchush balandligi: 7300 m

=== Qurollari ===
Bombalar: 4 × Sadid-345 PGM

=== Avionika ===

* Oghab-6 elektro-optik/infraqizil sensori
* Lazerli masofa oʻlchagich

*

== Operatorlar ==
* [[Bayraktar TB2]]
* [[Selçuk Bayraktar|Selchuk Bayraktar]]
* Bayraktar Mini UUA
* Akınji Bayraktar
* TAI Aksungur
* Kargu
* Orion (UUA)<ref>{{veb manbasi|til=ru|url=https://ru.armeniasputnik.am/russia/20201028/25094029/Luchshe-Bayraktar-ekspert-rasskazal-o-rossiyskom-BPLA-Orion-.html|sarlavha=Мощнее Bayraktar: эксперт рассказал о российском БПЛА "Орион"|work=Sputnik Армения|kirish sanasi=2020-12-04}}</ref>
* „Korsar“ (UUA)

== Manbalar ==
{{manbalar}}
[[Turkum:Dronlar]]